Etiquetas

30 octubre 2009

RAFAELA SALGADO

Directora dunha escola primaria de párvulos establecido en O Carballiño no ano 1906. O local, duns 42 metros cadrados estaba organizado e amoblado por zonas de actividade: bancos de lectura, mesas-bancos para a escritura, cadeiras para os labores e o ensino e unha plataforma para a mestra.
Vid: BENSO CALVO, C., CID GALANTE, R.M., "A ensinanza privada en Ourense a principios do século XX, Sarmiento, nº 8, p. 77.

TERESA ROQUETA VILA


Fundadora, xunto co seu home Sinforiano Luengo, da Escola Laica Neutral de Ourense en 1909. Foi esta unha experiencia educativa, seguidora da pedagoxía de Ferrer i Guardia que se desenvolveu ata 1936. Se ben o proxecto foi rexeitado pola Igrexa e as clases dominantes ourensás. A Escola foi financiada pola Agrupación Librepensadora de Ourense e desde a Unión Provincial Ourensana de Buenos Aires e a Unión Orensana de Cuba, sociedades de instrución de alén o mar. Apoiada pola masonaría ourensá, constituíuse na cidade a Sociedade Protectora da ENLO.
E non hai mellor cousa que a colaboración entre aquelas persoas que temos un interese especial pola historia da nosa cidade. E digo isto pois esta fotografía foime cedida por Rafa Salgado que ten un blog interesantísim, e xa citado noutra ocasión, denominado: ourensenotempo.blogspot.com. Agradézollo moito.
Vid: VALÍN FERNÁNDEZ, A., Laicismo, educación y represión en la España del siglo XX. Ourense 1900-1936/39, Sada, 1993, A Coruña, Edicións do Castro, 205-212.
CID FERNÁNDEZ, J.M., Educación e ideoloxía en Ourense na II República. Organización e acción socioeducativa do Maxisterio primario, Santiago, Universidade de SAntiago, 1989, pp. 51.

MARÍA RODRÍGUEZ VÁZQUEZ

En 1939 era directora dun colexio de ensino medio en Carballiño. Vid: MENDEZ LOIS, Mª José, Mulleres na Educación en Galicia, MUPEGA, 2009, p. 235.

OBDULIA RODRÍGUEZ

Mestra que estableceu en Celanova unha escola privada da Inmaculada Concepción en 1904. O local estaba distribuído en catro zonas destinadas á lectura, labores e ximnasia. Vid: Benso Calvo, C., Cid Galante, R.M, "A ensinanza privada en Ourense a principios do século XX", Sarmiento, nº 8, p77.

CONCEPCIÓN RAMÓN AMAT

Foi alumna da Escola de Estudos Superiores de Maxisterio e exerceu como directora da Escola Normal de Ourense entre 1932 e 1934. Estivo casada con Manuel Maceda, xefe de inspección por aquela época. Entre ambos desenvolveron un proxecto de colaboración entre as dúas institucións coa finalidade de construír un proxecto serio de formación do profesorado, pois a política educativa republicana confiáralles a dirección do proxecto "Novo Mestre". Inspección e Escola Normal asumiron a organización de cursos, encontros e semanas pedagóxicas de perfeccionamento do profesorado e de extensión cultural, ademais do proceso de selección comezado para emendar as deficiencias das oposicións de 1928. Concha, na Escola Normal, correspondeulle experimentar o Plan profesional de 1931. Considerarase que o Ensino Privado viviu moitos anos coas rendas deste labor intensivo.
Concepción Ramón foi, ata a súa xubilación, profesora da Escola Normal de Ourense, aínda que sen volver a optar a cargos directivos.
Vid: Cid Fernández, J.M., Educación e ideoloxía en Ourense na II República. Organización e acción socioeducativa do Maxisterio primario, Santiago, 1989, Servicio de Publicacións e Intercambio Científico, pp.53-54

15 octubre 2009

PILAR PEREIRA SANTOS

Mestra que se estableceu en Ourense e foi directora dunha escola privada de nenas en 1902 situada no número 4 da rúa da Libertad da capital ourensá. Contaba cun salón-clase con dúas ventás e un pequeno cuarto de biblioteca. Vid: Benso Calvo, C. e Cid Galante, Rosa María, "A ensinanza privada en Ourense a principios do século XX", Sarmiento, 2004, nº 8, 43-77.

13 octubre 2009

CARMEN PARDO LOSADA

Naceu en Ourense en 1890 e faleceu en Madrid en 1983. Ocupará na Escola Normal de Mestras de Lugo a Cátedra de Pedagoxía e a súa Historia con rudimentos de Dereito e Lexislación Escolar, procedente da Escola de Estudos Superiores de Maxisterio de Madrid. Na escola de Lugo desempeñou o cargo de directora dende o 3 de setembro de 1916 ata o 8 de xuño de 1931, ano no que a distituíron do claustro coa chegada da República. A partir de 1939 foi nomeada directora novamente, cargo que ocupará ata a súa xubilación en 1959.
O 20 de maio de 1919 foi nomeada socio do Instituto de Estudios Gallegos de A Coruña. O 20 de xuño de 1928 entrou a formar parte da Xunta creada para a Institución da Gota de Leche. Dous anos máis tarde, o 13 de novembro, nomeárona Vogal da Xunta Especial de Autoridades de Primeira Ensinanza.
Foi alumna bolseira da Universidade Internacional de Santander no curso de verán de 1933 e 1935 e da Universidade Católica de Santander no curso de verán do ano 1934.
O 9 de abril de 1935 foi nomeada directora da Escola Elemental do Traballo, cargo que ocupou ata o mes de abril de 1936. Foi, ademais , vogal da Xunta Provincial de Ensinanza.
Foi obra súa a organización e funcionamento das escolas graduadas anexas ás Escolas de Maxiterio de Lugo e formaba parte do Padroado de Cantinas e Colonias, tendo contribuído á súa organización.
Foille concedida a Gran Cruz da Orde de Alfonso X o Sabio e o nomeamento de Directora Honoraria da Escola de Maxisterio Feminina.
Vid: De Abel Villela, Adolfo, Cincuenta años de Formación de Formación Profesional en Lugo (1932-1981), Lugo, Xunto de Galicia, Consellería de Educación e Cultura, 1985, páx. 90-92.
Méndez Lois, Mª José (Coord.), Mulleres na educación en Galicia, MUPEGA, Xunta de Galicia, 2009, p. 199-200.

28 septiembre 2009

AURORA MACEDA LÓPEZ

Inspectora de Ensino Primario na provincia de Ourense en 1933. En xaneiro de 1934 solicitou unha pensión co fin de cursar estudos pedagóxicos en Xenebra, París e Bruselas, perfeccionar os coñecementos en Psicoloxía Experimental e conseguir un maior rendemento na súa función inspectora. En 1936 recibiu unha pensión da Junta para a Ampliación de Estudos e Investigaciones científicas para realizar estudos nunha viaxe cun grupo de inspectores e inspectoras por Francia, Bélxica, Holanda, Suíza e Italia durante dous meses.
Vid: Marco, A., Dicionario de mulleres galegas, Vigo, A Nosa Terra, 2007, p. 255.
Méndez Lois, Jª José (Coord.) Mulleres na Educación en Galicia, MUPEGA, Xunta de Galicia, 2009, p. 157.

24 septiembre 2009

MARÍA LAGE

En 1778 rexentaba unha escola de nenas no lugar de Rioboó, no centro do Ribeiro (Ribadavia) onde as nenas aprendían lectura, escritura e cálculo. A escola era dependente da Fundación da Escola da Doctrina Cristiana. Vid: Marco, A., Diccionario de mulleres galegas, Vigo, A Nosa Terra, 2007, p. 229 Méndez Lois, Mª J. (coord..) Mulleres na educación en Galicia, MUPEGA, Xunta de Galicia, 2007, p. 137-138.

SOR MARÍA ALMUDENA GONZÁLEZ SÁMANO

En 1926 era directora do colexio La Divina Pastora de Celanova, na rúa Alfonso XIII, nº 11, rexentado pola Comunidade de Relixiosas Terciarias Franciscanas. Vid: F.U. Colexios Privados, S.H. 466, Exp. 7 Méndez Lois, Mª J. (coord..) Mulleres na educación en Galicia, MUPEGA, Xunta de Galicia, 2007, p. 122-123.

NIEVES FARIZA

Mestra de Cambados pero moi afincada en Ourense. Era sobriña do deputado Antón Alonso Ríos, foi docente en Xaceváns (Celanova), onde foi recriminada polo crego por non impartir aulas de relixión, medida que fora aprobada polo Ministerio no goberno republicano.
Ao finalizar a guerra civil, morreu o seu home e Nieves quedou sen dereito á pensión de viuvedade xa que o seu marido, que fora empregado nas obras de ferrocarril no sur de Ourense, non estaba asegurado. Iniciou entón un proceso no que se enfrontou á empresa construtora. Xunto co avogado, Luís Pérez Colemán, promoveu o consultorio social Adelante, na defensa dos dereitos das mulleres que ficaban viúvas polas mortes dos traballadores nas obras da vía. Tras a súa loita, conseguiu a tramitación de pensións de viuvedade para oito mulleres.
Exhortou ás autoridades á exhumación dos cadáveres co obxectivo de practicarlles a autopsia e demostrar así a causa da súa morte como accidente laboral, e conseguiu que a empresa construtora aboase 30 céntimos por quilómetro, desde o domicilio do traballador ata o lugar de traballo. Foi denunicada por exercer de avogada laboralista sen ter o título.
Vid: Marco, A., Diccionario de mulleres galegas, Vigo, A Nosa Terra, 2007, p. 153.
Méndez Lois, Mª J. (coord..) Mulleres na educación en Galicia, MUPEGA, Xunta de Galicia, 2007, p. 100.

