Etiquetas

17 diciembre 2011

ÁNGELES OTEIN

Este blog pretende amosar a referencia de mulleres ourensás que pola súa traxectoria están a deixar e deixaron unha pegada importante tanto na nosa cidade e provincia como fóra dela. É o caso da muller que se presenta nesta entrada, Ángeles Otein que, aínda que non naceu en Ourense, si tiña raíces ourensás, xa que o seu avó, por parte materna, era oriúndo da nosa cidade, Ourense, e chamábase Don Luís Iglesias que estaba casado con Dona Blanca Somoza natural de Santander. Pois ben, Ángeles naceu en Algete o 24 de xuño de 1895 e era cantante lírica e profesora. Ángeles recorreu o mundo recollendo o éxito coa súa voz prodixiosa, tanto en Italia e nos países nórdicos e en América. En 1926  casou con D. Enrique Naya e viviron na Habana. Volveu á escena ata 1942 e logo dedicouse ao ensino, contando entre os seus alumnos con Pilar Lorengar, María Luisa Nacho, Consuelo Rubio, a súa sobriña Marimí del Pozo e máis tarde a que sería a súa filla política Kitty Fernández. En 1960, xa viúva, mudouse para Porto Rico chamada por Pablo Casals, profesor no Conservatorio. En 1971 volveu a Madrid onde morreu dez anos despois.

En 1995 celebrouse o centenario do seu nacemento en Algete.
Vid: Ángeles Otein

11 diciembre 2011

ÁNGELES GULÍN

Naceu en Ribadavia o 18 de febreiro de 1936. A afección pola música foi fomentada sobre todo polo seu pai, que era director de orquestra e espertouse xa desde moi pequena en Ribadavia (Orense). Aos oito anos trasladáronse a Montevideo e aos dezaoito empezou a estudar música co seu pai: solfexo, piano, harmonía, canto...
O tratou a súa voz coma se fose un instrumento máis da orquestra, e quería que soubese todo o que debe saberse para poder cantar, tocar o piano, interpretar calquera peza e estudar ela soa sen necesi dade dun pianista, por se tiña necesidade diso algunha vez. O seu pai foi o seu único mestre. En Madrid, tivo como mestre a Miguel Barrosa, quen soubo tratar a súa voz coa mesma técnica vogal que ela seguía; é dicir, polo
camiño da natureza, sen forzamiento algún. En canto a repertorio, en Roma traballou coa señora Cabarra, unha gran pianista. E en Madrid preparouno co mestre Casal Chapí e outros bos pianistas.
Ao dezanove anos debutou en Montevideo con "A frauta máxica", no papel da Raíña da Noite. Logo preparou "Rigoletto" (o papel de Gilda), "Lucia deLammermoor", obras españolas como "Dona Francisquita", "Mariña","A Dogaresa", "Maruxa", etcétera. Casou e en 1964, regresou a España co seu marido, onde estiveron uns meses. Posteriormente marcharon a Alemaña, país no que perfeccionou os seus estudos. En 1967 debutou en Düsseldorf, con "Simón Boccanegra". A partir de aí empezou a carreira en grande.
Na tempada 1968-69 presentouse ao concurso de Voces Verdianas de Busseto, e gañou o primeiro premio absoluto. Iso proporcionoulle moitos contratos. Debutou nunha praza tan difícil como Parma, cunha ópera que facía moito tempo que non se representaba:"Stiffelio", de Verdi, fixo o papel de Alma, e obtivo un gran éxito. Volveu de novo a España. Cantou no Teatro Real de Madrid "A vida breve", de Falla. E deseguido puido actuar nos grandes teatros de Italia. En 1970 debutou no Carnegie Hall de Nova York, coa ópera "Terra baixa". En realidade, o papel de Marta era para mezzosoprano. Pero caeu enferma quen tiña que cantalo e chamárona a ela pola gran extensión da súa voz . Despois recorrío San Francisco, Detroit, Filadelfia, etcétera. En Europa, naturalmente, é onde máis actuou. Sobre todo en Alemania, Austria, Hungría, Checoslovaquia. A obra que lle supuxo o gran salto aos teatros de Italia e de Europa toda foi "O corsario", de Verdi. O papel de Gulnara (unha odalisca moi agresiva), moi difícil polos grandes cambios de tesitura, foi, en 1971, unha oportunidade que lle proporcionou posteriores éxitos.
Cantouno en Venecia, xunto á Papantoniou, Casellato-Lamberti e Renato Brusón, baixo a dirección do mestre Franci.
No Gran Teatro do Liceo cantou na tempada 1970-71: "Aida", xunto a Pedro Lavirgen; e "A Gioconda", xunto a Carlo Bergonzi. En canto ás últimas actuacións, en Viena cantou "La Dolores", xunto a Pedro La Virgen, Antonio Brancas e Esteban Astarloa, a parte de toda a tempada de inverno en Italia, Francia, etcétera. En Caracalla pechou a tempada con "Aida". A continuación seguen os Festivais de Bilbao e Oviedo ("Turandot" e "Luisa MiHer") A finais de setembro gravo, en Turín,"Aroldo". Despois fixo en Madrid "María Egipcíaca", para Radiotelevisión Española. E así sucesivamente.
A súa voz suscitaba polémica, era unha voz grande, extensa, sen límites de repertorio, que progresou bastante desde o primér debut.
Facelecu en Madrid o 10 de outubro de 2002.
Vid: La Vanguardia
La zarzuela

10 diciembre 2011

VICENTA PÉREZ LÓPEZ

Pintora nacida en Ourense. Foi unha artista ourensá do primeiro terzo de século XX a quen lle foi concedida, en 1928, unha beca por parte da Deputación Provincial de Ourense.
Tamén consta nun estudo realizado por Ana Cebreiros Iglesias que Vicente Pérez López foi fundadora da Sección Feminina en Ourense no ano 1935. Podemos pensar que se trataba da mesma persoa.
Vid:
http://culturagalega.org/album/docs/linatempo.pdf
http://investigadoresfranquismo.com/pdf/comunicacions/mesa4/cebreiro.pdf

05 diciembre 2011

MARGA MONDELO GÓMEZ

Marga Mondelo Gómez, nace en Ourense o 29 de Xuño de 1956.

