Etiquetas

31 mayo 2010

ELVIRA ACEVEDO RODRÍGUEZ

Naceu en Ourense e era mestra de profesión. Durante a Ditadura foi represaliada no que se denominou Depuración de Mestres Nacionais, fórmula empregada nesta etapa para desfacerse daqueles docentes que resultaban para o réxime subversivos. O Ministerio de Cultura saca a luz o nome das persoas que foron represaliadas durante a Ditadura e na lista figuran numerosos ourensás, homes e mulleres, que padeceron o novo réxime. Considero oportuno facer mención neste blog das nosas ourensás pois deben pervivir na nosa memoria. Vid: Ministerio de Cultura.
Archivo Archivo General de la Administración Fondo Ministerio de Educación Nacional Serie Expedientes de depuración de maestros nacionales

MATILDE DOCAMPO CASTRILLEJO

Naceu en San Ciprián, Ourense, o 19 de xullo de 1904 e era filla dun capitán. Foi unha das primeiras ourensás que se incorporaron aos estudos superiores a comezos de século XX, concretamente no ano 1923, cando tiña 19, estaba matriculada por oficial na Facultade de Farmacia. Realizou todos os cursos e licenciouse no ano 1928. Denovo as nosas mulleres ourensás demostran a súa valentía facendo estudos universitarios nunha época na que non se vía con bos ollos que as mulleres tomasen esa iniciativa. Vid: Cid Galante, Rosa María, Muller e educación en Ourense (1900-1930) Tese inédita. Cid Galante, Rosa María., As primeiras ourensás ante o reto de educación universitaria (1900-1930) (I) Minius: Revista do Departamento de Historia, Arte e Xeografía, ISSN 1131-5989, Nº 11, 2003 pags. 139-156. Cid Galante, Rosa María. As primeiras ourensás ante o reto da educación universitaria (1900-1940) (II) Minius: Revista do Departamento de Historia, Arte e Xeografía, ISSN 1131-5989, Nº 12, 2004, pags. 73-102.

11 mayo 2010

SARA FERNÁNDEZ GÓMEZ

Coñécense ben as dificultades que tivo a implantación da Escola Normal de Mestras de Ourense, por tal motivo a responsable deste blog lle adicou un dos seus artigos titulado "A orixe da Escola Normal de mestras de Ourense" publicado na revista Minius da Universidade de Vigo. Por iso quere destacar aquí á que foi secretaria da Institución en 1914, que foi o ano no que se a Escola Normal se formalizou, despois de estar integrada no Instituto Provincial e ser suprimida. Pois ben, Sara Fernández Gómez, secretaria do Centro, escribía da necesidade de ter unha Escola Normal para mulleres en Ourense e agradecía á Deputación Provincial da época o apoio económico que outorgou para que esta fose unha realidade. Dicía Sara Fernández: “El pueblo orensano, amante de todo lo que signifique progreso y deseoso de tener un Centro donde sus mujeres pudiesen adquirir un nivel de conocimientos más elevado del que la Escuela primaria puede dar, trabajó con entusiasmo porque su antigua Escuela Normal, suprimida en el año 1889, fuese restablecida en la forma que el citado Real decreto determina y en armonía con las modernas orientaciones científicas y pedagógicas. La Excma. Diputación provincial, haciéndose eco de los deseos unánimes de la provincia que representa, y conociendo los inmensos beneficios que el establecimiento de tal Centro puede reportar, hizo un esfuerzo supremo, aumentando las múltiples atenciones a que su presupueste ha de proveer en sesión de 16 de octubre de 1914 acordó la implantación de la Escuela, comprometiéndose a ingresar en el Tesoro las cantidades necesarias para su sostenimiento. Hemos de consignar, a la vez que aplaudir, el acuerdo del Excmo. Ayuntamiento de esta capital, en virtud del cual brindo su concurso para el mismo objeto satisfaciendo una parte del alquiler del local que al efecto se designara...” Segue a enxalzar as excelencias de dita entidade para a difusión da cultura entre as mulleres da provincia que poderían acudir á capital en busca de ensinanzas que : “a la vez que fortifican su corazón y enriquecen su inteligencia, les proporciona un medio fácil de poseer un título con el que pueden hacer frente a las necesidades múltiples de la vida moderna asegurando su porvenir y su existencia en gran modo independientes” Vid: ESCUELA NORMAL DE MAESTRAS DE ORENSE, Memoria correspondiente al curso 1914-1915, Orense, Imprenta de A.Otero, 1915, pp.3-4. ESCUELA NORMAL DE MAESTRAS DE ORENSE, Memoria correspondiente al curso 1914-1915... Op.cit., pp. 4-5. Cid Galante, Rosa María, "As orixes da Escola Normal de mestras de Ourense", Minius, nº 15, 2007, pp. 33-47

09 mayo 2010

RAMONA PÉREZ ACEVEDO

Dirixía unha Academia privada de ensinanza primaria a mediados do século XIX. Estaba situada no nº 6 da Praza Maior con clases de economía, debuxo, doméstica e francés. Vid: Somoza Medina, José, "Desarrollo urbano en Orense 1875-200", en Biblioteca Cervantes Virtual (http://descargas.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01937074651258255210035/006840_3.pdf