OTILIA DÓNIZ ÁLVAREZ

Naceu en Ponte Grande (Celanova) en 1915 e estivo casada con Hermógenes González Blanco, que traballaba como perito avícola. As primeiras leccións recibiunas na escola que había no fondo da eira da súa casa. Non fixo o bacharelato e ingresou directamente na Escola Normal. Opositou ao grado Profesional (4º promoción) e unha vez opositado foi de mestra para Viveiro. Traballou como docente na Escola unitaria mixta de Olás (A Merca) entre 1938 e 1943, Escola de Formiche Bajo (Teruel) entre 1944 e 1946, Escola de Orga (Celanova) entre 1946 e 1950, Escola unitaria de Viveiro entre 1950 e e 1953 e na Escola unitaria de Xunqueira de Espadañedo entre 1953 e 1983. Mostrou interese por arranxar as escolas polas que pasou, sobre todo como chegou a reunir ao pobo para que se renovasen os bancos da escola de Orga, na escola de Xunqueira xunto co seu home, instalaron o comedor escolar. Unha vez xubilada, impartiralle clases a unmozo diminuído físico. Solicitou a dirección do Colexio Curros Enríquez de Ourense pero o Inspector Xefe vetouna, pois tras unha operación de cataratas non recuperou a vista. Aínda así foi aprender Braille á ONCE para poder seguir coa súa paixón, a lectura. Manifestou, sempre, gusto pola Literatura e a Historia. Vid: MUPEGA, Educadores gallegos: historias de vida profesional: Otilia Dóniz Álvarez, Gravación en DVD (Fondo MUPEGA), Santiago, Xunta de Galicia, 2005. MÉNDEZ LOIS, Mª José, (Coord.), Mulleres na educación en Galicia, MUPEGA, Xunta de Galicia, 2009, p. 94-95.

23 septiembre 2009

MARÍA CURROS

Mestra que estableceu en Xunqueira de Ambía unha escola primaria privada en 1910. A escola ocupaba un local de 37 metros cadrados no baixo da vivenca da profesorar e tiña un patio para o tempo de lecer. Vid: Benso Calvo, C. e Cid Galante, R.Mª, A ensinanza privada en Ourense a principios do século XX, Sarmiento, nº 8, 2004, p. 76. Méndez Lois, Mª J., Mulleres na educación en Galicia, MUPEGA, 2009, 83.

08 septiembre 2009

MARÍA BOUZAS PÉREZ

Mestra que naceu en Allariz en 1908 e foi membro do Partido Comunista. En 1939 exiliouse a México cos seus dous fillos. Ata alí chegou o seu marido, o pediatra Antonio Fernández Carnicero, procedente dun campo de refuxio francés. Tras a morte de Franco, María máis a súa familia retornaron a España. Vid: Marco, A., Dicionario de mulleres galegas, Vigo, A Nosa Terra, 2007, p. 62. Méndez lois, Mª José (Coord.), Mulleres na Educación en Galicia, MUPEGA, Xunta de Galicia, 2009, p. 64.

MARÍA LUZ ÁLVAREZ VÁZQUEZ

Naceu en Ourense en 1934 e licenciouse en Filosofía e Letras pola Universidade de Santiago de Compostela en 1958. Na Escola Normal de Ourense obtivo o título de Mestra de Primeiro Ensino.
Foi docente no Instituto de Santiago Rosalía de Castro entre 1963 e 1967. Desde 1969 exerceu como profesora da Escola de Maxisterio compostelá. No verán de 1970 asistiu a un curso de perfeccionamento do francés como bolseira, organizado pola Facultade de Letras de Niza. No curso 1972-73 fixo un cursiño de especialización para mestres nacionais en exercicio na Escola de Formación do Profesorado.
Desempeñou o cargo de directora da Escola de Maxisterio de Santiago de Compostela desde maio de 1991 ata decembro dese mesmo ano.
Vid: Marco, A e Porto Ucha, A.S., A Escola Normal de Santiago de Compostela. Da Escola Normal Superior a Escola Universitaria (1849-1996), Santiago: Servicio de Publicacións da Universidade, 244.
Méndez Lois, Mª José (Coord.), Mulleres na Educación en Galicia, MUPEGA, Xunta de Galicia, 2009, 42.

NIEVES ÁLVAREZ GONZÁLEZ

Naceu en Maceda (Ourense) en 1095 e cursou estudos de bacharelato no Instituto Provincial, actual Otero Pedrayo, ingresando no ano 1917 á idade de 12 anos. No Instituo realizaría tres cursos por oficial para logo trasladarse á Escola Normal de Mestras de Ourense. Afiliouse ao Partido Comunista en 1931. Durante a guerra civil traballou en Barcelona nunha gardería. Posteriormente, trasladouse á Unión Soviética e seguiu co labor docente en Pirobors Karga, na fábrica "Lijachova" en Kokand, Crimen e Dnepropetrevsk. En 1985 retornou a España.
Vid: Benso Calvo, Carmen e Cid Galante, Rosa María, "Los expedientes de las estudiantes de bachillerato: una fuente básica para el estudio del alumnado femenino de los institutos. Ourense como ejemplo (1900-1930)" en Revista Interuniversitaria Historia de la Educación, 26,2007, pp. 437-470.
Marco, A., Dicionario de mulleres galegas, Vigo, A Nosa Terra, 2007, p. 26.
Méndez Lois, Mª José, Mulleres na educación en Galicia, MUPEGA, Xunta de Galicia, 2009, p. 42.

28 junio 2009

CORA NOVOA


Cora Novoa irrompeu con forza no panorama electrónico español. Nativa de Ourense e fincada en Berlín, "Henry Saiz", aclama como unha das máis firmes promesas do emerxente e cada vez mellor son. Encheo páxinas enteiras nos foros especializados, catalogándoa mesmo como a "nova raíña" da electrónica nacional.

23 junio 2009

UXÍA CASAL


A escritora Uxía Casal, malia que non naceu en Ourense podemos mencionala neste blog pola vinculación que tivo coa nosa cidade. Tal como ela nos conta: "Nacín en Santiago de Compostela o 13 de maio de 1957 e alí vivín durante vinte e sete anos, até que marchei a Ourense a traballar no ensino público. Estudiei no único colexio laico e feminino que había daquela na cidade, San Paio, onde entrei con tres anos e saín con dezasete. Gustábanme a historia, a arte e a literatura moi por riba doutras materias, así que, acabado o COU, decidinme pola Facultade de Xeografía e Historia, onde me licenciei en Historia da Arte Moderna e Contemporánea en 1979. A lingua e a literatura seguían chamando por min e comecei Filoloxía Románica ese mesmo ano; en 1981 pasei a Filoloxía Hispánica, e en 1984 licencieime por segunda vez. Ó tempo que estudaba, impartía clase de francés e literatura nas Aulas da Terceira Idade, e de español nos cursos para estranxeiros da USC durante un par de veráns. Semellaba predestinada ó ensino, e ó rematar Filoloxía marchei a Ourense a dar clase de galego na Universidade Laboral. En 1986 aprobei a oposición de ensino secundario de Lingua Galega e ó ano seguinte tomei posesión da praza definitiva desa materia no Instituto As Lagoas. Alí permanecín ata 2003, ano en que me xubilei por problemas de saúde. Actualmente vivo en Ribeira, á beira do mar, gozando dun clima suave, de moita tranquilidade e, sobre todo, deste océano sempre igual, sempre cambiante." Un dos seus libros titúlase "Sede en Ourense" no que se narra que na cidade xa fai quince anos que non chove e o río Miño vai seco e iso fai cambiar as formas de vida, os costumes...A raíz disto prodúcese o tráfico ilegal da auga. Son catro os protagonistas ligados por ese tráfico ilegal.

16 junio 2009

MAITE VÁZQUEZ

Desde o mundo da docencia Maite Vazquez tivo a ocasión de colaborar en actividades creativas como o monicreque e o teatro. En 1970 fúndase a compañía de titeres "Concepción Arenal" no colexio que leva o mesmo nome, que recorreu Galicia durante máis de dez anos, levando á escena contos escritos por Maite, para público infantil. Decorados, paneis, e por suposto marionetas e monicreques saíron das súas mans. Xa en terreo do teatro profesional, colaborou coas compañías "Rúa Viva" e "Marisa Calvo", no deseño e elaboración de de vestiarios, decorados, atrezos.
Nai de Carlos Costoya, un pintor destacado que fixo exposicións en España e estranxeiro.

08 junio 2009

CARMEN FERNÁNDEZ

De novo estiven a ollar o libro "Rostros da Memoria" de Xurxo Lobato. É un libro fotográfico entrañable. Alí atopei, xunto a moitos, á "Chelo". Pois ben, hoxe quixera mencionar a outra muller que, aínda que non aparece fotografada pois é mencionada como nai de Camilio de Dios Fernández, tivo que sufrir as consecuencias da represión. Pois ben, Carmen Fernández era nai de Camilo de Dios Fernández, de Sandiás. Era unha familia republicana e Carmen estivo en diferentes cárceres de Galicia e do resto do estado. Seu fillo, Camilio, foi un dos guerrilleiros que foi detido en 1948 e estivo en prisión durante anos.
Vid: Lobato, Xurxo, Rostros da memoria, Xunta de Galicia, 2007.

02 junio 2009

ROSARIO FERNÁNEZ DELGADO


Hoxe, de forma casual, atopei unha páxina web interesante á que accedín a través do blog, tamén moi interesante, chamado "ourensenotempo.blogspot.com", moi recomendable. Pois ben, alí apareceu un enlace á páxina do pobo Alberguería e atopei este testemuño precioso sobre a mestra que impartiu clases neses lugares, alá polos anos 55. Este tema sensibilízame moito por iso o recollo aquí no meu blog sobre mulleres ourensás e, por suposto, porei o enlace ao final para quen queira acceder á toda a información. A fotografía desta mestra tamén se extrae desta páxina. Un resumo sería:
Rosario Fernández Delgado foi a mestra de Alberguería nos últimos anos deste pobo, era a mestra das nenas polo día e das mozas pola noite. Actualmente vive en Ourense e Alberguería foi o seu primeiro destino en 1954, logo estivo no Barco de Valdeorras e finalmente retirouse en Ourense. Era moi nova, recentemente aprobada a oposición de mestra cando chegou ao pobo, para quedar a vivir alí. Lembra o seu labor como mestra, á parte da formación humanística típica: ler, escribir correctamente, calcular, coñecementos de historia e xeografía, tamén daba clases un pouco de todo, en particular coser, pasar o ferro, almidonar, bos costumes, dispoñibilidade cara aos demais, etc. Lembra que no pobo había luz eléctrica, a que producía a pequena Central da familia Prada, situada no río Xares, a luz tíñana polas noites pero nunha ocasión dérona de día, e na pequena central eléctrica pasaron o ferro e almidonaron usando a electricidade... Tamén facían teatro na escola; aos pais encantáballe asistir.

01 junio 2009

DOLORES BORRAJO


Naceu en 1913 e foi a segunda muller ourensá que sacou o carnet de conducir. Sacou o carnet en 1958 para repartir o pan na praza de Abastos de Ourense dende a súa panadería de Barbadás. Deixou de conducir aos 87 anos.
O concello, neste ano editou unha revista onde fala de mulleres ourensás pioneiras entre as que se atopa esta muller. Vid: «Xénero humano: Cadernos para a igualdade». Tamén a Voz de Galicia a entrevistou.