Descobre a súa paixón polo debuxo sendo nena, despuntando entre os seus compañeiros.
Autodidacta o que demostra mestría pois, podemos dicir, que a súa capacidade é innata.  Domina o debuxo artístico a temperá idade. Esperta nela un gran interese polo mundo da pintura. A súa aprendizaxe evidencia un ritmo vertixinoso. Decora ao óleo os lenzos, con gran cromatismo, utilizando como incono dos mesmos o corpo humano e elementos varios da natureza universal, pois non hai que esquecer que o humanismo impregna a vida e obra desta gran pintora, do que non adbicará.
Repasando a súa obra é digno de mención o seu realismo, aínda que en ocasións o motor lla súa imaxinación prodixiosa, renovador incansable, transforma a tea en xenuíno subrealismo-cubismo.

Exposicións

· Facultade de Ciencias del Campus de Ourense (Febrebro 2002)
· Studio 34 (Enero 2002)
· Café Arume (Diciembre 2002)
· Studio 34 (Mayo 2003)
· Motel Auriense (Agosto 2003)
· Café Arume (Diciembre 2003)
· Auditorio Municipal de Ourense (Septiembre 2005)
· Exposición colectiva Café Isaac ( Diciembre 2005)
· Ateneo de Ourense (Agosto 2006)
· Liceo de Ourense (Septiembre 2006)
· Exposición colectiva Café Isaac (Diciembre 2006)
· Café Isaac (Junio 2007)
· Exposición colectiva Café Isaac (Septiembre 2007)
· Exposición colectiva Café Isaac Sala de Arte (Diciembre 2007)
· Exposición Casino de Santiago de Compostela Sala de Arte (Enero 2008)
· Exposición Casa da Cultura de Monforte de Lemos (Marzo 2008)
Vid: Páxina oficial de Marta Mondelo

16 noviembre 2011

NURIA NAVERÁN

Nuria Naveran naceu en Ourense e é licenciada en Bioloxía. Foi discípula do prestixioso catedrático Angel Carracedo e formou parte dun equipo de investigación dirixido por un profesor de Copenhague que acaba de botar por terra a teoría dos Clovis, os que até agora se identificaban como os primeiros habitantes de América.

Estivo nove meses na a Universidade de Oxford e alí Nuria tivo a oportunidade de coñecer ao profesor Eske Willerslev, quen logo a chamou para que fose á Universidade de Copenhague a traballar con el.
Alí en Dinamarca traballou durante seis meses no laboratorio con "restos de terra mesturados con herba seca" recentemente traídos de Oregón (Estados Unidos). Estes vestixios eran en realidade procolitos, ou o que é o mesmo, fósiles de excrementos humanos que sufriran un proceso de mineralización. A misión de Nuria Naveran era "lograr extraer ADN humano" e certificar a súa idade. Así demostrou que antes dos Clovis existiu outro grupo humano en Anérica. O achado deste traballo é foi tan relevante que chegou a publicarse na a revista Science.
Vid: La Opinión de Coruña

TERESA MARTÍNEZ RANDULFE

Teresa Martínez foi a embaixadora de Costa Rica en Madrid non ano 1987 no Goberno de Oscar Arias. Foi a única muller nese cargo do servizo exterior costarriqueño e a terceira entre o corpo diplomático de Madrid (as outras dúas representan a Panamá e a Canadá). Naceu en Ourense e casou cun inxenieiro, Guillermo Constenla, que coñeceu en Madrid, e que foi ministro de transportes e comunicación en Costa Rica.
Pouco despois de chegar a San José, Teresa Martínez Randulfe integrouse plenamente na vida costarriqueña. A súa fácil e pronta integración levouna a participar activamente na vida política do país, a través do Partido de Liberación Nacional (FLN), no que se inscribiu, e onde ocupou diversos postos, sempre moi preto de Óscar Arias, antes de ser deputado na Asemblea Lexislativa. Traballou en diversas áreas do FLN, e nas eleccións de 1986 foi asesora política do candidato Arias. Co seu nomeamento, Teresa Martínez pasou a ser a primeira muller embaixadora de Costa Rica.
Vid: El País

09 noviembre 2011

CELSA BARJA RODRÍGUEZ

Naceu en O Pereiro (A Mezquita, Ourense) non ano 1966. Muller polifacética pois é editora, escritora en galego e castelán, ensaista. As súas obras son:
Obra en galego
Poesía: Espindo un bico, 2010; La flor y su herida; Con unas letras; A fervenza das poetas; Entre voces
Obra en castellano:
Poesía:  Con unas letras; Algo de mí; La flor y la herida; Fiat lux; Sucede que ...;  Tango

Narrativa: Volver a casa; Entre tú y yo, relatos cortos; Mea culpa, novela erótica; Etiam peccata; Inmanente trinidad; Orfandad inmemorial; Cenicienta.
Vid: Ediciona; Wikipedia

25 octubre 2011

TERESA CID RUMBAO

Teresa Cid Rumbao nai de Alfredo Conde. Esta información é un breve resumo das lembranzas de Alfredo Conde sobre a figura da súa nai relatadas na Revista Galega do Ensino.
Teresa naceu en Allariz no ano 1914. Cursou os estudos de Maxisterio na escola normal de Ourense, onde foi discípula de Vicente Risco e mais de  Bartolomé Mostaza, profesor que foi dela de literatura e do que conservou sempre unha memoria grata. Exerceu a súa profesión en lugares veciños a Allariz e mesmo tamén nalgún centro privado do centro da vila.

