Etiquetas

01 febrero 2026

ELENA FERREIRO SEGUÍN

Elena Ferreiro, sufriu a prisión incondicional por encubridora, como moitas mulleres anónimas que se arriscaron por axudar a aqueles que eran perseguidos, denunciados, fuxidos. 

Era a parella de Antonio Fernández Vences, mestre de A.T.E.O. rastreado polas forzas de seguridade na ditadura. A Garda Civil foi á búsqueda de Antonio á casa de Elena en Sandiás e ela negou que alí estaba o home a quen buscaban. A continuación transcríbese o informe de xeito literal: (recóllese tal cal está escrito no informe no que hai erros de acentuación)

Don Elias González Barreira, Sargento de Infantería Caballero Mutilado por la Patria Secreatario de la causa número quinientos noventa y siete del año mil novecientos cuarenta y dos....(...)

Certifica: Que en la causa expresada y al folio que respectivamente se expresan aparece un auto que copiado literalmente dice así. Al folio veinticuatro vuelto, obra un auto que dice. AUTO. En Orense a siete de enero de mil novecientos cuarenta y tres. RESULTADO: que el día ventiseis de noviembre del año último, la vecina de Sandianes ELENA FERREIRO SEGUÍN, estaba en su propio domicilio en compañía del huido, ANTONIO FERNÁNDEZ VENCES, con el que segun propia manifestación hace vida marital, y al que ha prestado auxilio y protección en otras ocasiones y que en el día citado consintio y ayudo a que este se fugara de su casa y escapase a la persecución de la Fuerza Publica que se habia presentado para detenerlo. CONSIDERANDO Que los hechos relatados constituyen un delito de auxilio a la rebelión, a los solos efectos de instruccion que sanciona el articulo 240 del Codigo de Justicia Militar y del cual aprece como presunta responsable la encartada ELENA FERREIRO SEGUIN. CONSIDERANDO Que en atención a lo anteriormente consignado se está en el caso de decretar el procesamiento de aquella de acuedo con lo que previene el artículo 421 de dicho texto legal y que dada la naturaleza del hecho la pena que en su dia pudiera responder dada la figura criminosa apuntada procede se decrete la Prisión Incondicional de la misma....(1)

Por que se perseguía ao mestre Antonio Fernández Vences? No seu expediente de responsabilidades atopamos a resposta:

(Fonte: A.P.OU. Expediente de responsabilidades políticas de Antonio Fernández Vences, ES.GA.32054.AHPOU/1.1.5.4.1.2.//7183/30)

En efecto, Antonio, estaba en busca e captura por paradoiro descoñecido. Pero... estivo auxiliado por Elena a que era a súa parella. E, Quen era Elena?

Elena naceu en Sandiás en 1914 e era filla de Luzdivina e de pai descoñecido. Residía no pobo e dedicábase aos labores do campo. A Garda Civil decidiu detela pola sospeita de encubrir ao mestre de Sandiás, Antonio Fernández Vences, do que dicían era comunista polo que supuñan que ela tamén era de ideas esquerdistas. Tamén indicaban que eran convivintes sen estar casados. Conducírona á prisión de Ourense o día 30 de novembro de 1942, tiña 28 anos.

(Fonte: A.P.OU. Expediente persoal da reclusa Elena Ferreiro Seguín. ES.GA.32054.AHPOU/1.3.2.9.2.2.1.1.//24064/072 (04).)

Cando levaba uns meses no cárcere, en xaneiro de 1943 vai considerarse que Elena Ferreira poida cumprir a pena atenuada, isto é, unha modalidade de prisión provisional consistente en que a privación de liberdade da encausada se leve a cabo na súa casa baixo medidas de vixilancia. Mais, previamente, solicítanse os debidos informes que poidan asegurar que a penada non risque de fuxir. E o informe do Sargento Xefe do posto indicou que podería concedérselle:

En cumplimiento a cuanto me interesa en su atento escrito de fecha 4 del actual, tengo el honor de participar a la autoridad de V., que es juicio del Sargento que suscribo, que no existe razón alguna de alarma social que aconseje la no conveniencia de que la reclusa Elena Ferreiro Seguín, siga en situación de prisión atenuada la resolución del proceso que le instruye el Juzgado Militar nº 3 de Orense, aunque si bien dicha individua es de ideología izquierdista y tiene relaciones ilícitas con el huido Antonio Fernández Vences...(2)

Pero tal petición no foi adiante pois o 1 de febreiro de 1943 o Coronel Xuíz Instrutor, Antonio Fernández Domínguez, ratificou a prisión incondicional de Elena por «auxilio á rebelión». Así que, Elena permaneceu en prisión. 
Tras un ano e algúns meses presa, o día 16 de decembro de 1943 foi citada ás dez horas da mañá, para a celebración do Consello de Guerra que lle vai impor unha condena que se confirma o día 12 de xaneiro de 1944 dun ano de prisión menor. Elena xa levaba no cárcere ese tempo de condena así que, finalmente, recobrou a liberdade en xaneiro de 1944.

(Fonte: A.P.OU. Expediente persoal da reclusa Elena Ferreiro Seguín. ES.GA.32054.AHPOU/1.3.2.9.2.2.1.1.//24064/072 (20).)

(Fonte: A.P.OU. Expediente persoal da reclusa Elena Ferreiro Seguín. ES.GA.32054.AHPOU/1.3.2.9.2.2.1.1.//24064/072 (23).)

Foi así como Elena saíu libre, non obstante, trátase unha liberdade vixiada e tivo que asinar un escrito declarando por xuramento onde residiría.  Así, pois, estas mulleres acababan vivindo unha nova prisión. A porta do cárcere abríase, pero a porta da súa vida real quedaba pechada pola sospeita e o medo. 

(1) A.P.OU. Expediente persoal da reclusa Elena Ferreiro Seguín. ES.GA.32054.AHPOU/1.3.2.9.2.2.1.1.//24064/072 (07); (2) Idem, (08).