Historia das nosas mulleres ourensás

Aurea Delgado, Carmen Esmorís e Rosario Álvarez

2012-01-28T23:13:00.001+01:00

Emilio Portabales, membro da Coral de Ruada, facilitoume esta información que hoxe expoño no blog de mulleres. Trátase de tres mulleres ourensás que pertencían ao cadro de declamacións do coro Os Enxebres. Por aqueles anos non había mulleres nos coros, por iso a relevancia que lle damos aquí a estas tres cantantes. Aquí aparecen na publicación "Vida Gallega", nº 146, 1920.

ELENA ABELAIRA FERNÁNDEZ

2012-01-21T07:57:00.001+01:00

Naceu en 1910 en Ourense cidade. No ano 1923 ingresa con 13 anos no Instituto Provincial de Ourense para realizar os estudos secundarios. Realizou os seis cursos de bacharelato algúns pola opción libre e outros pola opción oficial. Acada o título de bacharelato coa calificación media de aprobado e posteriormente solicita traslado á Escona Normal de Ourense.
Estamos ante outra muller pioneira de Ourense que non se resistiu a ampliar a súa formación e titularse nunha carreira superior.
Vid: Cid Galante, Rosa María, Muller e educación en Ourense (1900-1930), versión editada en CD, Unversidade de Vigo, 2011. (Localizable en diversas bibliotecas)

OFELIA NIETO

2012-01-02T13:14:00.002+01:00

Introducimos neste blog a Ofelia Nieto, irmá de Ángeles Otein. Facemos mención dela pois, aínda que non naceu en Ourense, o seu avó por línea materna era de D. Luis Iglesias natural de Orense, así que está vinculada á nosa cidade.
O día 18 de Marzo de 1898 naceu en Algete (Madrid). Foi unha gran cantante de ópera e zarzuela que debutou no Teatro da Zarzuela de Madrid en 1914, estreando a zarzuela Maruxa. Obtivo un gran éxito e así iniciou unha brillante carreira que a levou aos máis importantes teatros de Europa e América como o Real de Madrid, o Liceo de Barcelona, o Real de Roma, a Scala de Milán, o Metropolitan de Nova York, etc., e ás principais cidades hispanoamericanas.
Antonio Campos, membro do coro do Teatro Real de Madrid, foi quen descubriu os dotes cantores de Ofelia que, acto seguido, estudou no Conservatorio de Madrid co tenor Lorenzo Simonetti, quen estrease La Dolores.

O 28 de maio de 1914, debutou no Teatro Real de Madrid estreando Maruxa, xunto ao baixo Francisco Meana e Juan Bautista Corts, todos baixo a dirección de Pablo Luna. O éxito alcanzado, levouna moi pronto a cantar Ernani, Madama Butterfly e A Boheme, substituíndo á soprano Rosina Storchio. A continuación, percorreu España nunha xira de recitais xunto á súa irmá a soprano Anxos Ottein e o pianista Raffaele Terragnolo.
En 1918 estrea a ópera El Avapiés de Conrado do Campo e Angel Barrios, xunto á contralto María Gai, baixo a dirección do mestre Enrique Fernández Arbós.
En outubro de 1919 fai a súa presentación no Teatro A Pergola de Florencia, cantando Manon, xunto ao tenor Dino Borgioli; e Aida, xunto a Ismaelle Voltolini.
En 1920, cantou o Mefistófeles de Boito no Teatro Real de Madrid, xunto a Vincenzo Bettoni; e o Otello de Verdi, xunto a Andrea Toscani e Luigi Montesanto. Nese mesmo ano estreou no Coliseo Albia de Bilbao a ópera Amaya de Jesús Guridi, xunto a Aga Lahowska, o tenor Isidoro de Fagoaga, Giulio Cirino e o baixo Gabriel Olaizola.
En 1921, trasládase a Sudamérica, iniciando unha xira triunfal que lle leva a cantar no Teatro Municipal de Río de Janeiro, O trobador de Verdi, xunto a De Muro, o barítono José Segura Tallien e Gramegna. A continuación debuta no Teatro Abreu de México cantando o Mefistófeles de Boito, xunto ao tenor Aureliano Pertile e Lazzari; Mignon, xunto ao tenor Perico Schipa, Pareto, Lazzari e o tenor José Mojica.
En 1922, no Teatro Esperanza Iris de México, canta Un baile de máscaras, xunto ao tenor Aureliano Pertile, o barítono Carlo Galeffi e a mezzosoprano Fanny Anitúa. A continuación preséntase no Teatro Colón de Buenos Aires, cantando As Dores, xunto ao tenor Hipólito Lázaro, Cirino e Azzolini. Uns meses máis tarde regresa ao Teatro Real de Madrid onde canta Aida xunto ao tenor Hipólito Lázaro; Tosca xunto ao tenor Miguel Freta e de novo Tosca co tenor Giacomo Lauri-Volpi.
En 1926, e coa intervención de Arturo Toscanini, canta na Scala de Milán, Lohengrin, xunto os tenores Aureliano Pertile e Carlo Galeffi; O cazador furtivo, xunto ao tenor Antoine Trantoul, o baixo Tancredi Pasero e a mezzosoprano Ebe Stignani, dirixidos todos por Gabriele Santini.
En 1928, e cando estaba na cúspide da súa carreira, retirouse da escena para contraer matrimonio co sevillano Felipe Cubas, morrendo en Madrid, o 22 de marzo de 1931.

Vid: Ofelia Nieto
Wikipedia

ÁNGELES OTEIN

2011-12-17T11:02:00.001+01:00

Este blog pretende amosar a referencia de mulleres ourensás que pola súa traxectoria están a deixar e deixaron unha pegada importante tanto na nosa cidade e provincia como fóra dela. É o caso da muller que se presenta nesta entrada, Ángeles Otein que, aínda que non naceu en Ourense, si tiña raíces ourensás, xa que o seu avó, por parte materna, era oriúndo da nosa cidade, Ourense, e chamábase Don Luís Iglesias que estaba casado con Dona Blanca Somoza natural de Santander. Pois ben, Ángeles naceu en Algete o 24 de xuño de 1895 e era cantante lírica e profesora. Ángeles recorreu o mundo recollendo o éxito coa súa voz prodixiosa, tanto en Italia e nos países nórdicos e en América. En 1926 casou con D. Enrique Naya e viviron na Habana. Volveu á escena ata 1942 e logo dedicouse ao ensino, contando entre os seus alumnos con Pilar Lorengar, María Luisa Nacho, Consuelo Rubio, a súa sobriña Marimí del Pozo e máis tarde a que sería a súa filla política Kitty Fernández. En 1960, xa viúva, mudouse para Porto Rico chamada por Pablo Casals, profesor no Conservatorio. En 1971 volveu a Madrid onde morreu dez anos despois.

En 1995 celebrouse o centenario do seu nacemento en Algete.
Vid: Ángeles Otein

ÁNGELES GULÍN

2011-12-11T18:40:00.002+01:00

Naceu en Ribadavia o 18 de febreiro de 1936. A afección pola música foi fomentada sobre todo polo seu pai, que era director de orquestra e espertouse xa desde moi pequena en Ribadavia (Orense). Aos oito anos trasladáronse a Montevideo e aos dezaoito empezou a estudar música co seu pai: solfexo, piano, harmonía, canto...
O tratou a súa voz coma se fose un instrumento máis da orquestra, e quería que soubese todo o que debe saberse para poder cantar, tocar o piano, interpretar calquera peza e estudar ela soa sen necesi dade dun pianista, por se tiña necesidade diso algunha vez. O seu pai foi o seu único mestre. En Madrid, tivo como mestre a Miguel Barrosa, quen soubo tratar a súa voz coa mesma técnica vogal que ela seguía; é dicir, polo
camiño da natureza, sen forzamiento algún. En canto a repertorio, en Roma traballou coa señora Cabarra, unha gran pianista. E en Madrid preparouno co mestre Casal Chapí e outros bos pianistas.
Ao dezanove anos debutou en Montevideo con "A frauta máxica", no papel da Raíña da Noite. Logo preparou "Rigoletto" (o papel de Gilda), "Lucia deLammermoor", obras españolas como "Dona Francisquita", "Mariña","A Dogaresa", "Maruxa", etcétera. Casou e en 1964, regresou a España co seu marido, onde estiveron uns meses. Posteriormente marcharon a Alemaña, país no que perfeccionou os seus estudos. En 1967 debutou en Düsseldorf, con "Simón Boccanegra". A partir de aí empezou a carreira en grande.
Na tempada 1968-69 presentouse ao concurso de Voces Verdianas de Busseto, e gañou o primeiro premio absoluto. Iso proporcionoulle moitos contratos. Debutou nunha praza tan difícil como Parma, cunha ópera que facía moito tempo que non se representaba:"Stiffelio", de Verdi, fixo o papel de Alma, e obtivo un gran éxito. Volveu de novo a España. Cantou no Teatro Real de Madrid "A vida breve", de Falla. E deseguido puido actuar nos grandes teatros de Italia. En 1970 debutou no Carnegie Hall de Nova York, coa ópera "Terra baixa". En realidade, o papel de Marta era para mezzosoprano. Pero caeu enferma quen tiña que cantalo e chamárona a ela pola gran extensión da súa voz . Despois recorrío San Francisco, Detroit, Filadelfia, etcétera. En Europa, naturalmente, é onde máis actuou. Sobre todo en Alemania, Austria, Hungría, Checoslovaquia. A obra que lle supuxo o gran salto aos teatros de Italia e de Europa toda foi "O corsario", de Verdi. O papel de Gulnara (unha odalisca moi agresiva), moi difícil polos grandes cambios de tesitura, foi, en 1971, unha oportunidade que lle proporcionou posteriores éxitos.
Cantouno en Venecia, xunto á Papantoniou, Casellato-Lamberti e Renato Brusón, baixo a dirección do mestre Franci.
No Gran Teatro do Liceo cantou na tempada 1970-71: "Aida", xunto a Pedro Lavirgen; e "A Gioconda", xunto a Carlo Bergonzi. En canto ás últimas actuacións, en Viena cantou "La Dolores", xunto a Pedro La Virgen, Antonio Brancas e Esteban Astarloa, a parte de toda a tempada de inverno en Italia, Francia, etcétera. En Caracalla pechou a tempada con "Aida". A continuación seguen os Festivais de Bilbao e Oviedo ("Turandot" e "Luisa MiHer") A finais de setembro gravo, en Turín,"Aroldo". Despois fixo en Madrid "María Egipcíaca", para Radiotelevisión Española. E así sucesivamente.
A súa voz suscitaba polémica, era unha voz grande, extensa, sen límites de repertorio, que progresou bastante desde o primér debut.
Facelecu en Madrid o 10 de outubro de 2002.
Vid: La Vanguardia
La zarzuela

VICENTA PÉREZ LÓPEZ

2011-12-10T20:51:00.001+01:00

Pintora nacida en Ourense. Foi unha artista ourensá do primeiro terzo de século XX a quen lle foi concedida, en 1928, unha beca por parte da Deputación Provincial de Ourense.
Tamén consta nun estudo realizado por Ana Cebreiros Iglesias que Vicente Pérez López foi fundadora da Sección Feminina en Ourense no ano 1935. Podemos pensar que se trataba da mesma persoa.
Vid:
http://culturagalega.org/album/docs/linatempo.pdf
http://investigadoresfranquismo.com/pdf/comunicacions/mesa4/cebreiro.pdf

MARÍA BREY MARIÑO

2011-12-05T13:14:00.000+01:00

Naceu en Poboa de Trives, provincia de Ourense en 1910. Estudou en Bilbao Filosofía e Letras na vella Universidade Central; tivo o privilexio de coñecer e saborear ese irrepetible Madrid anterior a 1936. Foi bolseira da Xunta para Ampliación de Estudos no Centro de Estudos Históricos, onde tratou á flor e nata das celebridades da nosa filoloxía, e decidiuse desde moi cedo polo mundo dos libros e dos cartapacios ao entrar en 1931 no corpo de Arquivos e Bibliotecarios. Foi destinada a Santiago de Compostela e, máis tarde, por concurso de méritos á Biblioteca da Presidencia do Consello de Ministros, e xa en plena contenda á Xunta de Adquisición de Libros. Ao acabar a guerra foi destinada a Huelva e, posteriormente, á Biblioteca das Cortes.

Dirixiu exposicións, congresos e reunións de investigación bibliotecaria, e publicou numerosos traballos, sen máis pretensións que mostrar con contagotas aos seus fieis lectores que coñecía e dominaba a investigación literaria. Traduciu autores franceses de bibliofilia: a Lacroix, a Asselineau, a Uzanne; perseguiu a pista e os textos de escritores como a relixiosa Luisa de Carvajal, o cardeal García Hernández ou o sentido Juan Meléndez Valdés: colaborou nalgún catálogo de envergadura como o dos manuscritos poéticos españois de The Hispanic Society of America e puxo en castelán actual para moitos lectores o Libro de bo amor na súa querida colección de Odres Novos, que dirixiu con conciencia e entusiasmo. E ademais lía novelas policiacas e casou con Antonio Rodríguez-Moñino.

Alentou sempre a memoria do seu home, o seu recordo e a vixencia dos seus traballos e da súa forma de entender a literatura española; coidou dunha das bibliotecas mellor dotadas para comprender o noso pasado e defendeu, sempre co intelixente silencio da experiencia, unha maneira de ver os libros, os manuscritos e os papeis. Tivo un faladoiro que reunía aos compañeiros de tantos anos e a entrada da súa biblioteca estaba sempre aberta ao investigador que a reclamaba, desde o doutoramento medorento ao erudito consagrado. A min abriume as súas portas como o primeiro hai case 20 anos e desde entón non deixou de compartir comigo a súa humanidade e a súa sabia ironía. Moitos traballos débollos á súa intelixente maneira de tentarme con exemplares únicos ou con manuscritos descoñecidos, mesmo a convencín para escribir a medias unha edición, que desgraciadamente ten que aparecer póstuma: falamos tanto de libros, e de literatura, e de autores literarios, e de críticos, e de filoloxía, que acabamos lendo xuntos o abecedario de Sue Grafton.
Vid: El País

MARGA MONDELO GÓMEZ

2011-12-05T11:23:00.000+01:00

Marga Mondelo Gómez, nace en Ourense o 29 de Xuño de 1956.