Estivo de mestra en Rebordelo, concello de Cotobade, unha aldeíña moi próxima a Carballedo, capital do concello, onde estaba a fonda de Pepe da Chan na que ela se hospedou antes de ocupar a casa-escola que lle correspondía. Os métodos pedagóxicos que empregaba eran tan novidosos que non tiñan cabida nun ensino público tan recalcitrante ás modernidades, por iso Teresa funda en Pontevedra unha escola privada. no que aplicar non só as pautas establecidas pola Montessori senón as de Piaget, Freire e algúns outros pedagogos dos que era lectora atenta dos seus textos, pero fundamentalmente as que lle ditaba o seu propio sentido e intuía máis acordes coa realidade social na que vivía. Foi por ese camiño polo que naceu o Colexio Estudio, así denominado en honor e mellor recordo do madrileño de igual nome, vinculado á Institución Libre de Ensinanza, tan ligada á edición daqueles libros cuxa defensa, por destacar o feito que se derivou dela dalgún xeito, lle significara a curiosa e eclesiástica imposición de man á que xa se fixo referencia. Foi o primeiro centro mixto de carácter legal e custou non pouco conseguir que fose administrativamente admitido en tal e clarificadora condición.
Dende un comezo os rapaces dispuxeron de carballeiras nas que realizar os seus recreos, tiveron parcelas de terra nas que facer cultivos agrícolas ou criar animais. Cando non se estilaba moito dispoñer de laboratorios de física, de química e de ciencias naturais, os alumnos do Colexio Estudio dispuñan deles todos, pero tamén de aulas de cerámica e de traballos manuais, de música, de danza e de pintura. Co paso do tempo o colexio ía adaptándose ás novas normativas e xa na década dos setenta as profesoras da primeira etapa de EXB daban dúas horas de clase ao día e dedicaban o resto da xornada laboral a preparalas debidamente, mentres os seus alumnos tiñan profesores de xadrez ou doutras actividades, curiosamente chamadas extraescolares.Dende un comezo houbo un psicólogo no cadro de persoal e todos os días un médico pasaba unhas horas no centro atendendo o seu estado e seguindo o desenvolvemento corporal dos rapaces. As clases de galego, que xa se viñan impartindo dende sempre, continuaron dándose no novo colexio acaso con maior intensidade. Cando non se sabía ben aínda que eran, no colexio xa houbo aula de informática dotada con ordenadores, na que os rapaces de entón empezaron a tomar contacto con eles e coas novas tecnoloxías. Dábanselles clases de gramática da imaxe e as clases de gramática ou de xeografía xenerativa, grazas á intuición da nosa nai, xa eran unha realidade no colexio.
Teresa tiña unha fonda preocupación polo preescolar, que consideraba fundamental na formación dun neno, por iso fixo posible que se encargara a Suecia unha aula especial na que desenvolver a psicomotricidade infantil.

Relato completo de Alfredo Conde:  MIÑA NAI, UNHA MESTRA DE VANGARDA  en REVISTA GALEGA DE ENSINO.
Foto extraída da publicación dixital de RGE.

23 octubre 2011

AURORA DE LA TORRE PARADA

Foi outra pioneira na nosa provincia. Naceu no ano 1895 na Rabaza (Ourense) filla de propietarios, entendendo por tales aqueles que tiñan terras de labranza cedidas a xornal. Aurora en 1909, con 15 anos, inscríbese no Instituto Provincial para cursar estudos de Maxisterio e figura matriculada ata 1913. Durante estes anos fixo os estudos en diferentes convocatorias. Unha vez finalizados os estudos solicita traslado á Escola Normal de León.
Vid: Cid Galante, Rosa, Muller e educación en Ourense (1900-1930), tese inédita.

04 octubre 2011

ERNESTINA OTERO

Ernestina Otero naceu en Redondela no ano 1890 foi mestra e pedagoga. Mencionámola neste blog pois estivo a traballar unha década na nosa provincia polo que foi unha muller que aportou moito á cultura de Ourense.
Foi a maior de sete irmáns, e co esforzado apoio dos seus pais destacou no seu afán polo coñecemento e a formación. Realizou os seus primeiros estudos en Redondela e os de mestra elemental e superior en Pontevedra, finalizados en 1908. Foi unha das primeiras mulleres en obter o título o a Escola de Estudos Superiores de Maxisterio en Madrid, na segunda promoción (1910-1913). En 1914 casa co farmacéutico redondelano Luís Pereira Míguez.

En 1908 conseguiu o título de mestra superior na Escola Normal de Pontevedra, posteriormente, ingresou na Escola Superior do Maxisterio de Madrid (1910-1913), onde recibiu a influencia da Institución Libre de Ensino, fundamentalmente de Luís de Zulueta. En 1914 foi nomeada profesora de pedagoxía na Escola Normal de Pontevedra. Coa Segunda República, puxo en marcha a reforma educativa, ademais, dirixiu a Escola de Maxisterio e presidiu o Consello Provincial de Primeiro Ensino de Pontevedra. No tempo que ocupou este último cargo, levaron a cabo diversas campañas para o fomento da asistencia dos nenos á escola, impulsouse a creación de centros escolares, ampliouse a educación de adultos, colaborouse coas xuntas municipais na utilización dos campos agrícolas experimentais e dos talleres artesanais e industriais, e fomentouse o estudo e investigación das características xeográficas e culturais de Galicia. Colaborou tamén activamente co Seminario de Estudos Galegos e noutras iniciativas como a Escola Rural Galega. En 1933 asinou o manifesto dos intelectuais galegos a favor do Estatuto de Autonomía.
Coa Guerra Civil Española foi separada da cátedra e dada de baixa na escala (12 de xuño de 1937). Unha vez terminada a guerra, revisouse o seu expediente e volveu ao seu cargo, iso se con "traslado forzoso e inhabilitación para cargos directivos e de confianza" (7 de decembro de 1939). Así, empezou de novo en Ourense onde permaneceu dez anos, o 1 de outubro de 1951 ocupou de novo a praza de profesora numeraria de pedagoxía da Escola Normal de Pontevedra.
Vid: Puga Pereira, Manuel. Ernestina Otero Sestelo. Pedagoga.

Marco, Aurora. Dicionario de mulleres galegas.
Ernestina

24 septiembre 2011

MARÍA ANTONIA OROSA GONZÁLEZ

Naceu no ano 1918 en Ribadavia e era Catedrática de Bioloxía. Dedicouse de forma íntegra á docencia e os que foron os seus alumnos lémbrana con agarimo pois abríulles o mundo da bioloxía. Xa foi pioneira en mostrar aos seus pupilos o mundo da natureza a base de experiencias prácticas. Tamén foi concelleira polo PSOE na primeira lexislatura da democracia.