28 mayo 2009

LEDICIA SOLA

Actriz nacida en Ourense. Estudou Arte Dramático en Madrid e agora dedícase ao Cine, Teatro e televisión. Destacou o seu papel na película "El patio de mi cárcel". Foi Laura Gutiérrez no serial “C.L.A. No somos ángeles” de Antena 3. Participou en series como “Abogados” en Tele 5 no papel de Maica (2001), e “Ana y los siete” de TVE, como Marta (2003). Saiu en telefilmes como “El príncipe enamorado” e “Cala Real”, en series da FORTA como “En buena compañía” e en curtametraxes como “Las tetas más bonitas del mundo”. Tamén traballou en teatro, publicidade e como presentadora na gala do VI Festival de Cine Independente de Ourense.Formación específica: Titulada en Interpretación Textual outorgada pola Escola Superior de Arte Dramático de Madrid (2000). Cursos: Voz (dirixido por Marta Pinillos en 2006), Interpretación audiovisual (New York Film Academy 2007, Mariano Barroso 2006, Roberto Santiago 2003, Eva Lesmes 2001), audition technique (Norma Atallah, Arts Educational School, Londres 2006), técnica Alexander (Perpe Carja 2001), introdución ao verso (Juan M. Navas 2001), expresión do flamenco (Carmen Romero 2000), dobraxe (Carlos Tostado Toledo 1999, Mª Jesús Hoyos 1998), Produción do musical americano e método de interpretación estadounidense (Keith Nagy, Karen Gigly 1998), seminario internacional do teatro (Julián Knab 1996). Coñecementos de danza, flamenco, canto, equitación e esgrima.

17 mayo 2009

DOMNA MAYORE FERNANDI

Tenente da fortaleza de Aguiar dende 1267 a 1272. Non acudían á guerra pero ostentaba un mando militar. Vid: Nash, Mary y Tavera, Susana, Las mujeres y las guerra, Icaria.

DOMNA ELVIRA PÉREZ

Tenente de fortaleza de Aguiar entre 1258 e 1263. Os tenentes de fortalezas eran nomeados polo rei. Xa nesta época comezaban a destacar mulleres ocupabado este cargo. Estas mulleres non acudían á guerra pero exercían un mando militar. Vid: Nash, Mary y Susana Tavera (eds), Las mujeres y las guerras, Icaria.

CARMEN PÉREZ GÓMEZ-NEU

Nace en Ribadavia en 1919. Alí pasa a súa infancia e comeza a destacar e a ser admirada polos seus profesores dada a calidade dos debuxos que realiza. Trasládase a vivir a Vigo onde estuda Comercio no colexio Cluny, alternando clases de debuxo e pintura. En 1936 pasa unha tempada en Santiago de compostela onde estuda co profesor Mariano Perico Vázquez. Finalizada a guerra civil, vai a Madrid e dedícase exclusivamente á pintura; copia no Museo do Prado, dá clases con Enrique Cubells e con Eduardo Chicharro. En 1941 fai a súa primeira presentación en público na Exposición Nacional de Belas Artes. Neste mesmo ano presenta tamén, por primeira vez, en Galicia, dous cadros na Exposición Rexional de Belas Artes en Compostela. En 1943 contrae matrimonio con Joaquín Robla Díez, que foi alcalde de Ribadavia desde 1957 até 1964. Tamén neste ano fai a súa primeira exposición individual na sala Aeollán de Madrid. En 1949 empeza a interesarse polo mundo celta, e cun grupo de amigos de Ribadavia, visita castros, lugares arqueolóxicos; experiencia que máis tarde se verá plasmada en cadros sobre este tema. En 1953, expón en Madrid na Sala do Circulo Cultural Medina. En 1956 realiza as pinturas murais da Capela do Colexio Menor Calvo Sotelo de Ourense. En 1959, expón no Liceo Recreo Ourensán. En 1960-62, fai unha exposición rexional de arte no Museo Municipal de Vigo e unha exposición de "Arte Actual en Ourense", celebrada en Madrid. Desde o ano 1963 reside en Madrid onde ten o seu estudo, na Praza España, alternando a súa estancia na capital con tempadas na súa casa natal de Ribadavia.

10 mayo 2009

ROSA PONS

Naceu en Barcelona no ano 1902 pero exerceu a docencia en Ourense, Parada do Sil, onde faleceu no ano 1982. Exerceu a docencia desde 1925 até 1967. Realizou os seus estudos de maxisterio en Cataluña e desde 1925 trasladouse a Parada do Sil, onde contraeu matrimonio co secretario do concello, Camilo Yáñez, con quen tivo dous fillos, Rosa, en 1928, e Camilo, en 1930. Xunto co cura da localidade, José Manuel Soto, fundou o Teleclub Ouro do Sil, organizando actividades teatrais, xornadas de alfabetización e excursións educativas. Ademais, foi unha das primeiras profesoras que retomou as festas populares como os magostos e o Día da Árbore. A mediados dos 60 regresou a Barcelona, onde se xubilou en 1967. Un ano máis tarde volveu a Parada do Sil para colaborar estreitamente co Concello, promovendo a escola para maiores, sendo alcalde Francisco Magide, pai do actual rexedor co mesmo nome. Morreu en 1982 e os seus restos continúan no cemiterio de Parada do Sil.
O profesor da Facultade de Ciencias da Educación, Xosé Manuel Cid Fernández, que publicará proximamente un libro sobre esta docente, aclarou que unha das tácticas educativas máis novas que a profesora implantou na provincia, ademais das misións pedagóxicas na Ribeira Sacra, foi o sistema de correspondencia escolar entre nenas de Barcelona e Parada do Sil, para favorecer a aprendizaxe práctica da escritura.

07 mayo 2009

PILAR OTILIA LÓPEZ

María Pilar Otilia López García foi a primeira muller que asumiu unha alcaldía na provincia de Ourense. Accedeu ao cargo no ano 1975, catro antes das primeiras eleccións democráticas, e continúa actualmente como alcaldesa. Pilar Otilia López compaxinou o seu traballo municipal co de mestra aínda que agora xa está xubilada. Politicamente, repetiu maiorías absolutas unha e outra vez.

26 abril 2009

ROSA ÁLVAREZ CABO


Naceu en Carballeda de Avia en 1950. Foi membro fundador da Mostra de Teatro de Ribadavia, da Sala Corral de Teatro de Vigo e da compañía de Teatro do Malbarate, presidenta da Agrupación Cultural Abrente e da Asociación de Actores, Directores e Técnicos de Escena de Galicia (1994-1996), e membro do grupo Teatro Artello. Distínguese como actriz teatral, se ben actuou tamén no cine e na televisión. Traballou no Centro Dramático Galego e no Teatro do Atlántico, Teatro Malbarate, Teatro Artello, Teatro Abrente. En 1984 recibiu o premio á mellor interpretación feminina no Festival Internacional de Teatro de Ribadavia. No eido cinematográfico traballou en películas como Esperanza de Chano Piñeiro, Divinas Palabras, Sempre Xonxa, Martes de Carnaval, etc.

ELISA CARNICERO DEL RÍO

Elisa naceu en Vilardevós en 1864. Inscribiuse por libre no Instituto Provincial. Esta alumna matricúlase por libre entre os anos 1884 e 1886 nas disciplinas de Latín e Castelán, Xeografía, Segundo de Latín e Historia de España. No curso 1886 e 1887 está inscrita en Aritmética e Álxebra, Retórica e Poética e primeiro de Francés. Acada o título de Grao de Bacharel en 1892.
Vid: Benso Calvo, Carmen e Cid Galante, Rosa María, "A participación das mulleres ourensás no ensino secundario (1900-1930), Sarmiento, nº 10, 2006, pp. 147-185.

RAFAELA RODRÍGUEZ

Rafaela Rodríguez foi a primeira muller matriculada no Instituto Provincial de Ourense no curso 1880-1881 cando contaba con 12 anos. Era natural de San Eusebio da Peroxa e no 1885 examinouse de grao de bacharelato obtendo uns brillantes resultados.
Vid: Benso Calvo, Carmen e Cid Galante, Rosa María, "A participación das mulleres ourensás no ensino secundario (1900-1930)" Sarmiento: Anuario galego de historia da educación, nº 10, 2006, pp. 147-185.
Flecha García, Consuelo, Textos y documentos sobre educación de las mujeres, Sevilla, Kronos, 1998.

19 abril 2009

DOLORES USICH DE ROCAFULL

Irmá de Concepción Usich de Rocafull. Foi a fundadora do Colexio Concepción Arenal na rúa Pereira nº 17 de Ourense. Consta que solicitou a creación no ano 1902. No Centro impartíanse clases preparatorias para ingreso no Insituto Provincial e a Normal e ofrecían clases especiais para señoritas, de ampliación da primeira ensinanza con mecanografía, música, debuxo e labores útiles e de adorno.
Vid: Cid Galante, Rosa María e Benso, Carmen, "A participación da muller ourensá nos estudos secundarios" (1900-1930), Sarmiento, nº 10, 2006, pp. 147-185.

18 abril 2009

DEBORA VUKUSIC


Naceu en Ourense en 1979. Metade galega e metade croata. Percorre os Balcáns nos anos 80 e 90. Xa maior de idade, viaxa de Ourense até Alcalá de Henares onde se licencia en Filoloxía Hispánica. Pisa Toulouse durante un ano e posteriormente finaliza a carreira de Interpretación na Real Escola Superior de Arte Dramático. Traballa de actriz con tipos como Ernesto Filardi, Ernesto Caballero ou Fabrice Melquiot. Escribiu dous poemarios aínda inéditos: Del escuro -un percorrido sobre a tradición do amor cortés descontextualizado- e Me llamo Deborah Vukusic... -poema testemuño no que a autora en primeira persoa traza recordos persoais coa guerra dos Balcáns- Guerra de identidad, Baile del Sol, Tenerife, 2008; Poesía Capital, Pepe Ramos (ed.), Sial, Madrid, 2009; 23 Pandoras: poesía alternativa española, Vicente Muñoz Álvarez (ed.)

12 abril 2009

CONSUELO RODRÍGUEZ LÓPEZ "CHELO"

Naceu en Soucellín, O Barco de Valdeorras, en 1919. De familia republicana. Tiña catro irmáns que morreron na guerrilla antifranquista e os pais foron asasinados en 1939. Actuou como enlace da Federación de Guerrillas de León-Galicia polo que foi detida en varias ocasións e pasou polos cárceres de O Barco, Ponferrada e León.
Vid:Lobato, Xurxo, Rostros da memoria, 2008

MARI LUZ BARREIROS

Filla única de Eduardo Barreiros e Dona Dora. Presidenta da Fundación Eduardo Barreiros, empresario ourensán, creador do motor diesel, nacido en Gundiás. Mari Luz, tal como ela indicaba nunha entrevista a La Voz de Galicia o 17 de abril de 2006: "Nací en el Parque de San Lázaro, soy orensana, claro que lo soy". Expresa nesa entrevisa o seu desexo de fundar un Museo en terras ourensás en Nogueira de Ramuín.

