Etiquetas

12 abril 2026

MARÍA LUÍSA LORENZO SALGADO

Luísa Lorenzo Salgado naceu no seo dunha familia profundamente vinculada ao mundo educativo. Foi filla de Manuel Lorenzo Gil, inspector de primeira ensinanza, e de Luísa Salgado Pereira. O matrimonio tivo sete fillos: Dolores, Carmen, Manuel, José, Luís, Francisco e Luísa. Carmen e Dolores son unha representación das primeiras ourensás que accederon á Universidade, Carmen licenciouse en Filosofía e Letras, e foi unha figura representante en Ourense pois ostentou o cargo de directora da Biblioteca Pública da cidade. Dolores licenciouse en Farmacia e destacou tamén no eido da investigación científica.

Luísa destacou axiña polas súas capacidades intelectuais, converténdose en alumna da Escola Superior de Maxisterio de Madrid, onde rematou os seus estudos en 1927 cun expediente académico excepcional.

Esta institución, creada en 1909, era o centro de elite para a formación do profesorado en España. Non preparaba a mestres básicos, senón a inspectores e profesores das Escolas Normais. Logo estes centros pasaron a integrarse á Universidade na sección de Pedagoxía. Estaba influenciada polas correntes pedagóxicas máis avanzadas (como a Institución Libre de Ensinanza), promovendo unha educación baseada na pedagoxía activa, o laicismo e a modernización científica.

En 1931, a Dirección Xeral de Primeira Ensinanza nomeouna Auxiliar da Escola Normal de Santiago. Durante esta etapa, Luísa non só se centrou na docencia, senón que impulsou iniciativas sociais e pedagóxicas de gran calado social. Unha delas foi a organización dun servizo de almorzo diario ás nove da mañá para nenos desamparados nas Escolas Graduadas. Para isto, acondicionouse o baixo do edificio con mobiliario e louza específica e cuxos manteis eran confeccionados polas propias alumnas nas clases de labores, e os gastos financiábanse mediante donativos voluntarios do alumnado da Normal.

Outra das novidades foi o proxecto da Cantina Escolar. Este proxecto evolucionou ata converterse nunha cantina que ofrecía xantares aos nenos máis vulnerables, garantindo así unha asistencia integral á infancia.

Luísa defendía unha ensinanza integral que ía máis alá da aula. Participaba activamente nos cursos de perfeccionamento para mestres, onde destacaba o seu papel como guía cultural, levando ao alumnado ao Pórtico da Gloria para ofrecerlles explicacións artísticas e históricas in situ.

A súa progresión profesional foi constante e brillante: En 1934, ocupou a vacante da cátedra de Historia na Normal de Santiago. En 1935, foi nomeada profesora numeraria de Metodoloxía da Xeografía na Normal de Ourense. Cara a 1939, chegou a ocupar o cargo de directora accidental do centro ourensán. Cargo que ostentaría en anos posteriores, chegando a ser a directora durante algún tempo da Escola Normal masculina, «Padre Feijóo».

(Fonte: Boletín oficial del Ministerio de Instrucción Pública y Bellas Artes, «Dirección General de Primera Enseñanza», nº 32, marzo 1935, p. 20).

No ámbito persoal, contraeu matrimonio o 19 de xaneiro de 1935 en Madrid co recoñecido médico ourensán Juan J. Borrajo.

Un aspecto salientable da súa biografía é que, nunha época na que moitas mulleres abandonaban a esfera pública tras casar, Luísa mantivo a súa independencia profesional, continuando co seu labor docente e participando con asiduidade en tribunais de oposicións de maxisterio.

O seu labor reflicte o espírito de renovación pedagóxica da Segunda República, que buscaba dignificar a figura do mestre solucionar as carencias sociais a través da escola.

Vid: « Santiago», El Eco de Santiago, 28 de xullo de 1931, p. 2; «Universidad de Santiago», El Eco de Santiago, 13 de maio de 1933, p. 2; «Desayuno Escolar», El Eco de Santiago, 14 de marzo de 1933, p. 1; Boletín oficial del Ministerio de Instrucción Pública y Bellas Artes, nº 68 , agosto 1931, p. 166; Boletín oficial del Ministerio de Instrucción Pública y Bellas Artes, «Dirección General de Primera Enseñanza», nº 32, marzo 1935, p. 619-620.