(Na fotografía, María Orosa é a da dereita)

Vid: O Ribeiro

21 septiembre 2011

ASUN ADÁ

Artista ourensá nacida en San Cristovo de Cea en 1977.  Estuda  Imaxe e Son e a súa principal actividade é a fotografía. Traballa desde fai máis de dez anos en diferentes medios de comunicación como poden ser TVE ou TVG en labores de realización e isto mantena constantemente na análise da imaxe.
Fotógrafa de catálogos como "Azul" da obra de Luís Veciño. Deseñadora, Fotógrafa e Maquetadora do receitario "Raíces dá Cociña Artesá" publicado en 2006; tamén como Fotógrafa participa noutros libros publicados "Aconteceres da Capela de San Pedro de Leiro", "Vals Latino" e un par de portadas para Delta Publicacións, cunha fotografía de Espinho "Unha especie e bágoa (e outros contos recuperados)" de Eduardo Tijeras, e para "Cantos y Cuántos escuros" de Carlos Álvarez a obra de pastel "Dualidade" Fotógrafa do grupo ourensán D-Sengaño. Desde hai anos imparte clases de debuxo e pintura, así como cursos de fotografía en diferentes colexios ou particulares.
A súa obra artística é resultado de horas de traballo, constancia e un continuo querer experimentar sen deixar nunca de expresar os seus sentimentos máis profundos, sen pensar en que dirán ou se a técnica utilizada está aprobada ou non.
A súa maneira de crear vai experimentando cambios continuos para lograr traballar só desde os seus sentimentos máis íntimos, desde a súa alma. Na obra desta creadora podemos atopar diferentes estilos e modos de ver a realidade desde un punto de vista místico, colorido e cheo de vida aínda cando a expresión resultante da obra sexa en grao sumo duro. A sociedade actual, a necesidade de legar á igualdade entre todos os seres que habitan este mundo e a liberdade de decidir como dereito que todos temos, son os temas que se reflicten nas súas obras.

12 agosto 2011

ALEXANDRA COELLO

Alexandra Coello naceu en Ourense e é licenciada en Bioloxía pola Universidade de Santiago de Compostela. Nada máis terminar os estudos e con tan só 25 anos, esta ourensá consiguiu unha bolsa que lle levou a participar nunha expedición científica rumbo ao Círculo Polar Ártico. Pero a alegría foi dobre: Alexandra ía ser un dos poucos científicos españois en participar na primeira expedición española en chegar a esta zona do planeta a bordo do barco "Hespérides", ao cruzar o paralelo 80 graos Norte á altura do estreito de Fram, moi preto das illas de Svalbard, na zona norte de Noruega.
A fazaña ocorreu no mes de xuño de 2007, ano no que se celebrou, ademais, o Ano Polar Ártico, co que España contribuíu co seu pequeno gran de area a través da campaña Atos-Ártico, co obxectivo de estudar o impacto do cambio climático nunha das dúas zonas máis xélidas do planeta.
E alí, a bordo do buque de investigación oceanográfica da Armada española, a nova bióloga estivo preto dun mes estudando o fitoplancto mariño, é dicir, unhas microalgas que son moi abundantes nas augas polares e coñecer así a súa capacidade para sobrevivir nunhas condicións ambientais tan extremas.
Un ano despois, Alexandra sentiu de novo a chamada do frío e embarcouse cara ás xélidas augas do Ártico para seguir coas súas investigacións. Durante os meses de marzo e abril permaneceu alí. É a primeira ourensá en pisar o Polo norte.
Na actualidade, Alexandra Coello traballa en Baleares, cun equipo de investigación no Departamento de Oceanografía Biolóxica do Instituto Mediterráneo de Estudos Avanzados (Imedea), onde continúa desentrañando os segredos dos mares e fondos mariños.

10 agosto 2011

LAURA SEARA SOBRADO

Naceu en Allariz en 1975. É licenciada en Dereito e avogada. Laura Seara, de 36 anos de idade, foi deputada no Parlamento de Galicia entre os anos 2001 e 2009, data na que foi nomeada directora xeral do Instituto da Muller. Isto obrigoulle a renunciar á súa acta de deputada para regresar a Madrid.
Tamén exerceu as funcións de portavoz de Igualdade e Cultura no Parlamento Galego entre 2001 e 2005, así como portavoz de Medio e Igualdade e presidenta da Comisión de Igualdade do Parlamento de Galicia entre 2005-2009.
Licenciada en Dereito, traballou como consultora de calidade e foi vicepresidenta do Consello da Mocidade de España. Actualmente é membro do Comité Federal do PSOE e responsable da Secretaría de Igualdade, Movementos Sociais e Emigración do Partido Socialista de Galicia.
Moi ligada á actividade política na provincia de Ourense, onde se implicou intensamente, centrou boa parte da súa xestión no Instituto da Muller en impulsar acordos cos concellos rurais para a promoción das mulleres do campo, a través de cursos de formación e de iniciativas destinadas a buscar a súa independencia económica e persoal.
Vid: El País

16 julio 2011

ÁNGELES DEL RÍO NIEVES

Naceu en Riós en 1937. Realizou estudos en Verín, onde foi operadora da central da Compañía Telefónica Nacional de España, pasando á empresa Siemens Ag.
Casada con Juan Sindel, herdeiro do fundador da fábrica de material escolar dos famosos lapis "Hispania" de Ferrol.
Afeccionada á lectura, o seu libro preferido segue sendo A Biblia.
Na actualidade reside en Nuremberg (Alemaña), onde a súa familia ten a Fundación Johan Sindell, con obras de arte. O seu esposo e fillo son afeccionados á fotografía e a pintura.
É neta por liña materna de Casiano Nieves, primeiro aviador civil ourensán que en 1914, tras obter en París o título de piloto civil, participou en competicións en monoplano.
Anxos do Río ten publicados poemas nunha antoloxía xermana.

CELIA PARRA

Celia Parra naceu en Ourense no 1991. Empezou a ler poesía guiada polas recomendacións da súa nai, e en pouco tempo ela mesma púxose a escribir.