11 abril 2009

CHUS PATO

María Xesús Pato Díaz naceu na cidade de Ourense no ano 1955, publica os seus primeiros poemas na revista Escrita (1984). Mostras da súa obra poética figuran nas revistas Luzes de Galiza, Festa da palabra silenciada, Andaina, Gume Ólisbos, Revista das letras, Dorna, Clave Orión, etc. así como nos libros editados polo Festival de poesía do Condado. En 1991 sae á luz o seu primeiro poemario, Urania. Participa nos libros colectivos: Palabra de muller, Sete poetas ourensáns, Poesía dúas aléns; no ano 1992, con outras sete mulleres, publica en Edicións do Dragón o cartafol poético 8 e medio, así mesmo participa na homenaxe a Rosalia de Castro no cincuentenario da fundación do Padroado Rosalía, edítase con este motivo un CD cos poemas recitados, música de Rodrigo Romaní e un libro que recolle os textos e fotografías de María Esteirán (1997). No mesmo ano colabora en Bis a Bis co movemento insubmiso. Participa en recitais, mesas redondas e diversas conferencias. Actualmente reside en Lalín, Pontevedra, e traballa como profesora de ensino medio.
Entre as súas obras destacan:
Urania. Vigo: Calpurnia, 1991. Poesía. Heloísa. A Coruña: Espiral Maior, 1994. Poesía. Fascinio. Muros: Toxosoutos, S.L., 1995. Poesía. A ponte das poldras. Santiago de Compostela: Noitarenga, S.C., 1996. Poesía. Nínive. Vigo: Xerais, 1996. Poesía. Gañadora do Premio Losada Dieguez 1997 Heloísa. Madrid: La Palma, 1998. Poesía. m-Talá. Vigo: Xerais, 2000. Poesía.

10 abril 2009

ELISA NOGUEIRA

Elisa Nogueira é alcaldesa de San Cibrao dende o ano 1979. Foi unha das poucas mulleres que, unha vez rematada a ditadura e emprendido o período democrático, accederon ao mundo da política chegando a ocupar un cargo político importante para aquel entón. Na actualidade Elisa Nogueira segue a ser a rexidora do concello de San Cibrao, leva polo tanto trinta anos ininterrumpidos. Como ela di, houbo de compaxinar a súa vida política coa familiar, non era doado pero, tal como ela di, pódese facer. Daquelas, en 1979, dos 95 municipios da provincia só ela e Pilar Otilia López eran as alcadesas.

09 abril 2009

CONCEPCIÓN USICH DE ROCAFULL

 Dona Concepción Rocafull Usich fixo os estudos de secundaria no Instituto Provincial dende 1913 a 1916. Naceu en Ourense en 1900 e era filla de comerciantes. Realiza todos os cursos de bacharelato matriculándose en cinco cursos por libre e nun por oficial e vai obter na maioría das disciplinas notable e nas restantes algún sobresaliente e aprobado. Remata os estudos realizando o exame de grao e acadando o título para logo trasládase á Escola Normal de Ourense. Vid: AIOP (Arquivo do Instituto Otero Pedrayo), Expedientes Personales, cartapacios ordenados alfabeticamente, caixa, 273/2-3. Traballaría no Centro Concepción Arenal, fundado pola súa irmá Dolores, que sería incorporado ao Instituto no ano 1936. Alí preparaban ás mozas nos exames de ingreso e preparatorio ao Instituto e á Normal, así como ás oposicións. Á súa irmá, Concepción Usich tamén impartiría clases no Centro. En 1933 as dúas irmás trasládanse a vivir a Vigo. Segundo consta en Vida Gallega os paisanos de La Habana déronlle alta distinción.
"Han fijado su residencia en Vigo doña Dolores Usich de Rocafull y la señorita Concepción Rocafull, muy queridas y estimadas en Orense por su labor al frente del Colegio de la Inmaculada Concepción". Vid: La Región, "Historia en cuatro tiempos", 11-09-2008.
Imaxe: Fonte: La Región, 10 de setembro 1908.
Foto de Concepción Rocafull: Vida Gallega, nº 90, 1917.

INÉS DE CASTRO?

Na bibliografía consultada non hai concordancia acerca do lugar e datas de nacemento de Inés de Castro. Xa fose na Baixa Limia ou en Monforte de Lemos, en 1320 ou en 1325, Inés é filla natural de Pedro Fernández de Castro e Aldonza Soares de Valladares, e pasa a súa nenez no Castelo de Peñafiel (Valladolid) co seu tío Don Juan Manuel e a súa prima Constanza. Co tempo, Constanza será requirida para casar na Corte portuguesa co infante Pedro I, fillo do Rei Afonso e primo segundo de Inés. Para cumprir o requirimento Constanza e Inés, como a súa dama de Compañía, parten para Portugal en 1340. Conta a lenda que Inés e Pedro o Infante fican engaiolados un do outro con só se coñecer, e inician a súa historia de amor. Esta relación, desde o comezo, vai contar coa firme oposición do Rei Afonso e da Raíña Beatriz que chegan a desterrar a Inés en varias ocasións.En 1345, Constanza morre no parto do seu terceiro fillo. Neste momento, Inés mora desterrada en Alburquerque e Pedro reclama a súa volta a Coimbra. A parella instalase no entorno do convento de Santa Clara e terán catro fillos: os infantes Afonso (que morrerá ao pouco de nacer), Joao, Dinís e Beatriz. A convivencia da parella verase perturbada pola continua oposición dos reis de Portugal. O Rei Afonso, influído polos conselleiros ameaza de morte a Inés, e recoméndalle o afastamento de Coimbra. Inés desatende a ameaza. No castelo de Montemor-o-Velho, decrétase o seu axustizamento, e finalmente o 7 de xaneiro de 1355, ante a presenza dos seus fillos, Inés é degolada no xardín da Quinta polos conselleiros do rei.En 1357, morre o rei Afonso, e Pedro herda o trono. O rei proponse vingar a morte de Inés e a posterior declaración de raíña á xa finada Inés de Castro. Pedro determinou esculpir un túmulo funerario para Inés no Mosteiro da Alcobaça.

LOLA GÁNDARA


Naceu en Celanova en 1942 e tras estudar Dereito, decidiu dedicarse ao ensino e estudou Filosofía e Letras. Foi profesora de Lingua e Literatura Española e directora dun Instituto de Vigo. Publicou varias obras en galego e en castelán. "Una aguja envenenada" "Guárdata de los idus" y "Brumas de octubre". Co seudónimo María Gándara publica a novela histórica Magog gañadora do premio de narrativa García Barros.
Dirixe os anos 1973 e 1979 o grupo de Teatro Martín Códax. En 1976 acude con outros directores e actores galegos á Bienal de Venecia en representación do teatro gallego.

Vid: Zavala, Iris M.(Coord.) Breve historia feminista de la literatura española. Vol. VI; Cultura y diferencia. Pensamiento crítico; Antropos, Barcelona, 2000, p. 258.

MARTA BOBO

Marta Bobo foi unha ximnasta galega nada en Ourense o 18 de marzo de 1966. Debutou con tan só 15 anos nos campionatos mundiais de Munic en 1981 pero o seu maior logro deportivo foi o noveno posto acadado nos Xogos Olímpicos dos Ánxeles en 1984 converténdose na primeira olímpica española e galega que competía na súa disciplina. Anteriormente fora campioa de España en concurso completo en 1981 e 1983. Era discípula de Ivanka Tchakarova e Emilia Boneva, a que foi adestradora do conxunto español que gañou a medalla de ouro en 1996.
Unha vez retirada da ximnasia profesional traballou en Canadá como monitora, para máis tarde regresar a Galicia para exercer coma profesora de expresión corporal e didáctica da danza do INEF. Tamén é xuíza internacional nas competicións de ximnasia rítmica.

08 abril 2009

PURIFICACIÓN GARCÍA

A deseñadora Purificación García naceu na localidade ourensá de Castrelo do Val, aínda que a súa infancia transcorreu en Uruguai, onde a súa familia se trasladou cando contaba apenas un ano de vida. En Montevideo tivo lugar o seu primeiro contacto coa confección, ao incorporarse a unha empresa téxtil na que adquiriu profundos coñecementos do tecido, asentando as bases da súa futura profesión. Aos 21 anos, Purificación García adéntrase no mundo da pel durante a súa estancia de dous anos en Canadá, á que seguiría outra dun ano en Nova York. En 1978 fixa a súa residencia en Mallorca e crea os seus primeiros deseños, que vende ela mesma nas praias da illa. Dous anos despois establécese en Barcelona, onde presenta a súa primeira colección completa. En 1983 empeza a desfilar en Madrid e Barcelona para mostrar as súas coleccións, sempre elegantes, discretas e pensadas para o día a día dunha muller que busca a sobriedade sen deixar de lado a tendencia. O ano 1985 marca un punto de inflexión na traxectoria da deseñadora, coa apertura da súa primeira boutique en Anveres (Bélxica). A súa aposta polo mercado internacional reafírmase en anos sucesivos: en 1989 desfila con éxito en Milán, e en 1990 establécese no mercado xaponés con diversas aperturas en Tokio, Osaka e Kioto. Nos últimos anos, Purificación García descubriu o potencial do mercado portugués e latinoamericano, e hoxe dispón de tendas en Portugal (dúas no Porto e dúas en Lisboa) e en México DF. No noso país, Purificación García abriu a súa primeira tenda-taller en 1995 na Avenida Pau Casals de Barcelona, onde á marxe do prêt-a-porter, ocúpase persoalmente do que chama "nova costura". Hoxe conta con máis de medio centenar de tendas en España, e está presente a través de corners nos almacéns O Corte Inglés. En 1997, Purificación García presentou a súa primeira colección de noivas na pasarela do grupo Noiva España, e en 1998 asinou do acordo con STL para o deseño, a fabricación e a distribución dunha liña prêt-a-porter feminina, outra masculina e os seus respectivos accesorios. En anos sucesivos seguiu ampliando a súa liña de produtos con perfumes, lentes, lencería e corsetería, reloxos e unha segunda liña en clave sport. A deseñadora mantén estreitos vínculos co mundo da arte desde que en 2003 crease o Concurso Anual de Fotografía Purificación García, hoxe moi prestixioso. En 2001 publicou o libro Ter estilo, coas súas ideas sobre o bo vestir e o glamour.
Vid: http://www.fashionfromspain.com/icex/cda/controller/pageGen/0,3346,1559872_5539612_5563983_541000,00.html

SUSANA SENRA

Susana Senra é unha xogadora de baloncesto nacida en Ourense de 1.88 m e 32 anos que xoga de 4, e ten unha dilatada traxectoria no baloncesto español. Entre os anos 1996 e 2001 militou na liga Feminina en Celta, AC Cortejada, Tres Cantos e Santa Rosa de Lima. Tras xogar un ano no Äanaekosken Huima da liga finlandesa, na tempada 2001/02 xogou en Liga Feminina 2 en Rivas Cidade do Deporte. Posteriormente continuou competindo nesa categoría, primeiro en Guadalaxara (2002/06) e na última tempada no Isolux-Corsan Alcobendas.