Descobre a súa paixón polo debuxo sendo nena, despuntando entre os seus compañeiros.
Autodidacta o que demostra mestría pois, podemos dicir, que a súa capacidade é innata. Domina o debuxo artístico a temperá idade. Esperta nela un gran interese polo mundo da pintura. A súa aprendizaxe evidencia un ritmo vertixinoso. Decora ao óleo os lenzos, con gran cromatismo, utilizando como incono dos mesmos o corpo humano e elementos varios da natureza universal, pois non hai que esquecer que o humanismo impregna a vida e obra desta gran pintora, do que non adbicará.
Repasando a súa obra é digno de mención o seu realismo, aínda que en ocasións o motor lla súa imaxinación prodixiosa, renovador incansable, transforma a tea en xenuíno subrealismo-cubismo.

Exposicións

· Facultade de Ciencias del Campus de Ourense (Febrebro 2002)
· Studio 34 (Enero 2002)
· Café Arume (Diciembre 2002)
· Studio 34 (Mayo 2003)
· Motel Auriense (Agosto 2003)
· Café Arume (Diciembre 2003)
· Auditorio Municipal de Ourense (Septiembre 2005)
· Exposición colectiva Café Isaac ( Diciembre 2005)
· Ateneo de Ourense (Agosto 2006)
· Liceo de Ourense (Septiembre 2006)
· Exposición colectiva Café Isaac (Diciembre 2006)
· Café Isaac (Junio 2007)
· Exposición colectiva Café Isaac (Septiembre 2007)
· Exposición colectiva Café Isaac Sala de Arte (Diciembre 2007)
· Exposición Casino de Santiago de Compostela Sala de Arte (Enero 2008)
· Exposición Casa da Cultura de Monforte de Lemos (Marzo 2008)
Vid: Páxina oficial de Marta Mondelo

NURIA NAVERÁN

2011-11-16T21:22:00.000+01:00

Nuria Naveran naceu en Ourense e é licenciada en Bioloxía. Foi discípula do prestixioso catedrático Angel Carracedo e formou parte dun equipo de investigación dirixido por un profesor de Copenhague que acaba de botar por terra a teoría dos Clovis, os que até agora se identificaban como os primeiros habitantes de América.

Estivo nove meses na a Universidade de Oxford e alí Nuria tivo a oportunidade de coñecer ao profesor Eske Willerslev, quen logo a chamou para que fose á Universidade de Copenhague a traballar con el.
Alí en Dinamarca traballou durante seis meses no laboratorio con "restos de terra mesturados con herba seca" recentemente traídos de Oregón (Estados Unidos). Estes vestixios eran en realidade procolitos, ou o que é o mesmo, fósiles de excrementos humanos que sufriran un proceso de mineralización. A misión de Nuria Naveran era "lograr extraer ADN humano" e certificar a súa idade. Así demostrou que antes dos Clovis existiu outro grupo humano en Anérica. O achado deste traballo é foi tan relevante que chegou a publicarse na a revista Science.
Vid: La Opinión de Coruña

TERESA MARTÍNEZ RANDULFE

2011-11-16T20:53:00.002+01:00

Teresa Martínez foi a embaixadora de Costa Rica en Madrid non ano 1987 no Goberno de Oscar Arias. Foi a única muller nese cargo do servizo exterior costarriqueño e a terceira entre o corpo diplomático de Madrid (as outras dúas representan a Panamá e a Canadá). Naceu en Ourense e casou cun inxenieiro, Guillermo Constenla, que coñeceu en Madrid, e que foi ministro de transportes e comunicación en Costa Rica.
Pouco despois de chegar a San José, Teresa Martínez Randulfe integrouse plenamente na vida costarriqueña. A súa fácil e pronta integración levouna a participar activamente na vida política do país, a través do Partido de Liberación Nacional (FLN), no que se inscribiu, e onde ocupou diversos postos, sempre moi preto de Óscar Arias, antes de ser deputado na Asemblea Lexislativa. Traballou en diversas áreas do FLN, e nas eleccións de 1986 foi asesora política do candidato Arias. Co seu nomeamento, Teresa Martínez pasou a ser a primeira muller embaixadora de Costa Rica.
Vid: El País

CELSA BARJA RODRÍGUEZ

2011-11-09T17:22:00.000+01:00

Naceu en O Pereiro (A Mezquita, Ourense) non ano 1966. Muller polifacética pois é editora, escritora en galego e castelán, ensaista. As súas obras son:
Obra en galego
Poesía: Espindo un bico, 2010; La flor y su herida; Con unas letras; A fervenza das poetas; Entre voces
Obra en castellano:
Poesía: Con unas letras; Algo de mí; La flor y la herida; Fiat lux; Sucede que ...; Tango

Narrativa: Volver a casa; Entre tú y yo, relatos cortos; Mea culpa, novela erótica; Etiam peccata; Inmanente trinidad; Orfandad inmemorial; Cenicienta.
Vid: Ediciona; Wikipedia

TERESA CID RUMBAO

2011-10-25T18:12:00.002+02:00

Teresa Cid Rumbao nai de Alfredo Conde. Esta información é un breve resumo das lembranzas de Alfredo Conde sobre a figura da súa nai relatadas na Revista Galega do Ensino.
Teresa naceu en Allariz no ano 1914. Cursou os estudos de Maxisterio na escola normal de Ourense, onde foi discípula de Vicente Risco e mais de Bartolomé Mostaza, profesor que foi dela de literatura e do que conservou sempre unha memoria grata. Exerceu a súa profesión en lugares veciños a Allariz e mesmo tamén nalgún centro privado do centro da vila.

Estivo de mestra en Rebordelo, concello de Cotobade, unha aldeíña moi próxima a Carballedo, capital do concello, onde estaba a fonda de Pepe da Chan na que ela se hospedou antes de ocupar a casa-escola que lle correspondía. Os métodos pedagóxicos que empregaba eran tan novidosos que non tiñan cabida nun ensino público tan recalcitrante ás modernidades, por iso Teresa funda en Pontevedra unha escola privada. no que aplicar non só as pautas establecidas pola Montessori senón as de Piaget, Freire e algúns outros pedagogos dos que era lectora atenta dos seus textos, pero fundamentalmente as que lle ditaba o seu propio sentido e intuía máis acordes coa realidade social na que vivía. Foi por ese camiño polo que naceu o Colexio Estudio, así denominado en honor e mellor recordo do madrileño de igual nome, vinculado á Institución Libre de Ensinanza, tan ligada á edición daqueles libros cuxa defensa, por destacar o feito que se derivou dela dalgún xeito, lle significara a curiosa e eclesiástica imposición de man á que xa se fixo referencia. Foi o primeiro centro mixto de carácter legal e custou non pouco conseguir que fose administrativamente admitido en tal e clarificadora condición.
Dende un comezo os rapaces dispuxeron de carballeiras nas que realizar os seus recreos, tiveron parcelas de terra nas que facer cultivos agrícolas ou criar animais. Cando non se estilaba moito dispoñer de laboratorios de física, de química e de ciencias naturais, os alumnos do Colexio Estudio dispuñan deles todos, pero tamén de aulas de cerámica e de traballos manuais, de música, de danza e de pintura. Co paso do tempo o colexio ía adaptándose ás novas normativas e xa na década dos setenta as profesoras da primeira etapa de EXB daban dúas horas de clase ao día e dedicaban o resto da xornada laboral a preparalas debidamente, mentres os seus alumnos tiñan profesores de xadrez ou doutras actividades, curiosamente chamadas extraescolares.Dende un comezo houbo un psicólogo no cadro de persoal e todos os días un médico pasaba unhas horas no centro atendendo o seu estado e seguindo o desenvolvemento corporal dos rapaces. As clases de galego, que xa se viñan impartindo dende sempre, continuaron dándose no novo colexio acaso con maior intensidade. Cando non se sabía ben aínda que eran, no colexio xa houbo aula de informática dotada con ordenadores, na que os rapaces de entón empezaron a tomar contacto con eles e coas novas tecnoloxías. Dábanselles clases de gramática da imaxe e as clases de gramática ou de xeografía xenerativa, grazas á intuición da nosa nai, xa eran unha realidade no colexio.
Teresa tiña unha fonda preocupación polo preescolar, que consideraba fundamental na formación dun neno, por iso fixo posible que se encargara a Suecia unha aula especial na que desenvolver a psicomotricidade infantil.

Relato completo de Alfredo Conde: MIÑA NAI, UNHA MESTRA DE VANGARDA en REVISTA GALEGA DE ENSINO.
Foto extraída da publicación dixital de RGE.

AURORA DE LA TORRE PARADA

2011-10-23T11:23:00.001+02:00

Foi outra pioneira na nosa provincia. Naceu no ano 1895 na Rabaza (Ourense) filla de propietarios, entendendo por tales aqueles que tiñan terras de labranza cedidas a xornal. Aurora en 1909, con 15 anos, inscríbese no Instituto Provincial para cursar estudos de Maxisterio e figura matriculada ata 1913. Durante estes anos fixo os estudos en diferentes convocatorias. Unha vez finalizados os estudos solicita traslado á Escola Normal de León.
Vid: Cid Galante, Rosa, Muller e educación en Ourense (1900-1930), tese inédita.

JOSEFA SEGOVIA

2011-10-04T17:30:00.001+02:00

De novo resaltamos a unha muller que sen ser natural de Ourense estivo exercendo aquí a súa profesión durante un tempo prolongado. Tratase de Josefa Segovia que nace en Xaén o 10 de outubro de 1891. A segunda de seis irmáns nun ambiente familiar de cultura e sensibilidade artística. En 1904 vai vivir a Granada en casa dos avós maternos onde frecuenta a Escola Aneja para preparar o exame de ingreso na Escola Normal.
Saca o título de mestra en 1909 con premio extraordinario. Volve a Xaén para preparar o exame-oposición na Escola Superior de Estudos de Maxisterio de Madrid. E no 1913-1914 obtén o título na Escola Superior de Madrid.
En marzo de 1915 dáse a coñecer en Madrid o destino de Josefa como profesora de Pedagoxía da Normal de Ourense. En abril toma posesión do cargo en Xaén e ponse en camiño para Galicia. É reclamada en Granada para formar parte dos tribunais da Normal en xuño. E en 1916 é nomeada Inspectora de Primeiro Ensino na provincia de Xaén.
Vid: Institución Teresiana

ERNESTINA OTERO

2011-10-04T17:16:00.000+02:00

Ernestina Otero naceu en Redondela no ano 1890 foi mestra e pedagoga. Mencionámola neste blog pois estivo a traballar unha década na nosa provincia polo que foi unha muller que aportou moito á cultura de Ourense.
Foi a maior de sete irmáns, e co esforzado apoio dos seus pais destacou no seu afán polo coñecemento e a formación. Realizou os seus primeiros estudos en Redondela e os de mestra elemental e superior en Pontevedra, finalizados en 1908. Foi unha das primeiras mulleres en obter o título o a Escola de Estudos Superiores de Maxisterio en Madrid, na segunda promoción (1910-1913). En 1914 casa co farmacéutico redondelano Luís Pereira Míguez.

En 1908 conseguiu o título de mestra superior na Escola Normal de Pontevedra, posteriormente, ingresou na Escola Superior do Maxisterio de Madrid (1910-1913), onde recibiu a influencia da Institución Libre de Ensino, fundamentalmente de Luís de Zulueta. En 1914 foi nomeada profesora de pedagoxía na Escola Normal de Pontevedra. Coa Segunda República, puxo en marcha a reforma educativa, ademais, dirixiu a Escola de Maxisterio e presidiu o Consello Provincial de Primeiro Ensino de Pontevedra. No tempo que ocupou este último cargo, levaron a cabo diversas campañas para o fomento da asistencia dos nenos á escola, impulsouse a creación de centros escolares, ampliouse a educación de adultos, colaborouse coas xuntas municipais na utilización dos campos agrícolas experimentais e dos talleres artesanais e industriais, e fomentouse o estudo e investigación das características xeográficas e culturais de Galicia. Colaborou tamén activamente co Seminario de Estudos Galegos e noutras iniciativas como a Escola Rural Galega. En 1933 asinou o manifesto dos intelectuais galegos a favor do Estatuto de Autonomía.
Coa Guerra Civil Española foi separada da cátedra e dada de baixa na escala (12 de xuño de 1937). Unha vez terminada a guerra, revisouse o seu expediente e volveu ao seu cargo, iso se con "traslado forzoso e inhabilitación para cargos directivos e de confianza" (7 de decembro de 1939). Así, empezou de novo en Ourense onde permaneceu dez anos, o 1 de outubro de 1951 ocupou de novo a praza de profesora numeraria de pedagoxía da Escola Normal de Pontevedra.
Vid: Puga Pereira, Manuel. Ernestina Otero Sestelo. Pedagoga.

Marco, Aurora. Dicionario de mulleres galegas.
Ernestina

MARÍA ANTONIA OROSA GONZÁLEZ

2011-09-24T17:08:00.000+02:00

Naceu no ano 1918 en Ribadavia e era Catedrática de Bioloxía. Dedicouse de forma íntegra á docencia e os que foron os seus alumnos lémbrana con agarimo pois abríulles o mundo da bioloxía. Xa foi pioneira en mostrar aos seus pupilos o mundo da natureza a base de experiencias prácticas. Tamén foi concelleira polo PSOE na primeira lexislatura da democracia.