Acaba de recibir o premio María Mariño con De novo a náusea e o Avelina Valladares polo poemario Non berce das mareas.
Vid: Novacaixagalicia

15 julio 2011

LOLA TOUZA DOMÍNGUEZ, JULIA TOUZA DOMÍNGUEZ e AMPARO TOUZA DOMÍNGUEZ

Era natural de Ribadavia e rexentaba a cantina do ferrocarril na localidade. Ela e as súa irmás organizaron, entre 1941 e 1943, unha rede de fuga de xudeos para pasalos a Portugal. A rede de axuda aos xudeus en España iniciábase en Xirona, na fronteira con Francia, e nun primeiro tramo chegaba ata Medina del Campo. Desde alí continuaba ata Monforte e Ribadavia, onde adoitaban chegar os xudeus perseguidos á noitiña. Nunha fase final, os fuxidos eran levados ata a fronteira portuguesa, e desde o país veciño embarcaban logo rumbo a América, ou a portos do norte de África. O Cantábrico era máis perigoso porque estaba moi controlado polos alemáns.

Nese labor clandestino de axuda aos xudeus, as irmás Touza contaban coa colaboración de dous taxistas, o seu parente Xosé Rocha Freijedo, e Javier Míguez, coñecido como a Caveira; e tamén con Ricardo Pérez Parada, un tonelero que estivera como emigrante en Estados Unidos e que facía as veces de intérprete.
Nos anos cincuenta Lola, Amparo e Julia deixaron a actividade do casino e dedicáronse só a atender a cantina da estación.
Vid: Las Schindler gallegas

19 junio 2011

CONCEPCIÓN CAMBA SALGADO

Naceu en Ourense o 6 de abril de 1909. No ano 1921 matricúlase no Instituto Provincial de Ourense onde realiza cinco cursos, acadando o título de bacherelato no ano 1926 cunha cualificación notable. Posteriormente inscríbese na facultade de Filosofía, cando tiña 17 anos, e realiza un curso. Logo non consta que expedira ningún certificado, polo que todo fai pensar que abandonou os estudos.
Vid: Cid Galante, Rosa María e Benso Calvo, Carmen, "Los expedientes de las estudiantes de Bachillerato: una fuente básica para el estudio del alumnado femenino de los Institutos. Ourense como ejemplo (1900-1930)" en Revista de Educación, 26, 2007, pp. 437-470.

15 junio 2011

MARÍA DEL VALLE LOZANO

Natural de Ourense. Faleceu a causa de destrozo cerebral por fusilamento o 29 de outubro de 1937. O lugar de aparición do cadáver foi Lomba de Lamas (Xinzo de Limia).
Vid: Nomes e voces

SALUD TORRES DÍAZ

Natural de Ourense. Traballadora na casa paseada o 29 de outubro de 1937.

Morte rexistrada a causa de destrozo cerebral por fusilamento. O lugar de aparición do cadáver foi Lomba de Lamas (Xinzo de Limia).
Vid: Nomes e Voces

13 junio 2011

A MODA E O MATRIMONIO

Vid: La Zarpa, 11-6-1926

ROSA JARES HERRERO

Naceu en Mourisco (Paderne de Allariz). No ano 1928 matricúlase na carreira de Farmacia pero nos Rexistros de Matrícula so consta que realizou un curso por libre. Grazas á información facilitada poa súa neta, Marta Martínez, que se puxo en contacto con este blog, sabemos que Rosa Jares rematou a carreira de Farmacia en tempos da República (conservando a familia o seu título) e que exerceu en Viana do Bolo ata os anos 1975-76.
Vid: Cid Galante, Rosa María, "As primeiras ourensás ante o reto da educación universitaria (I e II), en Revista Minius.

10 junio 2011

ELENA MARTÍNEZ SUÁREZ

Era mestra en Allariz e en 1958 tivo unha homenaxe na vila xa que recibíu o Lazo da Orden de Alfonso X o Sabio. Este galardón outórgaselle a aquelas persoas xurídicas do territorio español que destacan no campo de cultura, educación, ciencia e docencia.
Vid: La Región

05 junio 2011

XOGADORAS DE TENIS OURENSÁS

Fonte: La Región, 11-06-1925

04 junio 2011

MERCEDES FEIJÓO SOTOMAYOR

Naceu en Ourense no ano 1895 e era filla de propietarios (Urbano Feijóo Sotomayor? que foi deputado pola provincia de Ourense e tamén  empresario en Cuba) e era irmá de Carlota Feijóo Sotomayor. Como a súa irmá ingresou nos estudos de Maxisterio no ano 1908 realizando os cursos por libre nos que obtivo unha media de ben.

29 mayo 2011

MARISOL ACOSTA RODA

Nacida en Ourense en 1945 e criada en Zamora, esta muller polifacética soubo conxugar como ninguén a creatividade coa visión empresarial. Comezou a súa andaina profesional colaborando en diferentes medios de comunicación como El Correo de Zamora ou Radio Zamora. En 1968 ingresou no equipo da Cadea Ser de Salamanca como redactora radiofónica. Un ano despois iniciou o seu contacto co mundo da publicidade en Madrid traballando de redactora creativa para diferentes axencias de publicidade como Foote, Cone & Belding, Estrada & Cia ou os Almacéns Sears Roebuck. Dende 1982 ata 1985 foi a directora de Rdaio 80 en Salamanca. En xaneiro de 1985 converteuse na directora de Antena 3 en Salamanca cando esta cadea adquiriu as emisoras de Radio 80. Ese mesmo ano fundou a axencia de publicidade Ideas ´ Sshop á que se dedicou en corpo e alma durante estes últimos 25 anos. Profesora na Escola de Publicidade de Salamanca nos anos setenta, Premio Nacional de Periodismo en 1972, fundadora e impulsora da Asociación de Empresarias de Salamanca (AESAL) e presidenta da Asociación de Empresas de Publicidade de Salamanca (AESAP) durante máis de cinco anos referendan a súa traxectoria profesional.