MARÍA ANTONIA IGLESIAS

María Antonia Igresias González nace en Ourense o15 de xaneiro de 1945. É xornalista e escritora. Comezou a súa traxectoria profesional en prensa escrita, colaborando en Diario Informaciones. Despois seguirían outras publicacións como as revistas Triunfo, Tiempo e Interviú. En 1984 ingresa en Televisión española e intégrase no persoal dos servizos informativos. A partir dese momento colabora como reporteira no espazo Informe Semanal, do que finalmente sería nomeada directora en 1989. Tivo entón a oportunidade de entrevistar en profundidade a Manuel Fraga, Adolfo Suárez, José María Aznar, Xabier Arzalluz e Felipe González, entre outros. Un ano máis tarde, en 1990, é nomeada directora dos servizos informativos de TVE, tras acceder Jordi García Candau á dirección xeral do ente público. Permanece no cargo ata maio de 1996, sendo relevada por Ernesto Sáenz de Buruaga. Colabora desde entón no diario O País, onde publicou numerosas entrevistas aos principais líderes políticos, e participou como analista en diversos faladoiros de actualidade, tanto en radio como en televisión. O seu labor como escritora a desenvolve fundamentalmente a partir da entrevista xornalística, analizando os primeiros gobernos socialistas mediante conversacións cos seus membros ou pondo en valor a figura do mestre republicano. En 2009 edita Memoria de Euskadi, un conxunto de testemuños que profunda na realidade política do País Vasco.
Obras publicadas: Cuerpo a cuerpo. Cómo son y cómo piensan los políticos españoles (2007), recopilatorio de entrevistas realizadas por la autora. Maestros de la República. Los otros santos, los otros mártires (2006) La memoria recuperada. Lo que nunca han contado Felope González y los dirigentes socialistas (2003) Aquella España dulce y amarga /Carmen Sevilla y Paco Rabal (1999) Ermua, cuatro días de julio (1997), sobre el asesinato de Miguel Angel Blanco

EDUARDA FEIJOO DE MENDOZA

Naceu en Ourense en 1840 e viviu en Madrid. Colaborou coa prensa de Madrid. Cultivou a novela histórica de corte romántico. Publicou La Conquista de Madrid, Puente Mayor de Valladolid; La educación maternal; La víctima de su vanidad; En Avia y el Miño; Redención por amor y el corsario negro; Doña Blanca de Lanuza. Hacía publicaciones períodicas en El correo de la Moda.

EMILIA ENRÍQUEZ MARCOS

Naceu en Ourense en 1972. Actualmente vive e traballa en Madrid. Artista autodidacta completa a súa formación en estudos e talleres de pintura e escultura. Expuxo na Galería Kreisler de Madrid. A súa obra foi adquirida por coleccionistas privados.
Vid: http://emiliaenriquez.com/

KINA FERNÁNDEZ

A deseñadora Kina Fernández, nacida en Celavente en 1947, decide sendo moi nova trasladarse a París, cidade que esperta o seu interese polo mundo da moda. Alí empeza un período de aprendizaxe que hoxe aínda continúa. Madurados os coñecementos adquiridos en París, decide instalarse na Coruña, onde abre unha pequena tenda de roupa. A boa marcha do negocio lévalle a iniciar a fabricación de pezas que, ademais de abastecer o seu propio comercio, decide vender a terceiros. Nun paso máis, Kina aposta pola actividade fabril, que empeza a desenvolver en 1979. Co obxectivo de ofrecer o mellor produto, Kina Fernández opta desde o nacemento da súa empresa polas novas tecnoloxías e as innovacións, asistida sempre por un equipo de persoas cualificadas para iso. Hoxe os seus obxectivos oriéntanse cara a dous camiños: o primeiro consiste en seguir incrementando o seu xa consolidada rede de tendas e corners tanto en España como no estranxeiro; o segundo, en aumentar a súa implantación e distribución en novos mercados internacionais.

SARA CASASNOVAS

Sara Casasnovas naceu en Ourense en 1984. Comezou a súa carreira participando en distintas series e curtametraxes de ámbito autonómico en Galicia, para máis tarde dar o salto a nivel nacional, onde destaca a súa participación na serie O Comisario no papel de Natalia. Actualmente traballa como actriz protagonista en Amar en tempos revoltos de TVE, interpretando o personaxe de Alicia. Formouse como actriz na Escola de Arte Dramático Casa Hamlet da Coruña e en Cuarta Parede de Madrid. Recibiu cursos de cabaret, voz, expresión corporal ou danza clásica entre outros. Os últimos papeis que fixo foron Sara en 7 episodios de sériea SMS e Alicia en Amar en tempos revoltos. Tamén protagonizou no Teatro do Noroeste en Santiago de Compostela a obra de teatro Romeo e Xulieta

BELÉN PRADO

Belén Prado Sanjurjo (Ourense, 1968), foi conselleira de Asuntos Sociais, Emprego e Relacións Laborais na Xunta de Galicia. Licenciada en Dereito con sobresaliente, Máster en Dereito Comunitario polo Colexio de Europa. Fala inglés, francés e portugués. Actualmente traballa na Comunidade de Madrid.

LAURA GONZÁLEZ-MOLERO

Laura González-Molero, presidenta do grupo farmacéutico Merk Farma e Química en España, recibiu o "Premio Executivo do Ano 2007". O galardón foille outorgado por unanimidade polo Xurado dos Premios Empresariais da Cámara de Comercio e Industria de Madrid. É a primeira muller que recibe este premio, que este ano 2007 alcanzou o seu vixésimo cuarta edición. Nacida en Ourense, Laura González é licenciada en Farmacia pola Universidade Complutense de Madrid e Executive MBA polo IE. Desenvolveu a súa carreira profesional no sector farmacéutico onde, entre outros cargos, foi directora de vendas para España e Portugal de Produtos Roche, división Diagnóstica; directora xeral dos laboratorios farmacéuticos Guerbet e xerente farmacéutica de Essex, división de Schering- Plough España, empresa mutualista de Ibermutuamur.

MIRIAM REYES


Miriam Reyes. Ourense, 1974. Estudou Letras na Universidade Central de Venezuela e Filoloxía Hipánica na Universitat de Barcelona. Deuse a coñecer como poeta na antoloxía Feroces (DVD, 1998). Despois diso publicou tres libros de poesía, Espello Negro (DVD, 2001), Bela Dormente (Finalista do XIX Premio de poesía Hiperión, 2004) e Desaloxos (Hiperión, 2008). Desde o ano 2000 combina o traballo da palabra co da imaxe, levando a poesía a outros formatos como o vídeo ou a película flash.

CARMEN GURRIARÁN

Nacida en Ourense, estudou nos Conservatorios de Ourense, Santiago de Compostela e Madrid. Obtén o Título Superior de Piano baixo a dirección de Martín Millán. Con Elvira Padín finaliza o grao superior de canto no Real Conservatorio Superior de Música de Madrid. Amplía a súa formación con Cl. Allard, The Scholars, E. Lloris, Hesperion XX, H. Deutsch e S. Jurinac, e como pianista con J. M. Colom, A. Cano, J. Pierre Dupuy, L. Sinsev e S. Nebolsina. Estuda interpretación teatral na Escola de actores Cuarta Parede en Madrid. Realizou estudos de posgrao en Suíza con R. Petkova, D. Hall e E. de Bros, bolseira pola Xunta de Galicia e premiada pola Fundación Martha Moser de Suíza. Escenificou Amahl e os visitantes nocturnos de Menotti, A voz Humana de F. Poulenc, O retablo de Maese Pedro de Manuel de Falla, Cendrillon de P. Viardot. Estreou obras de D. do Porto, J. Arias Bal, P. Vallejo, M. Rodeiro, A. Bertomeu, J. Roda, J. M. López López, J. Torres, Falcón Sanabria, e Gz. Acilu, e cantou obras de A. Webern, L. Dallapiccola, M. Feldman, Schnittke, G. Scelsi, entre outros. Estreou a Terceira Sinfonía de David do Porto. Gravou Pierrot Lunaire de Schönberg e Stabat Mater de Boccherini, ambos para RNE; un programa de música española do s. XVIII co guitarrista Germán Muñoz para TVE-2, e "Sobre a noite" de David do Porto nun CD para o selo Verso. En 2002 participou no ciclo Novos Músicos da Orquestra Sinfónica de RTVE. Cantou coa Orquestra de Cámara Andrés Segovia, a Orquestra Real Philarmonia de Galicia, o Proxecto Guerreiro, o Grupo Modus Novus, a Orquestra de RTVE e a Orquestra da Comunidade.