(Na fotografía, María Orosa é a da dereita)

Vid: O Ribeiro

ASUN ADÁ

2011-09-21T17:32:00.002+02:00

Artista ourensá nacida en San Cristovo de Cea en 1977. Estuda Imaxe e Son e a súa principal actividade é a fotografía. Traballa desde fai máis de dez anos en diferentes medios de comunicación como poden ser TVE ou TVG en labores de realización e isto mantena constantemente na análise da imaxe.

Fotógrafa de catálogos como "Azul" da obra de Luís Veciño. Deseñadora, Fotógrafa e Maquetadora do receitario "Raíces dá Cociña Artesá" publicado en 2006; tamén como Fotógrafa participa noutros libros publicados "Aconteceres da Capela de San Pedro de Leiro", "Vals Latino" e un par de portadas para Delta Publicacións, cunha fotografía de Espinho "Unha especie e bágoa (e outros contos recuperados)" de Eduardo Tijeras, e para "Cantos y Cuántos escuros" de Carlos Álvarez a obra de pastel "Dualidade" Fotógrafa do grupo ourensán D-Sengaño. Desde hai anos imparte clases de debuxo e pintura, así como cursos de fotografía en diferentes colexios ou particulares.

A súa obra artística é resultado de horas de traballo, constancia e un continuo querer experimentar sen deixar nunca de expresar os seus sentimentos máis profundos, sen pensar en que dirán ou se a técnica utilizada está aprobada ou non.

A súa maneira de crear vai experimentando cambios continuos para lograr traballar só desde os seus sentimentos máis íntimos, desde a súa alma. Na obra desta creadora podemos atopar diferentes estilos e modos de ver a realidade desde un punto de vista místico, colorido e cheo de vida aínda cando a expresión resultante da obra sexa en grao sumo duro. A sociedade actual, a necesidade de legar á igualdade entre todos os seres que habitan este mundo e a liberdade de decidir como dereito que todos temos, son os temas que se reflicten nas súas obras.

Vid: Asun Adá
La Región

ELENA ABELAIRA FERNÁNDEZ

2011-08-25T18:29:00.002+02:00

De novo ante unha ourensá que a comezos de século quixo acceder e accedeu a uns estudos superiores. Naceu en Ourense en 1910 e con 13 anos, no ano 1923, ingresa no Instituto Provincial de Ourense. Matricúlase nos seis cursos de bacharelato, facendo algúns cursos por libre e outros por oficial, e acada o título de bacharelato. Posteriormente pide certificado para a Escola Normal de Ourense.
Vid: Cid Galante, Rosa María, Muller e educación en Ourense (1900-1930), tese inédita (publicación dalgúns capítulos).
Cid Galante, Rosa María e Benso Calvo, Carmen, "Los expedientes de las estudiantes de Bachillerato: una fuente básica para el estudio del alumnado femenino de los Institutos. Ourense como ejemplo (1900-1930)" en Revista de Educación, 26, 2007, pp. 437-470.

ALEXANDRA COELLO

2011-08-12T19:40:00.001+02:00

Alexandra Coello naceu en Ourense e é licenciada en Bioloxía pola Universidade de Santiago de Compostela. Nada máis terminar os estudos e con tan só 25 anos, esta ourensá consiguiu unha bolsa que lle levou a participar nunha expedición científica rumbo ao Círculo Polar Ártico. Pero a alegría foi dobre: Alexandra ía ser un dos poucos científicos españois en participar na primeira expedición española en chegar a esta zona do planeta a bordo do barco "Hespérides", ao cruzar o paralelo 80 graos Norte á altura do estreito de Fram, moi preto das illas de Svalbard, na zona norte de Noruega.

A fazaña ocorreu no mes de xuño de 2007, ano no que se celebrou, ademais, o Ano Polar Ártico, co que España contribuíu co seu pequeno gran de area a través da campaña Atos-Ártico, co obxectivo de estudar o impacto do cambio climático nunha das dúas zonas máis xélidas do planeta.

E alí, a bordo do buque de investigación oceanográfica da Armada española, a nova bióloga estivo preto dun mes estudando o fitoplancto mariño, é dicir, unhas microalgas que son moi abundantes nas augas polares e coñecer así a súa capacidade para sobrevivir nunhas condicións ambientais tan extremas.

Un ano despois, Alexandra sentiu de novo a chamada do frío e embarcouse cara ás xélidas augas do Ártico para seguir coas súas investigacións. Durante os meses de marzo e abril permaneceu alí. É a primeira ourensá en pisar o Polo norte.

Na actualidade, Alexandra Coello traballa en Baleares, cun equipo de investigación no Departamento de Oceanografía Biolóxica do Instituto Mediterráneo de Estudos Avanzados (Imedea), onde continúa desentrañando os segredos dos mares e fondos mariños.

Vid: La Región e Humboldt

LAURA SEARA SOBRADO

2011-08-10T12:06:00.000+02:00

Naceu en Allariz en 1975. É licenciada en Dereito e avogada. Laura Seara, de 36 anos de idade, foi deputada no Parlamento de Galicia entre os anos 2001 e 2009, data na que foi nomeada directora xeral do Instituto da Muller. Isto obrigoulle a renunciar á súa acta de deputada para regresar a Madrid.
Tamén exerceu as funcións de portavoz de Igualdade e Cultura no Parlamento Galego entre 2001 e 2005, así como portavoz de Medio e Igualdade e presidenta da Comisión de Igualdade do Parlamento de Galicia entre 2005-2009.
Licenciada en Dereito, traballou como consultora de calidade e foi vicepresidenta do Consello da Mocidade de España. Actualmente é membro do Comité Federal do PSOE e responsable da Secretaría de Igualdade, Movementos Sociais e Emigración do Partido Socialista de Galicia.
Moi ligada á actividade política na provincia de Ourense, onde se implicou intensamente, centrou boa parte da súa xestión no Instituto da Muller en impulsar acordos cos concellos rurais para a promoción das mulleres do campo, a través de cursos de formación e de iniciativas destinadas a buscar a súa independencia económica e persoal.

Vid: El País

AS MESTRAS REPUBLICANAS

2011-08-05T11:41:00.003+02:00

ÁNGELES DEL RÍO NIEVES

2011-07-16T18:28:00.000+02:00

Naceu en Riós en 1937. Realizou estudos en Verín, onde foi operadora da central da Compañía Telefónica Nacional de España, pasando á empresa Siemens Ag.

Casada con Juan Sindel, herdeiro do fundador da fábrica de material escolar dos famosos lapis "Hispania" de Ferrol.

Afeccionada á lectura, o seu libro preferido segue sendo A Biblia.

Na actualidade reside en Nuremberg (Alemaña), onde a súa familia ten a Fundación Johan Sindell, con obras de arte. O seu esposo e fillo son afeccionados á fotografía e a pintura.

É neta por liña materna de Casiano Nieves, primeiro aviador civil ourensán que en 1914, tras obter en París o título de piloto civil, participou en competicións en monoplano.

Anxos do Río ten publicados poemas nunha antoloxía xermana.

Vid: Ángeles del Río

CELIA PARRA

2011-07-16T18:24:00.000+02:00

Celia Parra naceu en Ourense no 1991. Empezou a ler poesía guiada polas recomendacións da súa nai, e en pouco tempo ela mesma púxose a escribir.

Acaba de recibir o premio María Mariño con De novo a náusea e o Avelina Valladares polo poemario Non berce das mareas.
Vid: Novacaixagalicia

LOLA TOUZA DOMÍNGUEZ, JULIA TOUZA DOMÍNGUEZ e AMPARO TOUZA DOMÍNGUEZ

2011-07-15T18:48:00.000+02:00

Era natural de Ribadavia e rexentaba a cantina do ferrocarril na localidade. Ela e as súa irmás organizaron, entre 1941 e 1943, unha rede de fuga de xudeos para pasalos a Portugal. A rede de axuda aos xudeus en España iniciábase en Xirona, na fronteira con Francia, e nun primeiro tramo chegaba ata Medina del Campo. Desde alí continuaba ata Monforte e Ribadavia, onde adoitaban chegar os xudeus perseguidos á noitiña. Nunha fase final, os fuxidos eran levados ata a fronteira portuguesa, e desde o país veciño embarcaban logo rumbo a América, ou a portos do norte de África. O Cantábrico era máis perigoso porque estaba moi controlado polos alemáns.

Nese labor clandestino de axuda aos xudeus, as irmás Touza contaban coa colaboración de dous taxistas, o seu parente Xosé Rocha Freijedo, e Javier Míguez, coñecido como a Caveira; e tamén con Ricardo Pérez Parada, un tonelero que estivera como emigrante en Estados Unidos e que facía as veces de intérprete.
Nos anos cincuenta Lola, Amparo e Julia deixaron a actividade do casino e dedicáronse só a atender a cantina da estación.
Vid: Las Schindler gallegas

CONCEPCIÓN CAMBA SALGADO

2011-06-19T21:39:00.001+02:00

Naceu en Ourense o 6 de abril de 1909. No ano 1921 matricúlase no Instituto Provincial de Ourense onde realiza cinco cursos, acadando o título de bacherelato no ano 1926 cunha cualificación notable. Posteriormente inscríbese na facultade de Filosofía, cando tiña 17 anos, e realiza un curso. Logo non consta que expedira ningún certificado, polo que todo fai pensar que abandonou os estudos.

Vid: Cid Galante, Rosa María e Benso Calvo, Carmen, "Los expedientes de las estudiantes de Bachillerato: una fuente básica para el estudio del alumnado femenino de los Institutos. Ourense como ejemplo (1900-1930)" en Revista de Educación, 26, 2007, pp. 437-470.

MARÍA DEL VALLE LOZANO

2011-06-15T17:55:00.001+02:00

Natural de Ourense. Traballadora na casa morta o 29 de outubro de 1937.

Morte rexistrada a causa de destrozo cerebral por fusilamento. O lugar de aparición do cadáver foi Lomba de Lamas (Xinzo de Limia).
Vid: Nomes e voces

SALUD TORRES DÍAZ

2011-06-15T17:45:00.000+02:00

Natural de Ourense. Traballadora na casa paseada o 29 de outubro de 1937.

Morte rexistrada a causa de destrozo cerebral por fusilamento. O lugar de aparición do cadáver foi Lomba de Lamas (Xinzo de Limia).
Vid: Nomes e Voces

A MODA E O MATRIMONIO

2011-06-13T20:50:00.000+02:00

Vid: La Zarpa, 11-6-1926

ROSA JARES HERRERO

2011-06-13T20:45:00.000+02:00

Naceu en Mourisco (Paderne de Allariz). No ano 1928 matricúlase na carreira de Farmacia pero nos Rexistros de Matrícula so consta que realizou un curso por libre. Non sabemos se continuou os estudos noutro centro ou se trasladou. Non obstante, non era extraño que se abandonasen os estudos xa que era un esforzo para estas mulleres que teñen que vencer moitas resistencias.

Vid: Cid Galante, Rosa María, "As primeiras ourensás ante o reto da educación universitaria (I e II), en Revista Minius.

ELENA MARTÍNEZ SUÁREZ

2011-06-10T22:35:00.000+02:00

Era mestra en Allariz e en 1958 tivo unha homenaxe na vila xa que recibíu o Lazo da Orden de Alfonso X o Sabio. Este galardón outórgaselle a aquelas persoas xurídicas do territorio español que destacan no campo de cultura, educación, ciencia e docencia.
Vid: La Región

XOGADORAS DE TENIS OURENSÁS

2011-06-05T12:34:00.002+02:00

Fonte: La Región, 11-06-1925

MERCEDES FEIJÓO SOTOMAYOR

2011-06-04T18:10:00.002+02:00

Naceu en Ourense no ano 1895 e era filla de propietarios (Urbano Feijóo Sotomayor? que foi deputado pola provincia de Ourense e tamén empresario en Cuba) e era irmá de Carlota Feijóo Sotomayor. Como a súa irmá ingresou nos estudos de Maxisterio no ano 1908 realizando os cursos por libre nos que obtivo unha media de ben.

ANUNCIO DE ALMACÉN DE CARMEN MALINGRE LUDEÑA

2011-05-31T21:29:00.001+02:00

MARISOL ACOSTA RODA

2011-05-29T16:01:00.006+02:00

Nacida en Ourense en 1945 e criada en Zamora, esta muller polifacética soubo conxugar como ninguén a creatividade coa visión empresarial. Comezou a súa andaina profesional colaborando en diferentes medios de comunicación como El Correo de Zamora ou Radio Zamora. En 1968 ingresou no equipo da Cadea Ser de Salamanca como redactora radiofónica. Un ano despois iniciou o seu contacto co mundo da publicidade en Madrid traballando de redactora creativa para diferentes axencias de publicidade como Foote, Cone & Belding, Estrada & Cia ou os Almacéns Sears Roebuck. Dende 1982 ata 1985 foi a directora de Rdaio 80 en Salamanca. En xaneiro de 1985 converteuse na directora de Antena 3 en Salamanca cando esta cadea adquiriu as emisoras de Radio 80. Ese mesmo ano fundou a axencia de publicidade Ideas ´ Sshop á que se dedicou en corpo e alma durante estes últimos 25 anos. Profesora na Escola de Publicidade de Salamanca nos anos setenta, Premio Nacional de Periodismo en 1972, fundadora e impulsora da Asociación de Empresarias de Salamanca (AESAL) e presidenta da Asociación de Empresas de Publicidade de Salamanca (AESAP) durante máis de cinco anos referendan a súa traxectoria profesional.