25 mayo 2011

TERESA PORTO

Teresa Porto era filla de Lino Porto, médico pediatra que se encargou da Gota de Leche en Ourense dende o ano 1912. Cando el faleceu foi a súa filla, Teresa, a que se encargou do cometido de La Gota de Leche en Ourense e na provincia ata o ano 1933. Estes consultorios, ideados en Francia a finais do século XVIII e que se introducen en España a comezos do XX, foron unha fórmula para loitar contra a mortalidade infantil usando métodos de atracción como o de ofrecer gratuitamente leite como suplemento alimenticio. A estrutura básica da Gota de Leche-Consultorio de Lactantes consistía nunha sala de espera, un cuarto para pesar aos nenos, unha sala de consulta e lugar para entrega de biberóns, etc. Estes centros tiñan distintos patrocinios: uns foron mantidos por concellos, outros pola caridade privada, xuntas provinciais de protección á infancia, etc. Na provincia será o médico Lino Porto quen estea a cargo deste dispensario. Este facultativo facía fincapé nas medidas que as nais debían adoptar ante a crianza dos seus/súas fillos/as, reparando especialmente na educación da muller que, segundo el, adoecía dos debidos coñecementos. Insistía en que tanto mestres como mestras foran formados tamén en contidos puericultores para que, á súa vez, puideran dar charlas semanais en leccións nocturnas ás nais dos diferentes núcleos de poboación de Ourense. E, en efecto, parece ser que no Partido de Xinzo se levou a cabo esta experiencia dando bos resultados pois as nais acudían entusiasmadas[2]. Lino Porto reiteradamente solicitaba do Concello subvencións para a “Gota de Leche” para atender ás nais pobres e aos/ás nenos/as desvalidos/as.
Vid: Diario de un médico de guardia (idem foto) Vid: Cid Galante, Rosa María e Benso Calvo, Carmen, Entre a tradición e o cambio. A muller na sociedade ourensá de comezos do século XX, Ourense, Deputación Provincial, 2010.

14 mayo 2011

CARLOTA FEIJÓO SOTOMAYOR

Naceu en Ourense no ano 1897 e comeza os estudos de Maxisterio, matriculándose no Instituto Provincial, no ano 1908. Era filla dunha familia con posesións agrícolas, o que se ven denominando, propietario. Realiza tres cursos por libre.
Como curiosidade poderiamos dicir que Carlota Feijóo doou en 1966 ao Museo do Pobo español unha bata do século XVIII, pódese ler no seguinte enlace: Doazón dunha bata do século XVIII

Vid: Cid Galante, Rosa, A muller e educación en Ourense (1900-1930), tese de doutoramento.

07 mayo 2011

JUSTA CASTELAO BERNÁRDEZ

No libro de Posesións e Cesamentos do Instituto Provincial de Ourense figura como toma de posesión dona Justa Castelao Bernárdez que estivo de encargada interina gratuíta de Ciencias. Dona Justa Castelao Bernárdez era irmá de Consuelo Castelao Bernárdez que fixo estudos na Facultade de Ciencias de Santiago. Vid: Bande Rodríguez, Enrique, Institucións docentes e grandes mestres en Ourense, 1846-2005, Vigo, Galaxia, 2010, p. 347.

06 mayo 2011

LOOR A LAS MADRES

(Fonte: La Región, 7 de Febreiro de 1925

01 mayo 2011

OLIMPIA VÁZQUEZ GUTIÉRREZ

Dona Olimpia Vázquez Gutiérrez  era natural de Ourense, filla de xastres. Ingresou nos estudos aos quince anos, en 1908, fai catro cursos combinando opción libre e oficial para solicitar o traslado á Escola Normal de León. Vid:Cid Galante, Rosa, Muller e educación en Ourense (1900-1930), tese inédita. Cid Galante, Rosa e Benso Calvo, Carmen, Los expedientes de las estudiantes de bachillerato: una fuente básica para el estudio del alumnado femenino de los institutos. Ourense como ejemplo (1900-1930)Historia de la educación: Revista interuniversitaria, ISSN 0212-0267, Nº 26, 2007, págs. 437-470.

INDUMENTARIA FEMENINA


La Zarpa, 20-09-1927

SARA RUMBAO CONDE

Naceu no 1888 en Allariz e era filla de labradores, ingresa aos vintetrés anos nos estudos de Maxisterio no Instituto Provincial de Ourense e realiza un curso por libre para posteriormente trasladarse á Escola Normal de León, onde, con toda probabilidade remataría os estudos. Hai que dicir que en Ourense so podía estudarse os estudos de Maxisterio elemental por iso non é de extranar que moitas das nosas mulleres quixeran realizar esta carreira fóra de Ourense para acadar o título superior. Vid: Cid Galante, Rosa María, Muller e educación en Ourense (1900-1930), tese de doutoramento en publicación.

25 abril 2011

ROSA ABAD AMEIJEIRAS

Naceu en Vilagarcía no ano 1911. Era irmá de María Exclavitud Abad e o seu pai era comerciante. Figura neste blog pois, coma a súa irmá, estudou no Instituto Provincial de Ourense onde fixo o ingreso en 1924 cando tiña 13 anos. Estudou por libre catro cursos para, posteriormente, trasladarse ao Instituto de Pontevedra. En 1930 figura matriculada na Facultade de Filosofía de Santiago. Licénciase en 1934. Vid: Cid Galante, Rosa, Muller e educación en Ourense (1900-1930), tese inédita. Cid Galante, Rosa, "As primeiras ourensás ante o reto da educación universitaria" en Revista Minius, nº XI, 2003. Cid Galante, Rosa e Benso Calvo, Carmen, Los expedientes de las estudiantes de bachillerato: una fuente básica para el estudio del alumnado femenino de los institutos. Ourense como ejemplo (1900-1930)Historia de la educación: Revista interuniversitaria, ISSN 0212-0267, Nº 26, 2007, págs. 437-470.

18 abril 2011

CELSA FERRÍN MOREIRAS

Irmá de Antonia Ferrín Moreiras e de María Ferrín Moreiras. Naceu en 1908 en Ourense e o seu pai era mestre. Figura no rexistro de matrícula do Instituto Provincial de Ourense no ano 1919 e realiza dous cursos para logo trasladarse ao Instituto de Santiago de Compostela onde se titula. Matricúlase en 1924 na carreira de Filosofía e licénciase en 1929. Estas mulleres formaban parte dunha familia que non tivo reparo en enviar ás súas fillas a realizar estudos superiores nunha época na que as espectativas non seguían esta traxectoria senón a da da vida doméstica. Vid: Cid Galante, Rosa, Muller e educación en Ourense (1900-1930), tese inédita. Cid Galante, Rosa, "As primeiras ourensás ante o reto da educación universitaria" en Revista Minius, nº XI, 2003. Cid Galante, Rosa e Benso Calvo, Carmen, Los expedientes de las estudiantes de bachillerato: una fuente básica para el estudio del alumnado femenino de los institutos. Ourense como ejemplo (1900-1930)Historia de la educación: Revista interuniversitaria, ISSN 0212-0267, Nº 26, 2007, págs. 437-470.