MªTERESA MIRAS PORTUGAL

Nacida en Carballiño (Ourense), casada con dous fillos. Licenciada en Farmacia con Premio Extraordinario e Premio Nacional fin de carreira. Doutora en Farmacia (Madrid) e Doutora Sciences (Estrasburgo, Francia), Catedrática de Bioquímica e Bioloxía Molecular da Universidade Complutense. Académica Numeraria da Real Academia de Farmacia. Membro de numerosas sociedades científicas, ocupando cargos de responsabilidade nas súas directivas, entre outras: Sociedade Española de Bioquímica e Bioloxía Molecular (SEBBM), European Society for Neurochemistry (ESN), International Society for Neurochemistry (ISN), Advisory Board of Chromaffin Cells, Purinergic Club, Editorial Board do Journal of Neurochemistry, Subcomité para nomenclatura de receptores da IUPHAR, etc. Organización de congresos e simposios nacionais e internacionais. Máis de 30 proxectos de investigación nacionais e internacionais. Catorce Teses Doutorais dirixidas, cinco delas con Premio Extraordinario. Máis de 180 publicacións en revistas internacionais, centradas en neurociencias, fundamentalmente en neurotransmision, procura de novos neurotransmisores, sobre todo nucleotídicos, mecanismos de resposta celular e funcionamento sináptico.
Vid:http://www.madrimasd.org/queesmadrimasd/Pricit/PlanNet/documentos/08/componentes/CVMIRAS.pdf

DOLORES VILLARINO

Dolores Villarino naceu en Xinzo de Limia o 9 de febreiro de 1945. É unha política española, presidenta do Parlamento de Galicia desde o 18 de xullo de 2005, e membro do Partido Socialista de Galicia-PSOE. Foi unha das deputadas máis destacadas da actividade parlamentaria do PSOE durante os últimos anos, como portavoz de Economía. Licenciada en Ciencias Económicas e Empresariais, foi a primeira tenente de alcalde e concelleira das áreas de Persoal, Patrimonio, Facenda e Planificación Urbanística do Concello de Vigo, entre 1991 e 1995. Desde este último ano a 1997, foi portavoz do grupo municipal socialista e até 2001 foi tamén edil de Turismo na corporación viguesa. Villarino é deputada desde a V Lexislatura e na sexta foi elixida vicesecretaria da Mesa do Parlamento, sendo ademais membro da Permanente do Grupo Parlamentario e da Executiva Nacional Galega do PSDEG. A deputada electa, persoa de confianza do líder dos socialistas galegos, Emilio Pérez Touriño, concorreu ás asadas eleccións autonómicas no terceiro posto da candidatura pola provincia de Pontevedra. Será a primeira muller que presidirá o Parlamento Galego.

ÁNGELA RODRÍGUEZ GONZÁLEZ (ÁNGELA RODICIO)

Nacida en San Cristovo de Regodeigón, poboación do municipio de Ribadavia (Ourense), é licenciada en Xornalismo pola Facultade de Ciencias da Información da Universidade Complutense de Madrid. Foi colaboradora en xornais locais como a Voz de Galicia, o Faro de Vigo e a Rexión de Murcia. Traballou para algunhas das televisións máis importantes a nivel mundial como a CNN ou a BBC. En 1989 ficha por TVE. Durante a súa etapa na televisión pública española, converterase nun dos rostros máis coñecidos da pequena pantalla polo seu labor como corresposal e reporteira nos principais conflitos de Oriente Próximo. Foi testemuña directa da Guerra de Afganistán, os conflitos de Kósovo e a Guerra de Iraq. Foi galardoada con diversos premios como o Bravo de Prensa e Televisión, no 2001, o Premio Galicia de Comunicación e o Premio Galicia en Feminino, pola súa campaña contra a discriminación das mulleres no 2002. Ademais, é autora dun libro titulado, A Guerra sen Frontes; De Bagdad a Saraxevo: memorias dunha enviada especial, publicado en 1998 pola editorial Temas de Hoy. Foi guionista do documental No nome de Alá, unha reportaxe para a televisión que foi presentado no Festival de Montecarlo.

CRISTINA PATO

Naceu en Ourense en 1980. Ós dezaoito anos conseguiu formarse unha identidade propia: espontaneidade, paixón, vitalidade....Percorreu os escenarios de medio mundo coa súa anterior banda, Mutenrohi, coa que gravou dous álbums, antes de gravar o seu primeiro disco en solitario: Tolemia. Convértese na primeira gaiteira que publica un disco en España. Tamén é unha magnífica pianista.
No 2008 remata o seu Doutoramento en Artes Musicais na Rutgers University con dous premios extraordinarios e foi bolseira pola Fundacion Barrie da Maza. Cristina actuou para auditorios como o Metropolitan Museum de Nova York, as Nacións Unidas ou o Parlamento de Galicia e ademais colaborou estreitamente con "Yo Yo Ma and Friends, Songs of Joy and Peace” na promoción do seu último disco, incluíndo actuacións en directo na televisión norteamericana en programas como o Colbert Report (Comedy Central) ou o Early Show (CBS).

MARUXA SALAS

Naceu en Ourense, 1976. Nova figura da danza contemporánea do noso país, atesoura Maruxa Salas unha ampla formación e traxectoria profesional, galardoada en diversas ocasións. Licenciada en danza, nas especialidades de Coreografía e Técnicas de Interpretación, polo Instituto Superior Alicia Alonso de Madrid, cursou tamén a carreira de ballet clásico da Royal Academy of Dancing de Londres e do Conservatorio Profesional de Danza de Madrid. Unha bolsa da SGAE que lle permitiu perfeccionar a súa aprendizaxe no Ballet Nacional de Cuba, onde posteriormente traballou como coreógrafa invitada, completa o seu amplo perfil didáctico. Por unha das súas primeiras creacións, Per tola marítima (2001), presentada en Madrid e A Habana, recibiu o Premio de Teatro de Madrid e o primeiro do Certame de Mozos Creadores. Dous anos despois, Maruxa Salas foi recoñecida co primeiro premio tamén, do Certame Internacional de Coreografía Burgos-New York pola obra Minube, que anteriormente se mostrou no Korzo Theater holandés. Outros traballos son Didenoi (2005), outra obra moi premiada do seu repertorio, coa que obtivo entre outros galardóns o terceiro premio e o de bailarina sobresaliente no Certame de Creación Coreográfica de Galicia e mención especial no Concurso Iberoamericano de Coreografía da SGAE, e Caracola, creada xunto a Erick Jiménez. Bolseira da Fundación Alicia Alonso e da Escola África Guzmán de Madrid, Maruxa Salas coreografiou e dirixiu a primeira produción do Centro Coreográfico Galego, Vacuo (2007).

CARMEN RODRÍGUEZ DE LEGÍSIMA

Carmen Rodríguez de Legísima naceu en Lousado (Ourense) en 1896. Pertenceu a unha familia acomodada de terratenientes e xuristas. Un dos seus irmáns chegou a altas xerarquías na vida relixiosa e foi conservador dos chamados Santos Lugares de Xerusalén. Estudou a carreira de maxisterio, que nunca exerceu. A súa vocación pola pintura absorbeu a súa vida, con semellante peculiaridade que apenas foi coñecida porque viviu na máis absoluta intimidade. En 1943 realizou a súa primeira exposición na Sala Macarrón de Madrid animada polo pintor Salaverría, autor dun cadro famoso no seu tempo, "A procesión do Corpus en Lezo". Ese mesmo ano concurrre a Exposición Nacional de Belas Artes, e co seu cadro "A miña Irmá", hoxe na Colección Caixanova, obtén a primeira das medallas de prata. Moi ocasionalmente, os seus cadros figuran en colectivas dentro e fóra de España, ata que expón de novo en Madrid en 1965, cando xa circula, entre os interesados pola pintura, o desexo de saber quen é esa muller, descoñecida nos círculos habituais da arte, que foi eloxiada nada menos que polo sempre sobrio, Enrique Lafuente Ferrari, quen dixo que era "La Solana Feminina". No Salón de Outono de 1968 obtén a primeira medalla. Ao fin dáse a coñecer en Vigo, onde fai a súa primeira exposición en 1979. Carmen Legísima, por completo afastada de calquera vida social, vive o drama íntimo de aprender a pintar coa man esquerda, xa que unha gravísima enfermidade paralizou a metade esquerda do seu corpo. Por iso é polo que os últimos cadros da artista mostren peculiaridades que non tiña a súa anterior produción. Falece en 1980. A súa familia e uns poucos admiradores da súa obra, entre eles o pintor e paisano de Carmen, Antonio Quesada, asistiron ao enterro. A obra de Carmen de Legísima está no Museo Español de Arte Contemporáneo, no Museo de Castrelos, en Vigo, e en coleccións institucionais e particulares, aínda que outros museos búscana, convencidos de que se trata dunha firma crave da arte galego deste século.

MARIA LUZ RIVERA

Nace en Ourense. Comezou os seus estudos na súa cidade natal. Posteriormente trasladouse a Madrid, para estudar con Matilde Urtiaga e acabou brillantemente a carreira no Real Conservatorio Superior de Música, na cátedra do profesor Guillermo González. Realizou numerosos cursos de perfeccionamento con distintos mestres como Alicia de Larrocha, Gyorgi Sandor, K.H. Mrongrovius, J. Achúcarro... Obtivo galardóns como o Primeiro Premio "Xoves Intérpretes" 1990, de Galicia. É licenciada en Filosofía e actualmente desenvolve unha investigación musicolóxica sobre a obra de Ernesto Halffter e as vangardas do século XX en España. Destaca como concertista en grupos de música de cámara ou como solista, especializándose en música española. Entre os seus concertos como solista, destacan as súas actuacións en distintos auditorios de América Latina, Alemaña (Weimar, Casa de Beethoven en Bonn, Hochschule für Musik de Colonia), Kuwait, Italia, etc. Desde 1996 é profesora no Conservatorio Profesional de Música de Alcalá de Henares (Madrid). Entre as súas actividades destaca a gravación dun disco de música española contemporánea que recupera a obra de Sebastián Albero.

RAQUEL RIVERA

Nace en Ourense, cidade en cuxo Conservatorio comeza os seus estudos musicais, trasladándose a Madrid para proseguir estudos de violín e Música de Cámara cos profesores Alfonso Ordieres, Juan Llinares e Maite Berrueta. Obtén o Título de Profesor Superior de Violín e a licenciatura de Dereito. Realizou cursos de perfeccionamento cos profesores Shalom Budeer, Corrado Romano, Vartan Manoogian, e estudos de posgrao con Marco Domini, Rolando Prusak e Chaschatur Kanajan. Realizou numerosos concertos de música de cámara e orquestral, formando parte de prestixiosas formacións como a Orquestra Nacional de España, Orquestra de Radiotelevisión Española, Orquestra Académica de Madrid... Foi bolseira de música por dous anos consecutivos da Real Academia de España en Roma (2002-2004), cun proxecto de investigación sobre o diálogo musical entre España e Italia no século XX. Actuou en países como Eslovaquia, República Checa, Francia, Italia ou Israel. A relación da música coas diversas disciplinas artísticas é unha constante na súa carreira, o que lle levou a participar en diferentes proxectos escénicos como o concerto-proxección "Músicas de lume" co violinista Marco Domini e o escenógrafo Tomás Muñoz (Roma 2003), en Riconoscimento dello Spazio co arquitecto mexicano Luciano Matus (Roma 2004) ou na obra de teatro "O canto do cisne" de Chejov, no papel da música, versionada e dirixida por Emilio do Val ( 2004-2006). Foi profesora no Conservatorio de Música de Santiago de Compostela. Na actualidade vive en Berlín.