TERESA PORTO

2011-05-25T18:00:00.004+02:00

Teresa Porto era filla de Lino Porto, médico pediatra que se encargou da Gota de Leche en Ourense dende o ano 1912. Cando el faleceu foi a súa filla, Teresa, a que se encargou do cometido de La Gota de Leche en Ourense e na provincia ata o ano 1933. Estes consultorios, ideados en Francia a finais do século XVIII e que se introducen en España a comezos do XX, foron unha fórmula para loitar contra a mortalidade infantil usando métodos de atracción como o de ofrecer gratuitamente leite como suplemento alimenticio. A estrutura básica da Gota de Leche-Consultorio de Lactantes consistía nunha sala de espera, un cuarto para pesar aos nenos, unha sala de consulta e lugar para entrega de biberóns, etc. Estes centros tiñan distintos patrocinios: uns foron mantidos por concellos, outros pola caridade privada, xuntas provinciais de protección á infancia, etc. Na provincia será o médico Lino Porto quen estea a cargo deste dispensario. Este facultativo facía fincapé nas medidas que as nais debían adoptar ante a crianza dos seus/súas fillos/as, reparando especialmente na educación da muller que, segundo el, adoecía dos debidos coñecementos. Insistía en que tanto mestres como mestras foran formados tamén en contidos puericultores para que, á súa vez, puideran dar charlas semanais en leccións nocturnas ás nais dos diferentes núcleos de poboación de Ourense. E, en efecto, parece ser que no Partido de Xinzo se levou a cabo esta experiencia dando bos resultados pois as nais acudían entusiasmadas[2]. Lino Porto reiteradamente solicitaba do Concello subvencións para a “Gota de Leche” para atender ás nais pobres e aos/ás nenos/as desvalidos/as.

Vid: Diario de un médico de guardia (idem foto) Vid: Cid Galante, Rosa María e Benso Calvo, Carmen, Entre a tradición e o cambio. A muller na sociedade ourensá de comezos do século XX, Ourense, Deputación Provincial, 2010.

CARLOTA FEIJÓO SOTOMAYOR

2011-05-14T18:25:00.005+02:00

Naceu en Ourense no ano 1897 e comeza os estudos de Maxisterio, matriculándose no Instituto Provincial, no ano 1908. Era filla dunha familia con posesións agrícolas, o que se ven denominando, propietario. Realiza tres cursos por libre.
Como curiosidade poderiamos dicir que Carlota Feijóo doou en 1966 ao Museo do Pobo español unha bata do século XVIII, pódese ler no seguinte enlace: Doazón dunha bata do século XVIII

Vid: Cid Galante, Rosa, A muller e educación en Ourense (1900-1930), tese de doutoramento.

JUSTA CASTELAO BERNÁRDEZ

2011-05-07T12:59:00.003+02:00

No libro de Posesións e Cesamentos do Instituto Provincial de Ourense figura como toma de posesión dona Justa Castelao Bernárdez que estivo de encargada interina gratuíta de Ciencias. Dona Justa Castelao Bernárdez era irmá de Consuelo Castelao Bernárdez que fixo estudos na Facultade de Ciencias de Santiago. Vid: Bande Rodríguez, Enrique, Institucións docentes e grandes mestres en Ourense, 1846-2005, Vigo, Galaxia, 2010, p. 347.

LOOR A LAS MADRES

2011-05-06T22:03:00.001+02:00

(Fonte: La Región, 7 de Febreiro de 1925

OLIMPIA VÁZQUEZ GUTIÉRREZ

2011-05-01T16:02:00.002+02:00

Dona Olimpia Vázquez Gutiérrez. A primeira naceu no 1888 en Allariz e era filla de labradores, ingresa aos vintetrés anos nos estudos pero só realiza un curso por libre para posteriormente trasladarse á Escola Normal de León. A segunda aludida realizará de forma simultánea os estudos de bacharelato e maxisterio, era natural de Ourense, filla de xastres. Ingresou nos estudos aos quince anos, en 1908, fai catro cursos combinando opción libre e oficial para solicitar o traslado á Escola Normal de León. Vid:Cid Galante, Rosa, Muller e educación en Ourense (1900-1930), tese inédita. Cid Galante, Rosa e Benso Calvo, Carmen, Los expedientes de las estudiantes de bachillerato: una fuente básica para el estudio del alumnado femenino de los institutos. Ourense como ejemplo (1900-1930)Historia de la educación: Revista interuniversitaria, ISSN 0212-0267, Nº 26, 2007, págs. 437-470.

INDUMENTARIA FEMENINA

2011-05-01T15:55:00.001+02:00

La Zarpa, 20-09-1927

SARA RUMBAO CONDE

2011-05-01T15:52:00.004+02:00

Naceu no 1888 en Allariz e era filla de labradores, ingresa aos vintetrés anos nos estudos de Maxisterio no Instituto Provincial de Ourense e realiza un curso por libre para posteriormente trasladarse á Escola Normal de León, onde, con toda probabilidade remataría os estudos. Hai que dicir que en Ourense so podía estudarse os estudos de Maxisterio elemental por iso non é de extranar que moitas das nosas mulleres quixeran realizar esta carreira fóra de Ourense para acadar o título superior. Vid: Cid Galante, Rosa María, Muller e educación en Ourense (1900-1930), tese de doutoramento en publicación.

ROSA ABAD AMEIJEIRAS

2011-04-25T17:59:00.004+02:00

Naceu en Vilagarcía no ano 1911. Era irmá de María Exclavitud Abad e o seu pai era comerciante. Figura neste blog pois, coma a súa irmá, estudou no Instituto Provincial de Ourense onde fixo o ingreso en 1924 cando tiña 13 anos. Estudou por libre catro cursos para, posteriormente, trasladarse ao Instituto de Pontevedra. En 1930 figura matriculada na Facultade de Filosofía de Santiago. Licénciase en 1934. Vid: Cid Galante, Rosa, Muller e educación en Ourense (1900-1930), tese inédita. Cid Galante, Rosa, "As primeiras ourensás ante o reto da educación universitaria" en Revista Minius, nº XI, 2003. Cid Galante, Rosa e Benso Calvo, Carmen, Los expedientes de las estudiantes de bachillerato: una fuente básica para el estudio del alumnado femenino de los institutos. Ourense como ejemplo (1900-1930)Historia de la educación: Revista interuniversitaria, ISSN 0212-0267, Nº 26, 2007, págs. 437-470.

CELSA FERRÍN MOREIRAS

2011-04-18T09:53:00.004+02:00

Irmá de Antonia Ferrín Moreiras e de María Ferrín Moreiras. Naceu en 1908 en Ourense e o seu pai era mestre. Figura no rexistro de matrícula do Instituto Provincial de Ourense no ano 1919 e realiza dous cursos para logo trasladarse ao Instituto de Santiago de Compostela onde se titula. Matricúlase en 1924 na carreira de Filosofía e licénciase en 1929. Estas mulleres formaban parte dunha familia que non tivo reparo en enviar ás súas fillas a realizar estudos superiores nunha época na que as espectativas non seguían esta traxectoria senón a da da vida doméstica. Vid: Cid Galante, Rosa, Muller e educación en Ourense (1900-1930), tese inédita. Cid Galante, Rosa, "As primeiras ourensás ante o reto da educación universitaria" en Revista Minius, nº XI, 2003. Cid Galante, Rosa e Benso Calvo, Carmen, Los expedientes de las estudiantes de bachillerato: una fuente básica para el estudio del alumnado femenino de los institutos. Ourense como ejemplo (1900-1930)Historia de la educación: Revista interuniversitaria, ISSN 0212-0267, Nº 26, 2007, págs. 437-470.

BELLEZAS ORENSANAS

2011-04-18T09:44:00.003+02:00

Foto: La Región, 7 de Junio de 1928

ANTONIA FERRÍN MOREIRAS

2011-04-14T21:40:00.002+02:00

Naceu o 13 de maio de 1914 en Ourense. Antonia Ferrín Moreiras naceu no Carballiño o 13 de maio de 1914 nunha familia de catro irmás, das que ela era a terceira. O seu pai era mestre de escola nesta vila, pero antes de alcanzar as nenas a idade de ir ao instituto, en contra dos costumes da época, a familia trasládase a Santiago de Compostela co fin de que as catro irmás cursen estudos superiores. Nesta cidade, durante un tempo, o pai compaxinou as clases cun traballo en Facenda, e as fillas esforzáronse para acceder a matrículas gratuítas e bolsas para aliviar a economía familiar. Comezou a asistir á escola con 7 anos, pero aos 9 estaba preparada para facer o ingreso no instituto, nunha época en que ademais das clases (mañá e tarde) o que facían as crianzas era xogar. Os estudos de Bacharelato de Ciencias cursounos no que era Instituto Xeral e Técnico e logo no Instituto Nacional de 2º Ensino cursa o Bacharelato Universitario, xunto con arredor dunha ducia de nenas máis. En 1930 comeza os estudos superiores na Facultade de Ciencias da USC, que entón só ofertaba a especialidade de Químicas. Ao rematar a carreira, Antonia comeza a súa ampla traxectoria profesional: en 1934 é contratada como axudante interina gratuíta da Sección de Ciencias, na que pouco antes rematara a súa primeira licenciatura. Desempeña este posto durante os dous cursos seguintes, ao mesmo tempo estuda os dous primeiros cursos da especialidade de Matemáticas (os únicos que ofrecía a USC), dá clases particulares e traballa como axudante gratuíta da Sección de Ciencias do Instituto Xelmírez. Ao ano seguinte engade a isto a súa incorporación como profesora de Matemáticas no Colexio para nenas orfas Nosa Señora dos Remedios, no que permanecerá ata 1948. En 1936 Antonia tiña prorrogados os seus contratos mais a suspensión da actividade académica, derivada do estalido da Guerra Civil, trunca os seus proxectos. Por se isto non fose suficiente, en outubro de 1937, como consecuencia dunha denuncia anónima, ábrenlle un expediente de depuración ratificado pola Comisión correspondente, co resultado dunha sanción de inhabilitación para desempeñar cargos directivos e de confianza e que, na práctica, supuña ademais un afastamento da docencia no Instituto. A pesar disto, ela non se consideraba represaliada, aínda que si tratada con prexuízo, xa que o posto que ela ocupara asignáranllo a outro profesor en propiedade. En 1940 consegue unha revisión da súa causa. Esta ten como resultado a anulación da sanción e a súa rehabilitación. Retoma así docencia na Facultade de Ciencias, pero non a do Instituto, aínda que foi encargada de clases en diversas ocasións ata o ano 1961. Foi amais unha estudante incansable. Durante o curso 1939-40 completou as materias que necesitaba para licenciarse en Farmacia, no seguinte as de Maxisterio na Escola Normal Feminina, e entre os anos 43 e 48 obtén a Licenciatura en Ciencias Exactas (agora Matemáticas) pola Universidade Central de Madrid (hoxe Complutense) como alumna non asistencial. Por esta mesma época coñecerá ao profesor D. Enrique Vidal Abascal, de cuxa cátedra foi primeira profesora axudante e despois adxunta; será el quen lle presente a D. Ramón María Aller. Estes dous profesores foron para ela unha ‘Facultade’ completa, con eles entra en contacto co mundo da Astronomía, que durante preto de 20 anos ocupará gran parte do seu tempo. En 1950 logra unha bolsa do Consello Superior de Investigacións Científicas, que dous anos despois se converterá nun contrato de axudante de observación no Observatorio Astronómico de Santiago, que desenvolverá ata 1963. Acode cada tarde, traballa con D. Ramón, co que fala de cuestións científicas facendo os cálculos e observacións que el propuña. Antonia non só foi a súa alumna predilecta, senón tamén a máis fiel, constante e directa colaboradora. En 1953 aproba a oposición de profesora numeraria de Matemáticas na Escola de Maxisterio de Santander; non obstante, aos dous anos volve por concurso de traslados á Escola Normal Feminina “Isabel la Católica” en Santiago, onde permanecerá ata 1963. Esta escola estaba situada no edificio do Pazo Xelmírez, onde hoxe se encontra o Reitorado da USC. Amais disto, entre 1954 e 1956 realiza os cursos de Doutoramento en Madrid, centrándose na Astronomía. No Observatorio efectuou medidas micrométricas de estrelas dobres, observou pasos de estrelas por dúas verticais e ocultacións de estrelas pola Lúa. Os resultados de tantas horas de cálculos e observacións aparecen salientados en varios artigos publicados por D. Ramón na revista Urania (n.os 225, 229, 252) (nos que especifica que Antonia foi quen fixo cálculos ou medicións) e por ela mesma: “Sobre observaciones meridianas y en el primer vertical” (n.º 223, 224), “Observaciones de pasos por dos verticales” (n.º 258) e unha lembranza de D. Ramón M.ª Aller tras a súa morte (n.º 264). Probablemente a maior recompensa fora a defensa da súa tese en 1963:Observaciones de pasos por dos verticales, trátase da primeira tese defendida na Facultade de Matemáticas da USC. En 1964 foi nomeada Catedrática Numeraria de Matemáticas da Escola Feminina de Maxisterio Santa María da Universidade Central de Madrid, alí permanecerá ata a súa xubilación forzosa en 1984. Reparte entón o seu tempo entre Madrid e Santiago, onde se instala definitivamente nos últimos anos. A Antonia deseguida lle captaban a capacidade de traballo e de organización; así, unha vez asentada en Madrid foi chamada polo profesor Sixto Ríos para dar clase de Matemáticas en Medicina durante 2 anos (decide non volver porque as listas de alumnado “eran como libros de grosas e fumábase na clase anterior”) e polo profesor José M.ª Torroja, membro do tribunal que xulgou a súa tese, para dar clase de Astronomía. Explica diferentes materias da especialidade, desempeña cargos directivos e fai parte de tribunais de oposición. Ata uns meses antes do seu pasamento (o 6 de agosto de 2009), seguiu a ser unha conversadora incansable cunha memoria prodixiosa, capaz de recordar un torrente de anécdotas de tantos anos de dedicación a un traballo que lle permitiu coñecer grandes matemáticos nacionais e internacionais (Vidal Abascal, Ramón María Aller, Sixto Ríos, Torroja Menéndez ou Germán Ancochea, Santaló e Sierpinski), e vivir en primeira persoa os primeiros pasos da Facultade de Matemáticas da USC cos seus primeiros Coloquios Internacionais de Xeometría Diferencial (primeiros encontros internacionais de Matemáticas realizados en España), nos que ela é a única profesora participante. Dende o seu retiro santiagués continuou acudindo a actos sociais, así o 24 de maio de 2008 acode á celebración do 50º aniversario da Facultade de Matemáticas da USC, acto en que foi nomeada madriña do evento, como ela dixo: “en plena xuventude, con 94 anos cumpridos para non correr o risco de emocionarme”. Tamén participou no acto en que se dedicaron seis aulas da citada Facultade a cinco insignes ex-profesores e mais a ela. Autor/a da biobibliografía: Matilde Ríos Fachal en CULTURA GALEGA, ALBUM DE MULLERES. Foto, idem A autora deste blog consultou o seu expediente no Arquivo da Universidade de Santiago Vid: AHUS, Expedientes personales. Cid Galante, Rosa Mª, "As primeiras ourensás ante o reto da educación Universitaria (I) e (II), Revista Minius, nº 11 e 12, 2003, pp.139-155.