BELLEZAS ORENSANAS


Foto: La Región, 7 de Junio de 1928

14 abril 2011

ANTONIA FERRÍN MOREIRAS

Naceu o 13 de maio de 1914 en Ourense. Antonia Ferrín Moreiras naceu no Carballiño o 13 de maio de 1914 nunha familia de catro irmás, das que ela era a terceira. O seu pai era mestre de escola nesta vila, pero antes de alcanzar as nenas a idade de ir ao instituto, en contra dos costumes da época, a familia trasládase a Santiago de Compostela co fin de que as catro irmás cursen estudos superiores. Nesta cidade, durante un tempo, o pai compaxinou as clases cun traballo en Facenda, e as fillas esforzáronse para acceder a matrículas gratuítas e bolsas para aliviar a economía familiar. Comezou a asistir á escola con 7 anos, pero aos 9 estaba preparada para facer o ingreso no instituto, nunha época en que ademais das clases (mañá e tarde) o que facían as crianzas era xogar. Os estudos de Bacharelato de Ciencias cursounos no que era Instituto Xeral e Técnico e logo no Instituto Nacional de 2º Ensino cursa o Bacharelato Universitario, xunto con arredor dunha ducia de nenas máis. En 1930 comeza os estudos superiores na Facultade de Ciencias da USC, que entón só ofertaba a especialidade de Químicas. Ao rematar a carreira, Antonia comeza a súa ampla traxectoria profesional: en 1934 é contratada como axudante interina gratuíta da Sección de Ciencias, na que pouco antes rematara a súa primeira licenciatura. Desempeña este posto durante os dous cursos seguintes, ao mesmo tempo estuda os dous primeiros cursos da especialidade de Matemáticas (os únicos que ofrecía a USC), dá clases particulares e traballa como axudante gratuíta da Sección de Ciencias do Instituto Xelmírez. Ao ano seguinte engade a isto a súa incorporación como profesora de Matemáticas no Colexio para nenas orfas Nosa Señora dos Remedios, no que permanecerá ata 1948. En 1936 Antonia tiña prorrogados os seus contratos mais a suspensión da actividade académica, derivada do estalido da Guerra Civil, trunca os seus proxectos. Por se isto non fose suficiente, en outubro de 1937, como consecuencia dunha denuncia anónima, ábrenlle un expediente de depuración ratificado pola Comisión correspondente, co resultado dunha sanción de inhabilitación para desempeñar cargos directivos e de confianza e que, na práctica, supuña ademais un afastamento da docencia no Instituto. A pesar disto, ela non se consideraba represaliada, aínda que si tratada con prexuízo, xa que o posto que ela ocupara asignáranllo a outro profesor en propiedade. En 1940 consegue unha revisión da súa causa. Esta ten como resultado a anulación da sanción e a súa rehabilitación. Retoma así docencia na Facultade de Ciencias, pero non a do Instituto, aínda que foi encargada de clases en diversas ocasións ata o ano 1961. Foi amais unha estudante incansable. Durante o curso 1939-40 completou as materias que necesitaba para licenciarse en Farmacia, no seguinte as de Maxisterio na Escola Normal Feminina, e entre os anos 43 e 48 obtén a Licenciatura en Ciencias Exactas (agora Matemáticas) pola Universidade Central de Madrid (hoxe Complutense) como alumna non asistencial. Por esta mesma época coñecerá ao profesor D. Enrique Vidal Abascal, de cuxa cátedra foi primeira profesora axudante e despois adxunta; será el quen lle presente a D. Ramón María Aller. Estes dous profesores foron para ela unha ‘Facultade’ completa, con eles entra en contacto co mundo da Astronomía, que durante preto de 20 anos ocupará gran parte do seu tempo. En 1950 logra unha bolsa do Consello Superior de Investigacións Científicas, que dous anos despois se converterá nun contrato de axudante de observación no Observatorio Astronómico de Santiago, que desenvolverá ata 1963. Acode cada tarde, traballa con D. Ramón, co que fala de cuestións científicas facendo os cálculos e observacións que el propuña. Antonia non só foi a súa alumna predilecta, senón tamén a máis fiel, constante e directa colaboradora. En 1953 aproba a oposición de profesora numeraria de Matemáticas na Escola de Maxisterio de Santander; non obstante, aos dous anos volve por concurso de traslados á Escola Normal Feminina “Isabel la Católica” en Santiago, onde permanecerá ata 1963. Esta escola estaba situada no edificio do Pazo Xelmírez, onde hoxe se encontra o Reitorado da USC. Amais disto, entre 1954 e 1956 realiza os cursos de Doutoramento en Madrid, centrándose na Astronomía. No Observatorio efectuou medidas micrométricas de estrelas dobres, observou pasos de estrelas por dúas verticais e ocultacións de estrelas pola Lúa. Os resultados de tantas horas de cálculos e observacións aparecen salientados en varios artigos publicados por D. Ramón na revista Urania (n.os 225, 229, 252) (nos que especifica que Antonia foi quen fixo cálculos ou medicións) e por ela mesma: “Sobre observaciones meridianas y en el primer vertical” (n.º 223, 224), “Observaciones de pasos por dos verticales” (n.º 258) e unha lembranza de D. Ramón M.ª Aller tras a súa morte (n.º 264). Probablemente a maior recompensa fora a defensa da súa tese en 1963:Observaciones de pasos por dos verticales, trátase da primeira tese defendida na Facultade de Matemáticas da USC. En 1964 foi nomeada Catedrática Numeraria de Matemáticas da Escola Feminina de Maxisterio Santa María da Universidade Central de Madrid, alí permanecerá ata a súa xubilación forzosa en 1984. Reparte entón o seu tempo entre Madrid e Santiago, onde se instala definitivamente nos últimos anos. A Antonia deseguida lle captaban a capacidade de traballo e de organización; así, unha vez asentada en Madrid foi chamada polo profesor Sixto Ríos para dar clase de Matemáticas en Medicina durante 2 anos (decide non volver porque as listas de alumnado “eran como libros de grosas e fumábase na clase anterior”) e polo profesor José M.ª Torroja, membro do tribunal que xulgou a súa tese, para dar clase de Astronomía. Explica diferentes materias da especialidade, desempeña cargos directivos e fai parte de tribunais de oposición. Ata uns meses antes do seu pasamento (o 6 de agosto de 2009), seguiu a ser unha conversadora incansable cunha memoria prodixiosa, capaz de recordar un torrente de anécdotas de tantos anos de dedicación a un traballo que lle permitiu coñecer grandes matemáticos nacionais e internacionais (Vidal Abascal, Ramón María Aller, Sixto Ríos, Torroja Menéndez ou Germán Ancochea, Santaló e Sierpinski), e vivir en primeira persoa os primeiros pasos da Facultade de Matemáticas da USC cos seus primeiros Coloquios Internacionais de Xeometría Diferencial (primeiros encontros internacionais de Matemáticas realizados en España), nos que ela é a única profesora participante. Dende o seu retiro santiagués continuou acudindo a actos sociais, así o 24 de maio de 2008 acode á celebración do 50º aniversario da Facultade de Matemáticas da USC, acto en que foi nomeada madriña do evento, como ela dixo: “en plena xuventude, con 94 anos cumpridos para non correr o risco de emocionarme”. Tamén participou no acto en que se dedicaron seis aulas da citada Facultade a cinco insignes ex-profesores e mais a ela. Autor/a da biobibliografía: Matilde Ríos Fachal en CULTURA GALEGA, ALBUM DE MULLERES. Foto, idem A autora deste blog consultou o seu expediente no Arquivo da Universidade de Santiago Vid: AHUS, Expedientes personales. Cid Galante, Rosa Mª, "As primeiras ourensás ante o reto da educación Universitaria (I) e (II), Revista Minius, nº 11 e 12, 2003, pp.139-155.