MARÍA PAZ LEONATO

Sería unha das primeiras mulleres ourensás que accedería por vía oficial ao Instituto Provincial no ano 1905-1906. Era filla dun médico. Fixo o ingreso con once anos e completou os estudos obtendo unha cualificación media de notable e o grao de Bacharel. Vid: AIOP, Expedientes académicos, cartapacios ordenados alfabeticamente, caixa 244. Cid Galante, Rosa María, Muller e educación en Ourense (1900-1930), tese de doutoramento inédita. Benso Calvo, Carmen e Cid Galante, Rosa María, "A participación das mulleres ourensás no ensino secundario" en Sarmiento, nº 10, 2006, pp. 147-185. Benso Calvo, Carmen e Cid Galante, Rosa María, " Los expedientes de las estudiantes de bachillerato: Una fuente básica para el estudio del alumnado femenino de los Institutos. Ourense como ejemplo" en Historia de la Educación, Revista Interuniversitaria, 2007, pp. 437-470.

02 mayo 2010

MARÍA LUÍSA MALDONADO E ALVARADO

Filla de Dona Jacinta Alvarado e Fernando Maldonado. Terceira marquesa de Trives, casada con Don Evaristo Correa Calderón, escritor e periodista falecido en 1986. Dona María Luísa (tamén en Trives se fala de Dona Amalia Maldonado e Alvarado) din no pobo que é descendente da Infanta Catalina Micaela, filla de Felipe II. O marquesado foille concedido á familia polos servizos prestados á Coroa en 1875. Vid: O Xornal, 2 de maio, 2010.

JACINTA ALVARADO-BARROETA ALDAMAR

Segunda marquesa de Trives (marquesado fóralle concedido ao seu pai e nai por RD de 1875. Ver Revista Hidalguía número 66. Año 1964 ), casou con Fernando Maldonado y González de la Riva, sexto marqués de Castellanos e segundo vizconde da Hormaza. Do seu matrimonio naceu María Luisa Maldonado y Alvarado, terceira marquesa de Trives, e sétima de Castellanos. O seu protagonismo céntrase en diversos cargos simbólicos, pero que dan proba do seu apoio a cultura comarcal. Outorgáselle a presidencia de honra do Orfeón Courtier, ademais impulsa o papel da muller en Trives, creando unha asociación de veciñas que se reunían no edificio das monxas Josefinas. Ademais foille cedida a presidencia da cofradía do Cristo, que anteriormente tivera o seu pai. Co seu matrimonio con Fernando Maldonado y González de la Riva, viuse acrecentada a riqueza do marquesado, ademais a familia adquire un novo marquesado e un vizcondado. Un dos poucos intentos que a marquesa desempeña dentro do eido político foi acadar o ferrocarril para o municipio, o igual que fixera o seu pai. Neste senso estivo axudada por Heliodoro Gallego Armesto, coñecedor desta temática. A marquesa morre en Madrid no ano 1921 sendo enterrada no panteón do marquesado da igrexa parroquial do municipio.
Vid: O sil (Mayo/08)

01 mayo 2010

ANGELITA SANTAMARINA (ANGELITA VARELA)



Angelita Varela, Marquesa de Atalaya y Bermeja, en realidade apelidábase Santamarina por ser filla do fidalgo Ramón Santamarina (desde a inclusa en Ourense a emigrado en América, onde logrou enorme fortuna), quen ao falecer a súa esposa envía aos tres fillos a Ourense para ser criados pola súa irmá Dolores, que estaba casada con D. Antonio Varela (de aí Angelita Varela). Pola súa propia experiencia orfa levantou no Couto un edificio nobilísimo para a educación de orfas, sendo o seu arquitecto Vázquez Gulías, quen contou co consello e a opinión de dous bos amigos e veciños do Couto como foron Jesús Soria e Marcelo Macías, pero sobre todo coa absoluta implicación e gusto persoal da propia Angelita. O obxectivo desta fundación era recoller ás nenas desde o cinco anos e permanecerían durante quince anos no Asilo onde se lles daría unha educación primaria e formación cristiá, e ademais ensinaríaselles a lavar, pasar o ferro, bordar, servir a mesa e cociñar. Esta capela do Santo Anxo, pequena catedral, conta con óbra cume de Asorey, que é o sepulcro onde foi sepultada Dona Dolores, cunhas vidreiras incribles, e un dos mellores museos privados de España. A Marquesa boa, como a chamou Basilio Álvarez, foi muller pioneira e impulsadora da cultura.

Foto: Vida Gallega, nº 278, xuño 1925.
Vid: http://www.elcercano.com/mod_seguros/visualizar.php?id=2840

ANGELITA PARADELA NÚÑEZ

Naceu en Ourense no ano 1901. Comezou aos 17 anos a dar clases de matemáticas na escola de Don Juan Xesta. Pioneira en ideas da Segunda República e a través da docencia pretendeu renovar a mentalidade dos xoves que acudían ás súas clases sen distinción de clases e sexos. Posteriormente deixou a Academia para adaptarse ao novo sistema de Educación Xeral Básica e creou un novo centro na rúa do Progreso.