SARA LEIRÓS FERNÁNDEZ

2011-04-08T17:29:00.003+02:00

Irmá de Ángeles Leirós Fernández. Sara será Inspectora de Educación en Ourense e no ano 1936 realizará varios viaxes, grazas a unha beca concedida pola Junta de Ampliación de Estudos, a diferentes países coa intención de adquirir máis coñecementos sobre Organización escolar. Vid: Costa Rico, Antón, Historia da educación e da cultura en Galicia, Vigo, Xerais, 2004, p. 1001.

NIEVES ÁLVAREZ GONZÁLEZ

2011-04-06T23:06:00.003+02:00

Naceu en 1905 en Maceda. No ano 1917 ingresa no Instituto Provincial de Ourense onde se matricula en tres cursos pola opción oficial. Posteriormente trasládase á Escola Normal de Ourense onde sacou o título de mestra. Afiliouse ao Partido Comunista e foi directora dunha gardería en Barcelona durante a guerra civil. Exiliouse a Rusia, regresando en 1985. Vid: Cid Galante, R. e Benso Calvo, C., “A incorporación das mulleres ourensás ao ensino secundario (1900-1930)”, publicado en la Revista Sarmiento, Anuario Galego de Historia da Educación, nº10 2006, pp. 147-185, con ISSN: 1138-5863; Cid Galante, R., e Benso Calvo, C., "Los Expedientes de las Estudiantes de Bachillerato: Una fuente básica para el estudo del alumnado femenino de los Institutos. Ourense como ejemplo (1900-1930), Revista de Historia de la Educación, 26, 2007, pp. 437-470; Costa Rico, Antón,Historia da educación e da cultura en Galicia, Xerais, 2004, p. 1050.

AURORA MACEDA LÓPEZ

2011-04-05T16:16:00.005+02:00

Inspectora de educación en Ourense que no ano 1936 estará pensionada en varios países para profundar nos seus coñecementos de Organización escolar. Houbo en Galicia a comezos de século XX unha preocupación pola teoría e práctica educativa o que levou que certos intelectuais e profesionais se animasen a pedir pensión noutros países para enriquecer os seus coñecementos. No 1907 créase a JAE (Junta de Ampliación de Estudios) que era un organismo oficial que promovía os intercambios científicos e culturais que contribuísen á modernización e renovación cultural do país para coñecer as correntes educativas europeas e americanas. Vid: Costa Rico, Antón, Historia da educación e da cultura en Galicia, Xerais, 2004, pp. 996 e 1001.

MANUELA SABURIDO VÁZQUEZ

2011-04-03T20:47:00.003+02:00

Rafael Salgado no seu estupendo libro "Achegamento á historia da fotografía en Ourense" fai unha pormenorizada reconstrución da vida e instalación dos fotográfos en Ourense. O libro resalta a Manuela Saburido Vázquez, dona do "minuteiro" Lisardo Mazaira López. Os dous naceron en Lugo e trasladáronse a Ourense onde conseguen dous barracóns que o Concello tiña na Alameda e alí exercían a fotografía. Cando Lisardo se traslada a un local preto do Hotel Barcelona, Manuela, que segundo Rafael sería a primeira minuteira de Ourense, decide continuar coa súa vella cámara na Alameda. Vid: Salgado, Rafael, Achegamento á Historia da fotografía en Ourense (1856-1940), Deputación Provincial de Ourense, 2011, pp.160-161. Foto: Idem

MARÍA CONCEPCIÓN PÉREZ COLEMÁN

2011-04-02T19:12:00.007+02:00

Estudou no Instituto Provincial no que se matricula en 1922 cando tiña 14 anos. De familia con posibles. Estuda os seis cursos de rigor e acada o Título de Bacharelato cunha cualificación estupenda de media Notable.No libro de Posesión e Cesamentos do Instituto Provincial figura como profesora de Traballos Manuais da Escola Fogar do Centro. Vid: Cid Galante, Rosa, Muller e educación en Ourense...Op.cit.; Cid Galante, R., e Benso Calvo, C., "Los Expedientes de las Estudiantes de Bachillerato: Una fuente básica para el estudo del alumnado femenino de los Institutos. Ourense como ejemplo (1900-1930), Revista de Historia de la Educación, 26, 2007, pp. 437-470; Bande, E., Institucións docentes e grandes mestres....Op.cit., p. 348.

MARIA TERESA BOUZO SANTIAGO

2011-04-01T07:22:00.004+02:00

Naceu en 1914 en Ourense no seu dunha familia con posibles, era filla do prestixioso médico Don Manuel Bouzo. No ano 1924 figura matriculada no Instituto Provincial de Ourense onde cursa pola opción libre catro cursos e logo pola opción oficial, asistindo ás clases xunto cos seus compañeiros e compañeiras. Unha vez que obtén o título encamíñase á Escola Normal de Mestras. María foi catedrática numeraria de Física e Química no Instituto Provincial de Ourense a mediados do anos trinta e comezos do cuarenta. Foi nomeada en 1958 directora do Instituto de Enseñanza Media de Ávila. María Bouzo desempeñou diversas cátedras en diferentes centros docentes españoles e tamén en Marrocos. Vid: "La historia en cuatro tiempos", La Región. Cid Galante, Rosa María, tese inédita e artigos varios Bande Rodríguez, E., Institucións docentes e grandes mestres en Ourense, 1846-2005...Op.cit., p. 348.

MARGARITA FÁBREGA COELLO

2011-03-28T20:40:00.001+02:00

Nace en Ourense no ano 1876. Foi unha das primeiras mulleres, xunto con Elisa Carnicero del Río, Rafaela Acacia, Remedios Nespereira...que se matriculou no Instituto Provincial. Efectivamente, cando tiña 23 aparece inscrita no Instituto de Ourense. É, polo tanto, outra pioneira máis xa que se adentra nos estudos secundarios. Vid: Bande, E., Institucións docentes e grandes mestres de Ourense, Galaxia, Vigo, 2010, p. 336.

MARÍA DE LOS ÁNGELES LEIRÓS FERNÁNDEZ

2011-03-26T12:45:00.005+01:00

Naceu en Redondela no ano 1912. O seu pai era empregado e instalouse en Ourense. Era irmá de Eladio Leirós Fernandez, profesor e Catedrático de Filosofía do Instituto de Ensino Medio de Ponferrada. No Instituto Provincial estudará a súa filla, centro ao que ingresa no ano 1926 cando tiña 13 anos. Estuda os seis cursos, cinco por libre e un por oficial e obtén unha cualificación de notable e acada o título. Logo trasládase á Escola Normal de Ourense. No ano 1931 consta no Libro de Posesións e Cesamentos do Instituto Provincial como axudante interina gratuíta de Letras. Acadou o título de Doutora de Historia. Consta que impartíu clases de Historia e Lingua Española como axudante interina de Letras e encargada de curso no Instituto provincial durante os cursos 1937-38, 1946-47 e dende o curso do ano 1951 ata 1958. Vid: Cid Galante, R., Muller e educación en Ourense (1900-1930), tese inédita. Cid Galante, R. e Benso Calvo, C., "Los expedientes de las estudiantes de Bachillerato: una fuente básica para el estudio del alumnado femenino de los Institutos. Ourense como ejemplo (1900-1930)" en Revista Historia de la Educación, 2007, nº 26. Bande Rodríguez, E., Institucións docentes e grandes mestres en Ourense. 1846-2005, Galaxia, Vigo, p. 347.

MARÍA EXCLAVITUD ABAD AMEIJEIRAS

2011-03-22T18:45:00.002+01:00

Naceu en Vilagarcía de Arousa no ano 1914, pero a súa familia que era comerciante, estivo afincada en Ourense, de aí que tanto María Exclavitud como Rosa, a súa irmá, estudasen no Instituto Provincial de Ourense. Estivo matriculada no Instituto durante dous cursos e logo solicitou traslado ao Instituto de Pontevedra onda acadou a titulación. No ano 1931 aparece rexistrada por oficial na facultade de Dereito de Santiago, sendo unha das poucas que escolle estes estudos, xa que o habitual era facer Filosofía ou Farmacia. Permanece seis cursos pero non os fai de forma consecutiva xa que fixo primeiro cinco cursos entre o ano 1931 ao 36 e o último ano faino entre 1938-39. Licénciase no ano 1939.

PAULA CARBALLIDO

2011-03-20T17:13:00.005+01:00

Naceu en Murcia no 1979 pero está afincada en Ourense. Brillante nadadora que acadou records importantes. Medalla de ouro, 4x100 m. libres, Copa Latina de Guadalupe. 5º Posto, 4x200 m. libres, Campeonato de Europa de Estambul. 2000: 5º Puesto, 4x200 m. libres, Campeonato de Europa de Helsinki. Foi distinguida pola Federación coa medalla de Ouro por superar os cincuenta internacionalidades.

RAFAELA ROSA ACACIA RODRÍGUEZ

2011-03-20T07:08:00.003+01:00

Naceu en San Eusebio de A Peroxa en 1868, era filla de nai solteira. Matricúlase no Instituto Provincial no ano 1892, cando tiña 24 anos e posteriormente trasládase ao Instituto de Pontevedra. Vid: Bande, E., Institucións docentes e grandes mestres en Ourense (1846-2005), Editorial Galaxia, Vigo, 2010, p. 336-338.

MARÍA CONCEPCIÓN AÑEL REQUEJO

2011-03-19T18:02:00.003+01:00

Naceu en Laza no ano 1874 e os seus pais eran labradores. Ingresa no Instituto Provincial de Ourense no ano 1911, cando tiña 37 anos, para cursar estudos de Maxisterio. Realiza tres cursos, un por libre e dous por oficial. Saca a cualificación de aprobado e solicita certificado de traslado á Escola Normal de Pontevedra. Vid: Cid Galante, Rosa M., Muller e educación en Ourense, 1900-1930, Tese inédita.

CARMEN FREIJANES MALINGRE

2011-03-18T20:50:00.002+01:00

Naceu en Ourense no ano 1909. Matriculouse no Instituto Provincial no ano 1922 cando tiña 13 anos. Realizou cinco cursos, un deles por libre e catro por oficial e obtivo o título de bacharelato. Solicitou certificado para a Escola Normal de Mestras de Ourense. Vid: Cid Galante, R., Muller e educación en Ourense (1900-1930), tese inédita.

CÁNDIDA POMBAR E SOTO

2011-03-17T22:22:00.004+01:00

Trátase da primeira muller que recibiu o Título Elemental de mestra en Ourense no ano 1882. Estudar na Escola Normal de Mestras de Ourense era unha saída satisfactoria para aquelas mulleres con afán de dedicarse a un traballo con carácter profesional. Este título habilitábaas para impartir docencia nas denominadas Escolas Elementais que eran máis básicas que as Escolas Superiores onde o mestre ou mestra debía ter o título Superior. Vid: Bande Rodríguez, Enrique, Institucións docentes e grandes mestres en Ourense (1846-2005), Vigo, Galaxia, 2010, p. 346.

CELIA BOUZAS DE PEÑA

2011-03-15T17:38:00.006+01:00

Celia Bouzas era a presidenta do Grupo Feminino de Ourense do Partido Galeguista. Xunto con Mercedes Docampo publican o "Chamamento as mulleres galegas" e di o seguinte:

"Ás nosas irmáns galegas dirixímoslle un saúdo e ao mesmo tempo da nosa decisión ao organizare en Ourense un Grupo Femenino Galeguista e algunhas teñen loubado a nosa boa idea. ¿Por qué non vos xuntades, como nós o temos feito, se levades dentro ise aceio que sentimos as donas galegas de poder vivir n-unha Terra ceibe, que hoxe está enilxada pol-a ambición de xentes que non sinten coma nós, nin falan coma nós, nin n-ela disfroitan como nós, porque a descoñecen e nos caloñan e persiguen sen nos escoitare? ¿Cecais teñen medo de que as convenzamos? Pode ser. Certamente, son un impedimento pr´as nosas arelas que son ben fidalgas e desintresadas. Por iso, ousamos dar iste paso coa seguranza de que non vos demoraredes en seguir o noso eixempro, formando un Grupo Femenino, e, podendo, con meridando número de afiliadas que eiquí. Somos arredor de medio cento na cibdade e sabemos que se están organizando outros Grupos nos pobos da comarca. ¡Adiante, mulleres patriotas da nosa Terra. Todo, por Galiza, sen importarvos que comentarán os vosos aitos e que poidan censurarvos. Como se trata de traballar pol-a nosa Patria, podedes levar a frente ergueita e por elo sentiredevos orgulosas ao igoal das vosas irmáns de Ourense. Adiante, ¡TERRA A NOSA!