08 abril 2011

SARA LEIRÓS FERNÁNDEZ

Irmá de Ángeles Leirós Fernández. Sara será Inspectora de Educación en Ourense e no ano 1936 realizará varios viaxes, grazas a unha beca concedida pola Junta de Ampliación de Estudos, a diferentes países coa intención de adquirir máis coñecementos sobre Organización escolar. Vid: Costa Rico, Antón, Historia da educación e da cultura en Galicia, Vigo, Xerais, 2004, p. 1001.

06 abril 2011

NIEVES ÁLVAREZ GONZÁLEZ

Naceu en 1905 en Maceda. No ano 1917 ingresa no Instituto Provincial de Ourense onde se matricula en tres cursos pola opción oficial. Posteriormente trasládase á Escola Normal de Ourense onde sacou o título de mestra. Afiliouse ao Partido Comunista e foi directora dunha gardería en Barcelona durante a guerra civil. Exiliouse a Rusia, regresando en 1985. Vid: Cid Galante, R. e Benso Calvo, C., “A incorporación das mulleres ourensás ao ensino secundario (1900-1930)”, publicado en la Revista Sarmiento, Anuario Galego de Historia da Educación, 10 2006, pp. 147-185, con ISSN: 1138-5863; Cid Galante, R., e Benso Calvo, C., "Los Expedientes de las Estudiantes de Bachillerato: Una fuente básica para el estudo del alumnado femenino de los Institutos. Ourense como ejemplo (1900-1930), Revista de Historia de la Educación, 26, 2007, pp. 437-470; Costa Rico, Antón,Historia da educación e da cultura en Galicia, Xerais, 2004, p. 1050.

05 abril 2011

AURORA MACEDA LÓPEZ

Inspectora de educación en Ourense que no ano 1936 estará pensionada en varios países para profundar nos seus coñecementos de Organización escolar. Houbo en Galicia a comezos de século XX unha preocupación pola teoría e práctica educativa o que levou que certos intelectuais e profesionais se animasen a pedir pensión noutros países para enriquecer os seus coñecementos. No 1907 créase a JAE (Junta de Ampliación de Estudios) que era un organismo oficial que promovía os intercambios científicos e culturais que contribuísen á modernización e renovación cultural do país para coñecer as correntes educativas europeas e americanas. Vid: Costa Rico, Antón, Historia da educación e da cultura en Galicia, Xerais, 2004, pp. 996 e 1001.

03 abril 2011

MANUELA SABURIDO VÁZQUEZ

Rafael Salgado no seu estupendo libro "Achegamento á historia da fotografía en Ourense" fai unha pormenorizada reconstrución da vida e instalación dos fotográfos en Ourense. O libro resalta a Manuela Saburido Vázquez, dona do "minuteiro" Lisardo Mazaira López. Os dous naceron en Lugo e trasladáronse a Ourense onde conseguen dous barracóns que o Concello tiña na Alameda e alí exercían a fotografía. Cando Lisardo se traslada a un local preto do Hotel Barcelona, Manuela, que segundo Rafael sería a primeira minuteira de Ourense, decide continuar coa súa vella cámara na Alameda. Vid: Salgado, Rafael, Achegamento á Historia da fotografía en Ourense (1856-1940), Deputación Provincial de Ourense, 2011, pp.160-161. Foto: Idem

02 abril 2011

MARÍA CONCEPCIÓN PÉREZ COLEMÁN

Estudou no Instituto Provincial no que se matricula en 1922 cando tiña 14 anos. De familia con posibles. Estuda os seis cursos de rigor e acada o Título de Bacharelato cunha cualificación estupenda de media Notable.No libro de Posesión e Cesamentos do Instituto Provincial figura como profesora de Traballos Manuais da Escola Fogar do Centro. Vid: Cid Galante, Rosa, Muller e educación en Ourense...Op.cit.; Cid Galante, R., e Benso Calvo, C., "Los Expedientes de las Estudiantes de Bachillerato: Una fuente básica para el estudo del alumnado femenino de los Institutos. Ourense como ejemplo (1900-1930), Revista de Historia de la Educación, 26, 2007, pp. 437-470; Bande, E., Institucións docentes e grandes mestres....Op.cit., p. 348.