07 abril 2009

MARIA RUIDO

Naceu en Ourense en 1967. Realizadora de vídeo, investigadora e produtora cultural, desenvolve desde 1996 proxectos interdisciplinares sobre a elaboración social do corpo e a súa ubicación nos imaxinarios do traballo, así como sobre os mecanismos de construción da memoria e a súa relación coas formas narrativas da historia. A concepción da súa arte xenera novas representacións que trastocan o convencionalismo. A súa arte é unha ferramenta política e social. Actualmente vive en Barcelona, onde é profesora no Departamento de Deseño e Imaxe da Universidade de Barcelona, e onde forma parte de varios grupos de estudo sobre a representación e as súas relacións contextuais. Unha das súas impresionantes obras é o Plan Rosebud. Tras dous anos de rodaxe, ducias de entrevistas e investigación en filmotecas e arquivos (da BBC á TVG, de fondos privados ao Imperial World Museum), a artista ourensá partiu a peza en dúas. A xénese do proxecto é un traballo comparativo entre políticas de memoria entre Galicia, España e o resto de Europa. No seu ensaio en formato documental non hai tese. "Non é un documental historiográfico, non contamos a guerra nin a posguerra. Relátase o presente dos lugares da guerra e da memoria, como se cousificou a memoria e se construíron espazos turísticos". Grande parte da película transcorre entre Londres -Gran Bretaña conserva 5 de máis de 300 campos de prisioneiros- e Galicia. De San Simón e o estatismo funerario de Normandía ao Valle de los Caídos, onde se entrevistou con xente da Fundación Franco. Aquí empézase a intercalar a reflexión sobre a imaxe. http://www.elpais.com/articulo/Galicia/Maria/Ruido/analiza/as/politicas/da/memoria/Plan/Rosebud/elpepiautgal/20081212elpgal_17/Tes

AURORA DOMÍNGUEZ GONZÁLEZ

Naceu en Ourense en 1947. Doutora en Dereito e Ciencias Sociais pola Facultade de Dereito de Montevideo, en 1973. Licenciada en Dereito pola Universidade Autónoma de Madrid en 1976. Funcionaria do Corpo Superior de Inspectores de Traballo e Seguridade Social (1979). Realizou cursos de Doutoramento nas Universidades Complutense e Autónoma de Madrid. Exerceu a avogacía entre 1974 e 1979. Exerceu a docencia en universidades e cursos de posgrao. Na Administración levou a cabo responsabilidades de: Inspectora de Traballo e Seguridade Social (MTSS) en 1979; Subdirectora Xeral de Estudos da Dirección Xeral de Emprego (MTSS), en 1982; Subdirectora Xeral de Emprego (MTSS), en 1983; Secretaria Xeral da Unidade Administradora do Fondo Social Europeo (MTSS), en 1986; Dirección Xeral V (División Fondo Social Europeo) da Comisión das Comunidades Europeas (CEE), en 1989; Directora Xeral de Emprego (MTSS), en 1990; Conselleira Laboral e de Asuntos Sociais na Embaixada de España en París (MTSS), en 1995 e Directora Especial de Inspección, adscrita á Autoridade Central, en 2001. Autora de numerosas publicacións relacionadas co ámbito laboral e sindical, así como do Dereito do Traballo e da Seguridade Social.

ARACELI ANCOCHEA ROLDÁN

Dona Araceli Ancochea Roldán naceu en O Barco en 1893. Era filla de Román Ancochea Montes e de Antonia Roldán Ricoy. O primeiro era mestre en Redondela. Morreu en 1898, cando Araceli tiña catro anos, e está enterrado na devandita vila, onde foi moi querido e recordado. A nai de Araceli era natural de Pontevedra e quedou viúva ós 26 anos con seis fillos.Con dotes excepcionais para a música, Araceli comezou os estudos musicais ós 5 anos. Examinouse dos primeiros cursos de piano en Santiago, e de 1904 a 1910 estudou a carreira de piano no Real Conservatorio de Música y Declamación de Madrid, sempre coas máximas notas e acadando premios e distincións. Rematada a carreira ós 16 anos, continuou perfeccionando os seus estudos cos catedráticos do Conservatorio don José Tragó y Arana e don Tomás Bretón, este último consideraba a Araceli a mellor discípula daquelas promocións. Sacrificando o seu porvir como pianista e cumprindo un desexo manifestado polo pai antes de morrer, para dedicarse ó ensino da música ós mestres opositou a cátedras de Música de Escolas Normais. Catedrática de Música en 1915, obtivo destino en Cuenca, onde botou só un curso. En 1916 trasladouse á Escola Normal de Ourense, onde estará ata a súa xubilación en 1963. Araceli casou en Ourense en 1921 con Felipe Pedreira Deibe, fillo de Leopoldo Pedreira, tamén catedrático da Escola Normal desta cidade. O matrimonio tivo os tres fillos anteriormente citados. Desde 1976 ata a súa morte, Araceli Ancochea vivíu un martirio de catorce anos. Despois de botar dous anos nunha cadeira de rodas, a Araceli cortáronlle unha perna o 30 de outubro de 1978, e a segunda o 5 de decembro de 1986. Morreu en Madrid en 1991 e repousan os seus restos na Sacramental de San Justo. Un dos seus fillos, Román Pedreira Ancochea, sacerdote e escritor, dedicoulle o libro “Poemas a nai” de onde se extrae o seguinte poema: ESAS ALIÑAS (escrito en galego) Miña doce andoriña, ¿por que non voas? ¡Sempre voamos xuntos, ai, ata agora ...! Esas aliñas,esas aliñas, ¡pra min canto cansaron, doce andoriña ...! Bico as aliñas ledas, que xa non voan ... ¡Ai, naiciña querida!, ¡ai, miña xoia ... ! No teu currunchoquedo contigo. Sen ti voar non quero namentres vivo ... Daránno-las aliñas, nai adorada, cando ó fin do desterro brille a Alborada ..., que amostraranos que amostraranos o seu froito beneito: do Sol o encanto ... ROMÁN PEDRElRA ANCOCHEA La Región (Ourense), 28 de outubro de 1993. Vid: http://boards2.melodysoft.com/vilamartin/gentes-de-vilamartio-araceli-ancochea-675.htmlhttp://www.santoangel.info/roman-pedreira-ancochea-presbitero/madre.htm

04 abril 2009

ELENA ESPINOSA MANGANA

Naceu en Ourense o 21 de marzo de 1960. É unha política española. Licenciada en Ciencias Económicas e Empresariais pola Universidade de Santiago de Compostela. En 1985 afiliouse ao PSG-PSOE, facéndose responsable, desde 1985 a 1988, da Zona de Urxente Reindustrialización de Vigo. Entre 1988 e 1996 ocupou o cargo de Presidenta da Autoridade Portuaria de Vigo. Tras a derrota do PSOE nas eleccións de 1996, traballou dous anos no Instituto Galego de Medicamento Técnico e incorporouse á empresa Rodman Polyships como Directora Financeira Administrativa. Desde maio de 2002 até xuño de 2004, foi Adxunta a Presidencia do Grupo Rodman. O 14 de marzo de 2004 celebráronse novas eleccións que deron a vitoria ao PSOE. En xuño de 2004 obtivo o nomeamento de Ministra de Agricultura, Pesca e Alimentación. A súa xestión á fronte do Ministerio fixo que o 14 de abril de 2008 fose nomeada Ministra de Medio Ambiente, Medio Rural e Mariño. O cambio de nome do Ministerio corresponde á fusión das carteiras de Medio Ambiente e Agricultura, así como das súas competencias en relación á VIII Lexislatura de España.

ELENA SALGADO MÉNDEZ

Naceu o 12 de maio de 1949. É Enxeñeira Industrial nas especialidades de Técnicas Enerxéticas e Organización Industrial pola Universidade Politécnica de Madrid, licenciada en Ciencias Económicas na especialidade de Estrutura Económica pola Universidade Complutense de Madrid e Máster en Métodos Cuantitativos de Xestión pola Escola de Organización Industrial. Foi Directora do Departamento de Estudos no Instituto da Pequena e Mediana Empresa do Ministerio de Industria (1982-1984), Directora Xeral de Custos de Persoal e Pensións Públicas do Ministerio de Economía e Facenda (1985-1991) e Secretaria Xeral de Comunicacións do Ministerio de Obras Públicas, Transportes e Medio Ambiente (1991-1996). Ademais, foi Directora de Lenci Consulting (1997-2002), Conselleira Delegada de Vallermoso Telecom (2002-2003), Presidenta de 11811 Nova Información Telefónica (filial de Telegate AG) durante 2003 e membro do Consello de Administración de Abertis Telecom (2004). Formou parte dos gobernos de Felipe González entre 1982 e 1996, como Directora do Departamento de Estudos no Instituto da Pequena e Mediana Empresa do Ministerio de Industria (1982-1984), Directora Xeral de Custos de Persoal e Pensións Públicas do Ministerio de Economía e Facenda (1985-1991) e Secretaria Xeral de Comunicacións do Ministerio de Obras Públicas, Transportes e Medio Ambiente (1991-1996). Tras a derrota socialista en 1996, pasou á empresa privada, traballando en varias empresas do sector das telecomunicacións. Nomeada Ministra de Sanidade e Consumo por José Luís Rodríguez Zapatero. A súa medida máis significativa foi a lei antitabaco que entrou en vigor en España o 1 de xaneiro de 2006. Ese ano aspirou, sen éxito, a presidir a Organización Mundial da Saúde, chegando á última fase, con outros catro candidatos, na que se elixiu finalmente a Margaret Chan (8 de novembro de 2006). Elena Salgado é Ministra de Administracións Públicas desde o 6 de xullo de 2007 e o 9 de marzo de 2008 encabezou as listas do Partido Socialista de Cantabria ás Eleccións Xerais. O 12 de abril de 2008 foi confirmada como Ministra de Administracións Públicas para a IX Lexislatura.
A partir do 7 de abril de 2009 foi nomeada Ministra de Economía e Segunda Vicepresidenta do Goberno.