O impacto desta agrupación foi decisivo para que noutras partes de Galicia, outras mulleres se animasen a agruparse. Por exemplo temos esta carta enviada por Dona Elvira Bao de Varela, celebrando que as mulleres galeguistas, por impulso das de Ourense, se organizasen. Di a carta:

«Doña Celia Bouzas de Peña. Ao seu debido tempo, escoitei o voso chamamento para formar na ringleira das mulleres galegas, que temos a obriga de facer unha Galiza grande, rica e plena de libertade. Chamáchedes ao meu corazón de filla e de nai; pol-a lembranza sagra dos meus antergos e pol-o porvir dos meus fillos; pol-a nosa prosperidade colectiva, pol-a limpeza política, pol-a nosa fala e pol-a paz social. Ao voso chamamento púxenme en pé decindo. ¡presente!. Alédame escoitar a vosa voz en que fun educada na Irmandade da fala na Cruña fai uns 14 anos; vexo que a nosa semente non votada en valde. Pol-a grave doenza que padece a miña nai non tiven vagar para ofrendarvos antes de hoxe todo o meu entusiasmo galeguista; mais estiven de cote con vosco en espíritu. Contade, pois, conmigo en todo o que poida ser preciso, o agardando as vosas indicacións a seguir. Saúdavos con todo agarimo vosa irmán na causa. Elvira Bao Maceiras de Varela»

Vid: A Nosa Terra nº 349, 22-09-1934 A Nosa Terra, no 313, 9-10-1933

MERCEDES DOCAMPO

2011-03-14T20:19:00.006+01:00

Intervén na III Asamblea do Partido Galeguista celebrada en 1934 en Ourense pedindo o voto responsable para as mulleres do partido polos beneficios que este exercicio reportaría aos/ás fillos/as e ao marido: "Nai galega. Prepárase unha gran loita e ti tés (sic) unha arma moi poderosa para evitar que o sangue dos teus fillos vértase en loita sanguiñenta sobor da nosa Terra, sobor da nosa Nai tan querida e tan aldraxada. Esa arma é o teu voto. Ten conciencia dos teus deberes de nai e de muller galega e cando vaias as furnas vota por aqueles homes que poidan limpar a nosa Terra de extranxeiros e rachas as pesadas cadeas da nosa escravitude. ¡Ánimo, mozos galegos! Como o vello conto, dádelle forte ao centralismo ata que fenda".

DÍA DE GALICIA

"Vintecinco de Xulio. Día de Sant-iago, día de recordos grandes para a nosa Terra. Hoxe toda Galicia ferve de xúbilo ante a fermosa Festa de Santo Patrón, en todo-los preitos resoa a ledicia das meigas e doces cantigas dos nosos pais, a natureza vístese coas millores galas para festexar o Día Grande, nos beizos dos bós galegos bailan, o sentir a dozura da nosa gaita, as surrisas máis feiticeiras. N-este día todos nós debemos botar unha ollada as nosas conciencias e ver si como galegos cumprimos coa obriga que temos pra unha nai tan garimosa doce, como é Galicia. Eu coido que temos moito que chorar ao ver como deixamos que os nemigos d-ela, entre eles moitos fillos, a aldraxen, a pisoteen e vaian apretando cada vez máis ao redor da súa gorxa as cadeas con que a queren afogar. Si todol-os galegos quixeran decatarse da situación angustiosa en que se atopa Galicia, hoxe, no Día Grande como un soio home xurarían loitar por ela con todal-as forzas deica rachar esas cadeas, e que d-esa loita xurda unha Galicia libre de aldraxes e da cal serán respectados todol-os seus dereitos. Deus queira que chegue pronto o Día Grande, outro Vintecinco de Xulio en que todos en pé poidamos cantar co poeta: A NOSA TERRA É NOSA"

¡VIVA GALICIA CEIBE! Xullo de 1935. Ten outro escrito interesante sobre a nova revista GUIEIRO.

ARENGA "Teño ante os meus ollos o novo xornal das Mocedades Nacionalistas "Guieiro". O meu corazón relouca de ledicia e o meu peito énchese de gozo ao ler estas páxinas cheas de fogo e coraxe; ao ver a nova xeneración galega disposta a loitar deica verter o seu sangue, ese sangue que ferve n-uns corpos fortes e variles, pol-a redención da Terra de Breogán. Máis ante esa nova xeneración, que non se contenta coa protesta pasiva dos nosos pais, eu pregúntome, ¿cal é a aititude d-eses pais que trouxeron ao mundo esa nova xeneración diante da rebeldía d-ela?¿Non sairán á rúa para loitar cos seus fillos, para morrer con eles ou para sair d-esa loita libres de escravitude a que estamos sometidos? Nai galega: Prepárase unha gran loita e tí tés unha arma moi poderosa para evitar que o sangue dos teus fillos vértase en loita sanguiñenta sobor da nosa Terra, sobor da nosa Nai tan querida e tan aldraxada. Esa arma é o teu voto. Tén conciencia dos teus deberes de nai e de muller galega e cando vaias as furnas vota por aqueles homes que poidan limpar a nosa Terra de extranxeiros e rachar as pesadas cadeas da nosa escravitude. ¡Ánimo mozos galegos! Como o vello do conto, dádelle forte ao centralismo hasta que fenda".

Ourense, Novembro de 1935. Vid: A Nosa Terra, 25-7-1933. A Nosa Terra, nº 375, 25-7.1935 A Nosa Terra, nº 291, 22-11-1935

MARINA GONZÁLEZ HERMIDA

2011-03-13T16:07:00.003+01:00

Naceu o 25 de febreiro de 1904 en Bande. En 1927, cando tiña 24 anos, matricúlase na Facultade de Medicina en Santiago para estudar a especializade de matrona. Como sabemos, os cursos de matrona comprendían dous cursos e ela realízaos con brillantes cualificacións. En 1929 tiña o título de matrona coa cualificación de sobresaliente. Vid: Cid Galante, R. "As primeiras ourensás ante o reto da educación universitaria", Minius.

DOLORES ALONSO PEREIRA

2011-03-13T15:35:00.003+01:00

Naceu en Ourense o 25 de xuño de 1910. O seu pai era empregado. Cando tiña dez anos solicita o seu ingreso no Instituto Provincial onde cursa, por oficial, os seis anos. O seu expediente ten unha media de notable. Acadou o título de bacharelato en 1916 e solicita certificado para Escola Normal de Ourense e tamén para a Universidade de Valencia. Matricúlase por libre na Facultade de Filosofía de Santiago de Compostela no ano 1926 onde realizará catro cursos e, en 1931 solicita un certificado para Madrid. Vid:Cid Galante, R., Muller e educación en Ourense (1900-1930), Tese inédita. Cid Galante, R. e Benso Calvo, C., “Los expedientes de las estudiantes de bachillerato: una fuente básica para el estudio del alumnado femenino de los institutos. Ourense como ejemplo (1900-1930)” Historia de la Educación, 26, 2007, pp. 437-470. Cid Galante, R. "As primeiras ourensás ante o reto da educación universitaria", Revista Minius.

ELISA LAMAS AVIÑOÁ

2011-03-12T07:04:00.003+01:00

Co título Superior de Mestra, Elisa solicita, en 1902, a apertura dunha escola de primeira ensinanza na Rúa Liberdade nº 23 da capital de Ourense. Nun momento, a comezos de século, no que a infraestrutura educativa pública era precaria, as escolas privadas viñan a cumprimentar esa deficiencia. Os pasos para abrir unha escola non eran doados, había que solicitar permisos diversos ao Director do Instituto Provincial quen requeriría as inspeccións oportunas sobre o local (dende o punto de vista sanitario), materias a impartir, libros, moralidade do profesorado (certificado de boa conduta) etc... Vid: Cid Galante, R. Benso Calvo, C. "A ensinanza privada en Ourense a principios do século XX" Revista Sarmiento, nº 8, 2004, pp. 43-77.

ROSARIO BORRAS BEURLIU

2011-03-11T17:22:00.002+01:00

Era licenciada en Ciencas Exactas, título que acadou en Madrid no ano 1880. Foi profesora no colexio de Ribadavia e tomou posesión de profesora no Instituto Provincial no ano 1902. Vid: Bande, E., Institucións docentes e grandes mestres en Ourense (1846-2005)", Galaxia, Vigo, 2010, p. 347.

VICTORIA MARTÍNEZ VILLERGAS

2011-03-09T19:53:00.004+01:00

Creada a Escola Normal de Mestras en Ourense despois de moitos e longos procesos en 1879 e que estaría no Ex-convento de Santo Domingo, Dona Victoria Martínez será nomeada Directora da mesma en 1892 ata que esta institución foi suprimeida en 1898. O nomeamento foi decidido no Pleno Corporativo da Deputación Provincial en 1892. Vid: Cid Galante, R. "Orixes da Escola Normal de Mestras de Ourense" , Revista Minius, nº 15, 2007, pp. 33-47.

NICANORA DÍAZ CARREDANO

2011-03-09T19:47:00.004+01:00

Despois dun longo proceso de selección para ser Directora da recén creada Escola Normal de Ourense en 1879, cargo ao que concurrían María Ramona Pérez Acedo, natural de Oñate, Francisca Ramona Cancio Pallín, e Nicanora Díaz Carredano, será esta última a que exerza de Directora do Centro ata 1892. Vid: Cid Galante, R. "Orixes da Escola Normal de Mestras de Ourense", Revista Minius, nº 15, 2007, pp. 33-47.

MARÍA REMEDIOS NESPEREIRA QUEVEDO

2011-03-08T11:50:00.003+01:00

Naceu en Ourense en 1875 e era filla de Antonio Nespereira Lorenzo, natural de Pereiro de Aguiar (Vilariño) e de María Josefa Quevedo, dun pobo de A Peroxa. María Remedios residía na rúa do Instituto nº 46. No ano 1894, cando tiña 18 anos, solicita matricularse por libre no Instituto e fai o exame de ingreso. Vid: Bande, E., Institucións docentes e grandes mestres en Ourense (1846-2005), Galaxia, Vigo, 2010, p. 338.

CARMEN CID RUMBAO

2011-03-07T17:33:00.002+01:00

Naceu en Allariz polo ano 1910. Carmen era filla dun comerciante e ingresa no Instituto Provincial no curso 1922, cando tiña 12 anos. Os estudos realízaos por libre e acada o título de bacharelato para trasladarse á Escola Normal de Mestras. O dous de outubro de 1946 tomou posesión do cargo de directora da Escola Fogar do Instituto de Ensino Medio. Vid: Cid Galante, R., Muller e educación en Ourense (1900-1930), Tese inédita. Cid Galante, R. e Benso Calvo, C., “Los expedientes de las estudiantes de bachillerato: una fuente básica para el estudio del alumnado femenino de los institutos. Ourense como ejemplo (1900-1930)” Historia de la Educación, 26, 2007, pp. 437-470. Bande, E, Institucións docentes e grandes mestres en Ourense (1846-2005), Galaxia, Vigo, 2010, p. 229.

ELVIRA RODRÍGUEZ DOMÍNGUEZ

2011-03-07T17:28:00.002+01:00

É a primeira muller que estuda no Instituto Provincial. Ingresa no centro en 1884. Para facelo tivo que ser autorizada polo director Xeral quen tamén tivo que autorizar para que se lle confirmase o grao de bacherel. No curso 1886-87 expídeselle ocertificado especial pola secretaría. Vid: Bande, E., Institucións docentes e grandes mestres en Ourense (1846-2005), Galaxia, Vigo, 2010, p. 97.

MARÍA FERRÍN NOVOA

2011-03-05T16:49:00.004+01:00

Naceu en 1906 en Casardomato. Ingresou en 1918, aos 12 anos, no Instituto Provincial de Ourense. O seu pai era funcionario. Realiza os seis cursos de bacharelato, cinco cursos por libre e un por oficial. Obtén o título de bacharelato en 1924 e logo trasládase á Escola Normal de Mestras. Vid: Cid Galante, Rosa, Muller e educación en Ourense (1900-1930), tese inédita. Cid Galante, Rosa e Benso Calvo, Carmen, Los expedientes de las estudiantes de bachillerato: una fuente básica para el estudio del alumnado femenino de los institutos. Ourense como ejemplo (1900-1930)Historia de la educación: Revista interuniversitaria, ISSN 0212-0267, Nº 26, 2007, págs. 437-470.

SIRA VILLOT CANAL

2011-03-05T16:35:00.002+01:00

Naceu no pobo de Moreiras en 1905 . Foi outra alumna pioneira no noso Instituto Provincial onde ingresa no ano 1922, cando tiña 19 anos, e permanece ata 1925 acadando o título de Bachiller.

ESTHER PUGA NOGUEROL

2011-03-05T16:16:00.004+01:00

Naceu en Ourense en 1905 e era filla dun comerciante ourensán. No ano 1917, cando tiña 12 anos, ingresa no Instituto Provincial de Ourense onde realiza cinco cursos, dous por libre e tres por oficial e acada o Título de Bachiller no ano 1922. Posteriormente se traslada a Santiago onde se matricula na carreira de Ciencias cando tiña 19 anos. Rematará a carreira e licénciase cunha cualificación media de notable en 1933. Vid: Cid Galante, Rosa María, "As primeiras ourensás..." Op.cit.

ENCINA RAMOS FIDALGO

2011-03-04T18:54:00.003+01:00

Naceu en Viladequinta (Carballeda de Valdeorras) e xornalista e presentadora da TVG. Forma parte do elenco de mulleres valdeorresas que conseguiron ser un rostro famoso polas súas cualidades e capacidades profesionais. Unha información facilitada por Gustavo Docampo.

ANTONIA FERNÁNDEZ GARCÍA

2011-03-04T06:43:00.002+01:00

Naceu en A Mezquita o tres de marzo de 1906. Era filla de pai con profesión liberal. Estivo matriculada no Instituto Provincial de Ourense no ano 1921, cando tiña 15 anos, onde realizou dous cursos por oficial para, posteriormente, solicitar traslado ao Instituto de Pontevedra. Atopámola matriculada na Facultade de Farmacia no ano 1926 e matricúlase nos seis cursos por oficial, rematando a carreira e licenciándose no ano 1932. Vid: Cid Galante, Rosa María, Op.cit.

