E como lectura interesante recoméndolles o libro:
Las mentiras científicas sobre las mujeres é un ensaio que aborda como foi tratada a Muller por parte da Ciencia. As autoras amosan como, ao longo dos séculos, moitas teorías presentadas como verdades científicas foron, en realidade, expresión dos prexuízos sociais de cada época. O libro percorre a medicina, a bioloxía, a psicoloxía ou a antropoloxía para demostrar que a ciencia non se desenvolve nun baleiro, senón condicionada polos valores e as relacións de poder das sociedades que a producen. Debido a esas relacións de poder, o tratamento dado ás mulleres, ou máis ben, o baldío histórico e o sesgo androcéntrico, dá como resultado uns estudos con certa falta de exactitude.
O libro comeza xa sorprendéndonos cando fala duns catedráticos dunha Universidade americana, en pleno 2005, afirmaban que as condicións intelectuais da muller para a ciencia estaban por debaixo dos homes. Desde unha perspectiva histórica, o aspecto máis interesante da obra é que permite comprender como a desigualdade entre homes e mulleres non foi simplemente xustificada pola relixión ou pola tradición, senón tamén pola autoridade da ciencia. As autoras reconstruen unha longa liña que vai desde a Antigüidade clásica ata o século XX, mostrando a persistencia dunha mesma idea: considerar o corpo masculino como a norma e o feminino como unha excepción, unha versión imperfecta ou un organismo gobernado pola reprodución. Non se trata dunha sucesión de erros illados, senón dun auténtico paradigma que foi adaptándose aos distintos contextos históricos.
O libro destaca especialmente ao explicar que cada época reinterpretou as diferenzas entre os sexos segundo as súas necesidades sociais. Na Grecia clásica, en autores como Aristóteles, a inferioridade feminina aparecía como un feito natural; durante séculos, a medicina occidental asumiu esa visión sen apenas cuestionamentos. Coa Ilustración e o nacemento da ciencia moderna podería esperarse unha ruptura, pero ocorreu o contrario: as novas disciplinas científicas proporcionaron argumentos aparentemente obxectivos para reforzar a exclusión das mulleres da educación, da política ou da investigación. No século XIX, a medición de cranios, o determinismo biolóxico ou as interpretacións sobre o sistema nervioso serviron para presentar como inevitables desigualdades que eran esencialmente sociais.
Outro aspecto interesante que aborda o ensaio é que a historia da ciencia é tamén unha historia dos silencios. As mulleres aparecen durante séculos como obxectos de estudo, pero moi raramente como produtoras de coñecemento. As autoras insisten en que esta ausencia non responde á falta de capacidade, senón ás barreiras institucionais que impediron o acceso á educación superior, ás academias científicas e aos espazos de investigación.
Isto é, a aplicación dun sesgo masculino na investigación científica produciu, en numerosas ocasións, un coñecemento parcial. Ao tomar o varón como modelo universal, moitas conclusións presentadas como obxectivas resultaron incompletas ou incorrectas cando se ampliou a investigación ás mulleres. Polo tanto, as autoras indican que é preciso incorporar nos estudos a toda a poboación (homes e mulleres) para dar uns resultados máis veraces.
Por último, outro aspecto que me gustou moito neste ensaio é que afirman que historicamente, os estudos centrados nas mulleres sufriron unha dobre marxinalización: por unha banda, eran escasos debido ao sesgo androcéntrico da investigación; por outra, cando existían, eran frecuentemente considerados un ámbito secundario.
Verdadeiramente interesante, un libro co que se aprende e permite unha reflexión constante.
Eu agardo, modestamente falando, que este blog, por tratarse de mulleres, non sexa considerado unha historia secundaria.