ELENA FERNÁNDEZ FERREIRO LÓPEZ DE OCHOA

Elena Fernández Ferreiro López de Ochoa naceu en Ourense o 24 de setembro de 1958. Psicóloga de profesión, foi autora de estudos sobre a esquizofrenia e o alzheimer. Iniciouse na práctica clínica moi cedo, cando tiña 18 anos. Manuel Cabaleiro, amigo dos seus pais, levábaa a pasar os veráns ao psiquiátrico de Toen, en Ourense. Desde 1980 até 1999 foi profesora titular de Psicopatología na Universidade Complutense. Realizou, entre 1984 e 1986, traballos de investigación en esquizofrenia na Universidade de Los Ángeles (California) e na Universidade de Chicago. De 1992 a 1993 foi "visiting scholar" na Universidade de Cambridge, centrada no estudo de alzheimer. Ademais, desde 1990 e por catro anos, traballou en medios de comunicación, sendo na televisión onde se fixo famosa. Chamoulla "a doutora do sexo", xa que foi a primeira en falar sobre este tema con total liberdade e cos termos adecuados. Durante nove anos (desde 1990 até 1999) colaborou co diario O País e, de forma esporádica, co Mundo. Entre 1999 e 2000 foi profesora emérita do King's College de Londres. En 1996 casou con Norman Foster, un recoñecido arquitecto británico a nivel mundial, ela tamén estivera casada, co escritor Luís Racionero, de quen se separou en 1994, despois de tres anos de matrimonio. Abandonou o seu labor académico e fundou a editorial Ivory Press, a cal se especializa en libros de artista dirixidos a museos e coleccionistas. En 2005 inicia a publicación de C International Photo Magazine, bianual, global e dedicada á fotografía contemporánea. Na actualidade, Elena colabora con publicacións relacionadas con arte contemporáneo e é membro de varios comités internacionais, como: Art&Auction, Latino-American Committee Tate, entre otros.

28 marzo 2009

GRUPO FEMININO DE OURENSE (SECCIÓN DO PARTIDO GALEGUISTA)

Nos anos trinta haberá mulleres ourensás como Xosefina Bustamante dona de O. Pedrayo, Emillia Blanco de Monjardín, Milagros Rodríguez dona de Cuevillas, Celia Bouzas de Peña, Xoana Somoza de G. Salgado, Isabel Algarra de Ramón, María del Socorro R. De Guede, María do Carmo Fernández dona de Risco, Mercedes Docampo, Felisa María Morais, María Teresa Cortón, Carmela Salgado, Catalina López Cid, Mercedes López Cid, Manuela Ventura, Rosa Docampo, Carmen G.Rodríguez, Pura González, Mariña Peña, Esther Peña, Maruxa G.Quiroga, Victoria González Quiroga e Maruxa G.Gándara, que constituirían dentro do Partido Galeguista O Grupo Feminino de Ourense, actuando Celia Bouza e Mercedes Docampo como presidenta e secretaria respectivamente, que si quixeron reivindicar posturas políticas e se implicaron no proceso de concienciación doutras mulleres. Todas elas asinarán un manifesto expondo as súas razóns pero, aínda que as súas interpelacións sobre o papel que debería xogar a muller galega ante o devir da terra, eran moi interesantes, a óptica era moi tradicional, pois concedíalle á muller o deber de ser depositaria e gardiana da tradición (similar ao punto de vista defendido pola igrexa). Así mesmo, daban relevancia ao papel da muller como educadora dos/as seus/súas fillos/as e como auxiliadora dos seus homes. Este manifesto tivo transcendencia e eco en Galicia pois foi publicado tanto no periódico independente de Lalín, Razón, como en A Nosa Terra. Para o periódico Razón a calidade do texto merecíalle o seguinte exordio: Se oxe (sic) se levantara Napoleón, xa non podería decir como n´aquel tempo, que as mulleres solo sirven para remandalo-s calcetis; as mulleres d´oxe tanto figuran no foro, como nas letras, como nas crenzas, como nas artes; a muller d´oxe en día, tan pronto atende os traballos d´o fogar como se pon o frente d´un exército en defensa d´a Terra que a veu nacer; a muller d´oxe en día danos os homes un exemplo moi grande que non debemos votar no olvido. Vede, senón, ese manifesto que un grupo de distinguidas mulleres ourensás, vos pon deante chamándovos a todal-as mulleres a unión. Fixádevos ven e cavilade un pouco, xa veredes como, acabando por convencervos d´a realidade, acabaredes por acudir o chamamento d´esas compañeiras vosas que merecen o respeto, a ademiración i-o recoñecemento de tod-os vos galegos”[1]. O manifesto publicado íntegro nos dous xornais dicía textualmente o seguinte: “Niste momento en que Galicia háchase (sic) máis necesitada que nunca de agarimo e de todos os esforzos dos seus fillos, pra defensa dos seus dereitos descoñecidos e feridos de toda sorte, coidamos que é cando a muller galega, chamada á vida púbrica (sic) por imperativos dos tempos que corre, e por a natureza ha ser no lugar a conservadora das tradicións dos nosos maiores e a educadora dos galegos de manan, debe coller decididamente o posto que lle corresponde. Enrolándonos baixo da bandeira de Galicia, pra defendermos o que nos e mais achegado e mais querido imos aportar a nosa vontade o noso entusiasmo á terra dos que queren erguer a Patria galega á cultura e dinidade de que é meritoria...Coma mulleres e como galegas, a nosa misión ten que ser de paz e de afirmanza. En ben da nosa Terra, chamamos á concordia e á unión a tódolos fillos de Galicia, pra unha obra de construcción e de vida, non pra unha laboura negativa e destructora. Chamamos ao voso corazón de fillas e de nais; pola lembranza dos antergos e polo porvir dos nosos fillos; pol-o noso fogar, pol-a nosa tradición, pol-a nosa cultura, pol-a nosa fala...”[2] [1] “As mulleres galegas”, Razón, Periódico independiente, Lalín, nº. 2, 3-8-1933 en RODRÍGUEZ GALDO, Mª Xosé (coord.), Textos para a Historia das mulleres en Galicia, Santiago de Compostela, Consello da Cultura Galega, 1999, pp. 575-576. [2] “Exemplos”, A Nosa Terra, 6-8-1933, pp. 1-2.

PILAR ABELLA


Pilar Abella foi durante moitos anos profesora especializada en Pedagoxía terapéutica e talvez as técnicas empregadas na comunicación cos seus alumnos, cheas de imaxinación na maioría dos casos e utilizando o debuxo e a cor como medio fundamental de expresión, son o antecedente máis inmediato da actual pintora. Por iso a obra de Pilar Abella esta chea de expresividade e de mensaxe; para ela, a pintura, é un medio de comunicación, a través do cal nos mostra todo o seu mundo interior. Formada tecnicamente en escolas de Arte de Madrid, onde accedeu a clases de pintura en escolas privadas e oficiais, nas que se impartían distintas tendencias plásticas e pictóricas. Céntrase fundamentalmente nos grandes mestres do Impresionismo: Monet, Manet, Van Gogh, Saura, Chagal, Soutine,etc. Asómase ao mundo das exposicións na súa cidade natal, Ourense, en Galicia e en diversos puntos de España. Viaxa a París. Viaxe e estancia de estudo intenso. Contacta con grandes personalidades do mundo da arte: Fernando Arrabalde, Jack Vanarsky, Isabel Echarri, etc. Os comezos de Pilar Abella no mundo da pintura remóntanse ás primeiras imaxes e sensacións que percibe na súa nenez e, iso é así, a pesar de que as súas primeiras obras non se plasmaron até hai soamente uns anos; por iso é polo que exista a falsa crenza de que nos atopamos ante unha pintora de vocación tardía. Soamente se nos referimos ao feito de pintar de forma, digamos profesional, pode resultar certa esa crenza; pero Pili debuxo e pinto desde os seus comezos na escola. Atopámonos cunha pintora que esencialmente pinta sentimentos; sentimentos que lle saen ?a granel? da súa alma e así se explica a súa pintura, pola suma de sensacións e vivencias interiores que, desde nena, foi acumulando até a actualidade e que, chegado un momento, rompen no seu interior cunha forza incontrolable que desemboca nunha primeira manifestación da súa pintura. Logo foi a técnica adquirida e o profundo estudo o que explica o nivel alcanzado. Así, do impacto que o mar causou na súa alma. Ese mar da infancia acompañará a Pilar Abella ao longo de toda a súa vida e forma parte esencial da súa obra, con esas barcas amarradas polas súas cordas ao fondo do mar e con todas as cores e tonalidades que nos podamos imaxinar. Esa nostalxia melancólica explica tamén as súas innumerables evocacións aos temas como as feiras e os carruseis que lembran, sen ningún xénero de dúbida, a súa infancia, cos seus numerosos irmáns, nas contornas da Alameda e do Xardín do Posío en Ourense.

ANISIA MIRANDA


Naceu en Ciego de Avila (Cuba) o 30 de decembro de 1932. É filla de emigrantes ourensáns. Estudiou Maxisterio e Xornalismo na Habana. Por razóns familiais, no 1953 trasladouse cos pais a Bos Aires. Alí ampliou os seus estudios, e coñeceu a Xosé Neira Vilas. Casaron en 1957, ano no que fundaron "Follas Novas". Distribuidora do libro galego en América, que dempois foi tamén editorial. Dende o principio vencellouse á cultura galega. Asistiu as clases patrocinadas pala Asociación Galega de Universitarios, Escritores e Artistas (AGUEA) que dictaban Ramón de Valenzuela, Xeografia Galega; Alberto Vilanova, Historia de Galicia; Rafael Dieste, Literatura Galega; Eduardo Blanco Amor, Idioma Galego; Antonio Baltar, Economía de Galicia. Traduciu ó galego poemas de autores latinoamericanos: José Martí, Rubén Darío, Amado Nervo, e ó norteamericano Walt Whitman. Todas foron aparecendo en publicacións galegas de Bos Aires. Voltou a Cuba co seu home, en 1961. Traballou con Alejo Carpentier na redacción da revista "Pueblo y cultura", e mais tarde como coordinadora nacional de edicións de libros para nenos e adolescentes, ademais de levar a administración da editorial por un tempo. Desempeñouse como xefa de redacción do semanario infantil "Pionero". Foi cofundadora e xefa de redacción das revistas para nenos "Zunzun" e "Bijirita". Colaborou en varias publicacións periódicas, dirixiu un programa de radio, actuou como xurado en diversos concursos. No eido da creación literaria é autora de obras de poesía, narrativa, teatro, viaxes e biografía. En teatro e narrativa obtivo importantes premios en Cuba, entre os que salientan tres premios "La Edad de Oro", teatro para nenos e adolescentes; e o Premio Nacional "Ismaelillo" de la Unión de Escritores e Artistas de Cuba. Dalgúns dos seus libros lévanse publicados centos de milleiros de exemplares, en Cuba. Parte da súa obra está traducida ao eslovaco. Ten a medalla Raul Gómez García da Unión de Escritores e Artistas de Cuba.Tamén ten a medalla poIa Cultura Nacional, do Ministerio de Cultura de Cuba. Foille conferida a medalla Ho Chi Minh e a Orden da Amizade otorgada polo Consello de Ministros de Viet Nam, polo seu traballo de solidariedade con aquel país. En 1992 radicouse co seu marido en Galicia. É vicepresidenta da Fundación Xosé Neira Vilas.