EVA ARIAS ARIA

2011-03-02T20:26:00.003+01:00

Segundo me comunica Gustavo Docampo, Eva Arias é atleta. Naceu en Vilamartín en 1980, nalgún sitio figura que naceu en Santa Coloma de Gramanet, pode que sexa filla da emigración, en calquera caso a súa familia vive en Valdeorras e os seus seus primeiros pasos como deportista foron no Club Adas do Barco da man de Agustín González. É campiona de España en 3000 metros obstáculos. Vid: La Voz de Galicia

SARA SOTO POMBAR

2011-03-01T21:51:00.003+01:00

Sara Soto Pombar naceu en Ourense polo ano 190o e ingresou no Instituto Provincial en 1914. Neste centro estudaría catro curso, o primeiro por libre e os outros por oficial. Acada unha cualificación media de notable e logo trasládase á Escola Normal de Ourense. Constan no Instituto as súas irmás Mercedes Soto Pombar e Josefa Soto Pombar. Hai que dicir que entre as doazóns que deron ao Asilo de Horfos de Ourense está a de Sara Soto Pombar, falecida en Ourense o tres de novembro de 1985. Cedeu ao Asilo o inmoble da Avenida da Saínza. Vid: Cid Galante, Rosa María e Benso Calvo, Carmen, Los expedientes de las estudiantes de bachillerato: una fuente básica para el estudio del alumnado femenino de los institutos. Ourense como ejemplo (1900-1930), Revista Historia de la Educación, 26,2007. Hernández Figueiredo, J.R., Las Hijas de la Caridad en Ourense. Beneficencia y enseñanza (siglos XIX y XX), Deputación Provincial de Ourense, 2007, p. 327.

MARÍA PURIFICACIÓN NEIRA GONZÁLEZ

2011-02-27T20:32:00.002+01:00

Gustavo Docampo envíame esta información interesante. Fai alusión a María Neira que naceu en La Felguera, Asturias, 1962 pero é valdeorresa por parte de pai, natural da aldea de Xagoaza (O Barco) lugar onde pasaba as vacacións cos seus familiares, sendo nena e adolescente. É médica, Directora de Saúde Pública e Medio Ambiente da OMS, en 2004 foi Directora da Axencia Española de Seguridade Alimentaria. María Neira estudou Mediciña na Universidade de Oviedo e realizou os seus estudos de especialización de endocrinoloxía en Francia. Exerceu con Médicos sen Fronteiras, en Centroamérica. Máis tarde trasladaríase coa ONU a Mozambique e Ruanda. Ingresou na Organización Mundial da Saúde como directora do departamento de Prevención e Erradicación de Enfermidades Infecciosas. Tras isto, en 2004, foi nomeada presidenta da Axencia Española de Seguridade Alimentaria, trasladándose a Madrid. Poucos anos despois regresou a Xenebra para continuar o seu traballo na OMS, xa como directora do departamento de Saúde Pública e Medio Ambiente. No ano 2006 foi condecorada polo goberno francés coa Orden do Mérito Nacional. En 2009 acompañou á directora da OMS, Margaret Chan, para recoller o Premio Príncipe de Asturias de Cooperación Internacional. María está casada co italiano Salvatore, que traballa no alto Comisionado das Nacións Unidas para os Refuxiados (ACNUR), e ten un fillo

LUÍSA TABOADA ALEMPARTE

2011-02-26T22:31:00.004+01:00

Naceu en Boborás en 1912 e estudou no Instituto Provincial onde ingresou no 1926 cando tiña 14 anos. Alí acadou o título de bachiller estudando os dous primeiros anos por libre e os outros por oficial. Logo, en 1931 matricúlase en Farmacia titulándose en 1940. Vid: Cid Galante, Rosa María, As primeiras mulleres ourensás que accederon aos estudos universitarios...Op.cit.

CARMEN LASO DE VÁZQUEZ

2011-02-25T20:29:00.007+01:00

Era profesora de partos en 1921 en Ourense. Era ex interna dos Hospitais de Asistencia Pública de Bos Aires e revalidada no Gran Hospital Real de Santiago. As clases ofrecíaas na Rúa Liberdade nº 33 de Ourense. Vid: La Región, 13-07- 1921

ROSA ENRÍQUEZ NOYA

2011-02-24T11:05:00.004+01:00

Naceu na Rúa no ano 1969. É licenciada en Filoloxía Hispánica. Na actualidade exerce como profesora de fránces no IES Macías o Namorado de Padrón. Colabora con revistas, tales como Dorna, Xistral, A casa da Gramática, Leña Verde, A xanela e Ólisbos, Galiza Livre...e como columnista en La Región. Ten participado en colectivas de arte "Iconos" e "Artnatura", en recitais a poetas como Uxío Novoneyra, María Mariño, e na performance Palabra en movemento.

Obras: Nas aforas; Raizame vexetal; Vestíbulo da devastación; Unicrom; Sétimo andar.

Gustavo Docampo aportou esta referencia dende O Barco.

Vid: Fonte

Foto

ALEJANDRA ULLOA SOTELO

2011-02-23T20:18:00.002+01:00

Natural de Ourense. Esta muller fai o legado máis importante á Institución de Horfos de Ourense. Era viúva de Don Antero Rubín Homent. Outorga en tetamento en favor do Asilo de Nenas Horfas as propiedades que tiña e entre as principais estaba a casa na rúa Espada nº 29. Esta muller falece no 1966. Indicou no testamento que a educación que se debía dar ás nenas tiña que ser eminentemente relixiosa. Vid: HERNÁNDEZ FIGUEIREDO, J.R., Las hijas de la Caridad en Ourense. Beneficiencia y enseñanza (siglos XIX y XX), Deputación Provincial, 2007, p.326.

ANA MARÍA CRESPO QUEVEDO

2011-02-22T18:42:00.004+01:00

Naceu en O Barco en 1956. É pianista e profesora da ONCE. Comezou os seus estudos musicais ao nove anos, primeiro no Real Conservatorio de San Sebastián, despois no de Madrid, onde obtivo a titulación superior de piano. Foi preparada, á súa vez, para acceder ao Conservatorio nos colexios do ONCE, cuxa Entidade a becó durante tres anos para perfeccionar os seus coñecementos musicais con Carmen Díez Martín Martín e Ricardo Requejo. Aos 22 anos pasou, por oposición, a formar parte da Agrupación de Música de Cámara do ONCE (Sexteto), como pianista e directora da mesma. Con ela, deu numerosos concertos ao longo da xeografía española, en distintos Centros madrileños e en parte de Portugal (Lisboa e O Porto). Desde 1984 ofrece concertos como solista por todo o territorio español, e desde 1986, forma parte do persoal do ONCE en calidade de músico profesional (concertista de piano), colaborando así na difusión das actividades artísticas desenvolvidas polo ONCE, que presta este tipo de servizos dunha maneira gratuíta e desinteresada, co fin de dar a coñecer as actividades artísticas dos cegos. En 1987 e 1989, participou como artista convidada no Festival Nacional promovido pola ANCI, Asociación Nacional de Cegos de Cuba, dando diversos recitais. Esta referencia aportouna Gustavo Docampo dende O Barco Vid: Curriculo. ONCE

SOR RAMONA CAO FERNÁNDEZ

2011-02-20T13:14:00.007+01:00

Naceu en Fontey- Rúa de Valdeorras (Ourense), o 11 de setembro de 1883. Ingresou na Compañía Hijas de la Caridad o 11 de xaneiro de 1901. O seu destino como enfermeira foron o Hospital de mulleres Incurables de Madrid, o Hospitagl militar de Sevilla e finalmente o Sanatorio antituberculoso "O Neveral" de Xaén. Destacou polo seu celo apostólico, a súa compaixón e sensibilidade ante a dor dos pobres enfermos, a súa piedade e a súa devoción ao Señor crucificado. Morreu aos 53 anos, tamén como a súa compañeira de martirio, por levar o rosario de Filla da Caridade escondido baixo o seu vestido de enfermeira. Martirio.- Expulsadas do sanatorio do Neveral, foron detidas e calumniadas de roubo en Xaén. Ao ser xulgadas non se puido probar a acusación e foron postas en liberdade, pero non atoparon lugar de refuxio naquela cidade e víronse obrigadas a trasladarse a Madrid nun tren cheo de presos políticos. A pesar de sentir medo, antes de renegar da súa fe, subiron ao tren en Alcázar de San Juan, no medio de insultos e un tumulto feroz. Ían vestidas de enfermeiras da Cruz Vermella pero conservaron o seu rosario de Fillas da Caridade debaixo do uniforme de enfermeiras. Este feito identificounas como Fillas da Caridade e foi a razón do seu martirio na matanza do chamado primeiro tren da morte. Ao ser sacadas do tren foron arrastradas polo chan, insultadas e finalmente fusiladas pola súa condición relixiosa no Pozo do Tío Raimundo, o 12 de agosto de 1936. Esta referencia aportouna Gustavo Docampo dende O Barco Vid: http://www.vincenziani.com/cortesbueno.htm

Nun Congreso Virtual sobre Historia de las Mujeres, Don Jesús Medrazo Pérez, expón, de xeito detallado, o labor das Hermanas de la Caridad entre as que cita a Sor Ramona Cao. Farei aquí un pequeno resumo:
Ramona estaba decidida a ser Filla da Caridade e cos seus 17 anos solicitou o ingreso na Compañía, sendo recibida por Sor Cayetana da Sota, Visitadora Provincial. Enviárona como postulante para facer a proba ao
Hospital da venerable Orde Terceira Franciscana, situado xunto á Igrexa de San Francisco o Grande en Madrid. Os superiores asignaron a Ramona Cao un hospital pequeno, pobre, con estilo familiar e próximo para a relación cos enfermos, porque ela tiña experiencia doutro hospital pequeno de Astorga. Superados o tres meses de proba ou postulado, ingresou no seminario e quedou inscrita na Compañía das Fillas da Caridade o 11 de xaneiro de 1901.
Aproveitou moi ben o seu tempo de formación no seminario e adquiríu coa axuda da súa Directora Sor Cecilia Álvaro e das súas colaboradoras entre as que estaba Sor Xusta Domínguez, a espiritualidade vicenciana propia dunha Filla da Caridade.
Cumprido o tempo do seminario, Sor Ramona Cao foi destinada polos superiores ao Asilo Hospital de Jesús Nazareno en Madrid, rúa Amaniel, nº 11, para mulleres incurables. Era o mes de xullo de 1901. Foi o primeiro Hospital atendido polas Fillas da Caridade en Madrid, e do que se fixeron cargo en 1816. Esta fundación realizouse por expreso desexo do Sr. Patriarca das Indias e do Arcebispo de Toledo, cando Madrid aínda pertencía á diocese de Toledo. Alí preparouse con esmero a ratificar e selar a súa entrega a Deus para o servizo dos pobres polos votos. O día 2 de febreiro do ano 1906, festa da Purificación e Ntro. Señora, emitiunos por primeira vez na capela da Casa Central da rúa Jesús, moi cedo , tal como entón era uso da comunidade e, ano tras ano, renovounos até a súa morte en 1936.
De Madrid pasou destinada á comunidade do Hospital Militar de Sevilla en 1922, motivado pola apremiante necesidade de Irmás enfermeiras para atender aos soldados feridos na guerra con Marrocos, entre 1909 e 1927, na que estaban implicadas as cidades de Ceuta e Melilla. En 1921, o desastre foi total. O xeneral Fernández Silvestre, á fronte das tropas españolas, perdeu a vida e pereceron máis de oito mil soldados no derrubamento da liña española de penetración. Outros moitos quedaron feridos con necesidade urxente de atención sanitaria.Unha Real Orde do 19 de decembro de 1921 dispuxo que en todos os hospitais militares da península, Baleares e Canarias, se establecese o servizo das Fillas da Caridade. A Raíña insistiu en pedir Irmás para todos os hospitais militares do Reino. O Sr. Olaguer Feliz, ministro de Guerra, ordenou o establecemento dunha Escola de enfermeiras para preparar a todas as Irmás. Unha Real Orde de 20 de maio de 1922 dispuña que se crease no Hospital Militar de Carabanchel, con carácter permanente, unha Escola de enfermeiras para todas as damas que prestaban os seus servizos nos hospitais militares Os estudos habían de ser segundo o Regulamento Programa da enfermeira de San Vicente de Paúl, aprobado por Real Orde de 24 de xuño de 1922. Sor Ramona obtivo o seu título oficial de enfermeira primeiro e practicante despois, xa en Sevilla, dentro deste movemento de promoción de todos os Hospitais Militares.
O seu último destino en 1935 foi o sanatorio antituberculoso do Neveral en Xaén, ao comezo da fundación. A comunidade estaba formada por Sor Benvida Fermoso de Mendoza, como Irmá Servente, sor Joaquina
Ramírez López, Sor Juana López e Sor Ramona Cao. Provisionalmente, para axudarlles, xa que coñecía ben o ambiente de Xaén, estaba con elas Sor Basilia Arco da comunidade do Hospicio de mulleres de Santa Teresa de Xaén. A aceptación do seu destino ao Neveral en Xaén no ano 1935, como acto de obediencia, era custoso para ela e para os seus. A súa nai mostrouse moi preocupada. Xa destinada en Xaén, escríbelles desde O Neveral unhas breves liñas, nun cartón postal, resposta á angustia e preocupación que manifestaban os seus nas súas cartas. Naquela época os sanatorios antituberculosos non os quería ninguén, xa que os que padecían a tuberculose eran como persoas apestadas, con moito contaxio. As Irmás alí vivían illadas, sen máis medio de comunicación que un camiño forestal de terra. Polo pouco tempo que levaban, polo illamento e por tratarse de enfermos de fóra, as Irmás non coñecían a ninguén en Xaén que as recibise nas súas casas.
Esta seguridade de gozar como don de Deus as grazas e forzas necesarias nas probas, acompañouna até a morte, sufrida o 12 de agosto de 1936, cando tiña 52 anos de idade e 35 de vocación. A expulsión da comunidade obedecía a unha decisión da Fronte Popular que estaba instalado no palacio episcopal. A últimos de xullo de 1936, a superiora do sanatorio de O Neveral de Xaén, Sor Benvida Fermoso de Mendoza e Osés, baixou á cidade a preparar o refuxio das Irmás prevendo a próxima expulsión. Dúas Hermanas trasladáronse á comunidade da Gota de Leite, situada nos sotos do edificio da Deputación Provincial e as outras dúas, Sor Ramona e Sor Juana, baixaron ao día seguinte custodiadas por dous policías porque, segundo lles dixeron, estaban acusadas de subtraer cubertos de prata e algunhas pezas de tea do sanatorio. Os dous policías rexistraron as maletas e convencéronse da falsidade da calumnia. Alí, na Cociña
Económica, tampouco podían estar, xa que a casa fora incautada polos milicianos da Fronte Popular.
As 72 Hermanas de Xaén foron expulsadas e quedaron todas as comunidades disoltas. Algunhas puideron escapar buscando refuxio en Almería, Valencia, Barcelona ou outras cidades e pobos de España. Outra, Sor Pilar Canteiro Galego, moza que aínda non emitira os votos, non puido saír de Xaén e tivo que buscar até sete refuxios diferentes, e finalmente colocarse como servente doméstica para salvar a súa vida.

Vid: MEDRANO PÉREZ, Jesús, Las Hijas de la Caridad en Jaén. Dos historias de vida y martirio, en IªCongreso Virtual de Historia de las Mujeres, http://www.revistacodice.es/publi_virtuales/i_con_h_mujeres/documentos/comunicaciones/comuMedrano.pdf

CONCHA FERNÁNDEZ

2011-02-20T12:59:00.004+01:00

De novo Gustavo Docampo contribúe a enriquecer este blog de mulleres e faime alusión a Concha Fernández (A Veiga de Cascallá, 1970). Doutora en Psicoloxía Social e Política pola USC. Premio Extraordinario de Doutoramento no ano 2001. Profesora de Formación Profesional Específica de Servizos Socioculturais e á Comunidade. Autora de diversos capítulos de libros e artigos en revistas especializadas de psicoloxía social e política sobre movementos sociais e acción colectiva como: “Los movimientos sociales y la creación de un sentido común alternativo” (1998); “Los movimientos sociales: discurso y acción política” (1998) e máis recentemente sobre construción social da protesta e marcos de acción colectiva, entre outros: “Redes sociales y marcos de acción colectiva” (2000), “Identidad social, valoración política y movilización colectiva en un contexto supranacional” (2000) e “Do descontento á acción. A construción social da protesta campesiña en Galiza” (Xerais 2004). Vid: http://www.xerais.es/cgigeneral/ficha_autor.pl?id_autor=100007815&id_sello_editorial_web=13

REMEDIOS GACIO VÁZQUEZ

2011-02-20T12:37:00.004+01:00

O Asilo de Horfos da provincia contou coa doazón de Remedios o que facilitou a consolidación desta Institución. Remedios Gacio outorga en 1934 testamento a favor do Asilo legando o local da tenda da familia. Estas doazóns son mostra do aprezo pola tarefa desempeñada encamiñada á protección da infancia pobre e desvalida de Ourense. Dende O Barco, información facilitada por Gustavo Docampo. Vid: Hernández Figueiredo, J.R., Las Hijas de la Caridad en Ourense. Beneficiencia y enseñanza (siglos XIX e XX), Deputación de Ourense, 2007,p.325.

MARÍA PRADA GONZÁLEZ

2011-02-19T10:23:00.004+01:00

María naceu en O Barco no ano 1982 e traballa en Bruselas como Diplomática convertíndose na muller máis nova que accede a dito cargo. Estudou tradución e interpretación en Vigo. Posteriormente preparou as oposicións tan duras de Diplomática sendo nomeada polo Rei Juan Carlos I. En Bruselas representa a España ante a Unión Europea. Na actualidade é Conselleira adxunta no Coasi (que se ocupa de Asia-Pacífico). Dende O Barco, información facilitada por Gustavo Docampo. Vid: La Voz de Galicia

MARISA FERNÁNDEZ ORTIZ

2011-02-18T18:29:00.006+01:00

Naceu en O Barco no ano 1980. Marisa estudou na Universidade de París e é unha face coñecida por ser a reporteira da cadea de televisión Cuatro do programa Callejeros. Comezou os seus primeiros pasos na radio Onda Cero. Información facilitada por Gustavo Docampo. Vid: http://www.cuatro.com/callejeros/reporteros/marisa-fernandez/

MATILDE OLARTE MARTÍNEZ

2011-02-18T18:13:00.004+01:00

Matilde naceu en O Barco no ano 1964. Publicou varios libros e artigos en revistas especializadas e imparte docencia na Facultade de Xeografía e Historia en Salamanca. Está especializada en musicoloxía histórica onde leva a cabo importantes proxectos de investigación. Os seus coñecementos tamén os trasmite por medio de conferencias impartidas.

Vid: http://web.usal.es/~mom/

JUANITA PINTADO

2011-02-17T18:22:00.005+01:00

De novo volvemos a Valdeorras e outra información facilitada dende alí por Gustavo Docampo fala desta muller tan representativa. Naceu no Barco de Valdeorras no ano 1913 e era poeta e xornalista. Emigrou a Arxentina no ano 1924 e alí casou con Juan Carlos Morelli, director de Turismo e Parques da provincia de Bos Aires. En 1952 o matrimonio trasládase a Punta del Este en Uruguai onde crean o Hotel Gorlero nun edificio emblemático desa cidade. A súa filla é directora do Festival de Cine de Punta del Este. Vid: Juanita Pintado, La Región Entrevista realizada pola súa filla Alejandrina Morelli

PILAR CID CASTRO

2011-02-17T18:12:00.003+01:00

Esta muller inqueda naceu en Acebedo do Río. Era filla de labradores pero o seu afán de superación fixo que realizase o ingreso no Instituto Provincial para logo acceder á Escola Normal de Mestras de Ourense onde rematou os estudos. Estivo exercendo de mestra no pobo de Santa Eufemia e aos vintecatro anos fai o ingreso na Facultade de Farmacia da Universidade de Santiago onde se licencia. Vid: Cid Galante, R., Muller e educación en Ourense (1900-1930), Tese inédita. Cid Galante, R. e Benso Calvo, C., “Los expedientes de las estudiantes de bachillerato: una fuente básica para el estudio del alumnado femenino de los institutos. Ourense como ejemplo (1900-1930)” Historia de la Educación, 26, 2007, pp. 437-470. Cid Galante, R. "As primeiras ourensás ante o reto da educación universitaria", Revista Minius.

ANXELES RODRÍGUEZ FERRER

2011-02-16T17:02:00.005+01:00

Outra información proporcionada por Gustavo Docampo dende O Barco é sobre Ánxeles Rodríguez. Naceu en Vilamartín no ano 1957. Dende pequena dedícase a debuxar e a pintar e considérase autodidacta. Realiza un ano na Escola de Artes "Mestre Mateo" en Santiago. Realizou numerosas exposicións e foi ilustradora de numerosos libros infantís. Sería seleccionada pola Consellería de Cultura para a Feira do Libro de Bolonia en 1997 e 2003 e preseleccionada para a lista de honra do IBBY polo seu conto "Os señores meses". Foi ilustradora invitada na revista Clij en 1996. É socia do Agpi. Vid: www.galegos.info/anxeles-rodriguez-ferrer

XULIA ALONSO DÍAZ

2011-02-16T13:12:00.004+01:00

Non hai nada mellor que contar con amigos para enriquecer o blog. Neste caso debo mencionar a Gustavo Docampo quen, dende O Barco, envíame unha riquísima información sobre mulleres interesantes da zona de Valdeorras. Neste caso mencionamos a Xulia Alonso Díaz que naceu en A Rúa, en 1961 e cursou bacharelato e COU no Colexio Paulo VI da súa vila natal. En 1979 vai a Santiago de Compostela onde realiza os estudos de Psicoloxía. En xaneiro de 1981 comeza a traballar como auxiliar administrativo na Xunta de Galicia, onde desenvolve o súa actividade laboral ata setembro de 2008. Publicou o libro titulado Mundo imperfecto onde se relatan experiencias vividas.

Vid: www.editorialgalaxia.es/autores/autor.php?id_autor=928

JULIA BOUZA IGLESIAS

2011-02-14T18:54:00.003+01:00

Julia naceu en Ourense o 11 de decembro de 1917. No ano 1939 fai o ingreso na Facultade de Farmacia de Santiago de Compostela e estudará catro cursos licenciándose en 1942. Como unha gran parte das alumnas universitarios, Julia realiza os estudios pola opción combinada, isto é, uns cursos matricúlase por libre, non asistindo ás clases de maneira presencial, e outros cursos realízaos por oficial. Pensemos que a mentalidade da época aínda non asimilaba que se compartiran espazos de forma mixta. Vid: Cid Galante, Rosa María, "As primeiras ourensás ante o reto da educación universitaria", Op.cit.

MARIA JOSÉ ALVES MARTINS FERNÁNDEZ

2011-02-12T16:43:00.003+01:00

O outro día tiven ocasión de revisar un libro que me pareceu interesante, tratábase do libro titulado Tiberio Ávila, un ourensán de Viana escirto por Manuel Carrete Rivera e Xulio Cougil. Pois ben, este libro céntrase na figura de Tiberio, artista nacido en 1843 en Viana do bolo, que estudou na Academia de San Fernando becado pola Deputación e que logo se trasladou a Barcelona para impartir clases de Bellas Artes. Pois ben, el foi un dos creadores do Centro Galego en Barcelona, do que foi logo presidente. Este libro ten un capítulo deicado a "Ourensás en Cataluña" onde se fai mención de María José Alves. A María José coñecíaselle coma Pepita, naceu en Lisboa en 1933. Era filla do músico ourensán José Fernández González que era de Grou e que emigrara cara Lisboa na primeira década do século XX onde ao pouco tempo casaría cunha lisboeta nacendo deste matrimonio María José. A familia de María José viña frecuentemente a Galicia. En 1950 Pepita trasladouse a vivir a Ourense e inscribiuse na Academia de "Estudios Galicia" da que era director D. Albino Núñez Domínguez, onde recibirá clases de D.Alberto Vilanova e será examinada de reválida por Don Manuel Otero Pedrayo.

No 1957 trasládase a vivir a Barcelona e alí atopa traballo como química especializada en análises microbiolóxicos e tamén se fai socia do Centro Galego (socia nº 2 de mulleres). Foi redactora da revista "Alborada". Esta ourensá-lisboeta tiña unha gran biblioteca de máis de dous mil libros, coleccionista de selos e moedas, garda e custodia do material da entidade do Centro Galego. Na actualidade retornou a Ourense.

Vid: CARRETE RIVERA, M. e COUGIL, X., Tiberio Ávila un ourensán de Viana, Deputación Provincial de Ourense, 2010, pp. 177-179. Foto, idem.

RAMONA DEL VILLAR TABOADA

2011-02-11T20:33:00.006+01:00

Dona Ramona pertencía á prestixiosa liñaxe galega dos Reinoso. A familia dos Reinoso, hoxe desparecida, era potente e moi coñecida no Ourense do século XVIII. Esta familia posuía na nosa provincia varios pazos como o Pazo da Casa Grande de Canedo, preto de Ourense, o pazo de Lodeiro, preto de O Carballiño, e o de Cornoces en Amoeiro. Dona Ramona constituiuse en benefactora doas Fillas da Caridade na nosa cidade. Grazas ao seu celo e xenerosidade logra que se estableza esta Congregación no pazo da parroquia de San Martiño de Cornoces a fin de dirixir unha Escola pública para nenas pobres. Dona Ramona lega boa parte das súas rendas e bens, entre as cales figura a casa situada no número 32 de Santo Domingo da capital da provincia, ás Fillas da Caridade as que impartirían clases aos nenos pobres da cidade a partir de 1896.

A fotografía foi cedida polo meu inestimable amigo Rafa Salgado, imprescindible o seu blog para a historia da nosa cidade. Vid: HERNÁNDEZ FIGUEIREDO, J.R., Las Hijas de la Caridad en Ourense. Beneficiencia y enseñanza (siglos XIX y XX); Deputación Provincial de Ourense, 2007, pp. 225-227.

BERTA ARES

2011-02-08T18:38:00.005+01:00

Naceu en Sobradelo de Valdeorras en 1955. Realizou cursos de gravado caleográfico, estampación caleográfica, procesos aditivos serigráficos e procesos fotosensibles. Foi bolseira da Castellana de Pintura 2000. Participou en diferentes talleres e expuxo en Galicia, España, Portugal, EEUU. A súa obra figura en diferentes institucións. Vive e traballa en Vilagarcía de Arousa.

Vid: Enciclopedia Gallega, tomo 37.

LUÍSA GONZÁLEZ CUDEIRO

2011-02-07T23:40:00.000+01:00

Naceu en Ourense. A súa familia sufriu unha terrible represión por acoller a fuxidos, padecendo a morte do pai e malostratos así como encarceramentos dende 1936. Os seus irmáns foron procesados e absoltos en 1937. Vid: http://www.vitimas.nomesevoces,.net/

CAROLINA REGUEIRAS

2011-02-07T23:32:00.002+01:00

Naceu en Amoeiro. Matárona en 1937 dándolle dous tiros na testa. Vid: http://www.vitimas.nomesevoces.net

ANTONIA RODRÍGUEZ LÓPEZ

2011-02-07T23:29:00.002+01:00

Antonia era irmá de "Chelo" pertencentes a unha familia republicana. Os seus pais foron fusilados e os seus catro irmáns morreron na guerrilla antifranquista. Vid: http://www.vitimas.nomesevoces.net