Etiquetas

29 marzo 2014

CELSA AMELIA ARIAS GARCÍA

De novo ante unha muller que soubo facer fronte aos convencionalismos sociais. Celsa naceu no ano 1910 e cando tiña 10 anos matriculouse no Instituto Provincial de Ourense, dous cursos por libre e os demais por oficial. Cursou os seis anos e obtivo o título de bacharelato e trasladouse á Escola Normal de Pontevedra.
Vid: Cid Galante, Rosa, Tese de doutoramento.

28 marzo 2014

EUGENIA ARBONES PAZ

Queira que a casualidade nos achegue a informacións curiosas. Este é o caso. Na miña base de datos de mulleres que realizaron os estudos de bacharelato no Instituto de Ourense figura Eugenia Paz Arbones. Ben é certo que só teño información de cando ingresou, e libros de rexistros falan de que se inscribiu no ano 1925, cando tiña 12 anos, polo que Eugenia neceu no ano 1913. Non se atopou o seu expediente polo que non podo afondar máis sobre a súa traxectoria académica. Pero si podemos dicir que Eugenia era a filla do reputado xinecólogo Eugenio Arbones Castellanzuelo e de Carmen Paz Pardo. Que, por certo, segundo se conta foi unha familia con certos infortunios pois Carmen faleceu polo tifus en 1914 e Eugenio Arbones foi fusilado na Guerra Civil.
A súa filla, Eugenia, casou co importante xoieiro Manuel Malde pero o matrimonio rompeuse nun momento dado.
A familia vivía en Vigo, así que todo fai pensar que Eugenia se inscribiu no noso Instituto pero ou desistiu de estudar ou continuou os estudos en Vigo.
Vid: Cid Galante, Rosa, Tese de doutoramento.
Vid: La Voz de Galicia

EMILIA e ISOLINA ÁLVAREZ ÁLVAREZ

As irmás Emilia e Isolina naceron en Trado. Emilia no ano 1910 e Isolina en 1908. Isolina matriculouse por libre no Instituto no ano 1921, cando tiña 13 anos e Emilia ingresou por libre no ano 1922, cando tiña 12 anos. Non remataron os estudos neste centro pois solicitaron traslado ao Instituto Provincial de Santiago de Compostela. Vid: Cid Galante, Rosa María, Tese de Doutoramento.

18 marzo 2014

VICTORIA AMOR OUTEIRIÑO

Naceu en Ourense no ano 1907 e no ano 1925 matriculouse no Instituto Provincial de Ourense, cando tiña 15 anos. Realizou os seis cursos por oficial e acadou a titulación de Bacharelato para, posteriormente, acceder á Escola Normal de Ourense.
Vid: Cid Galante, Rosa María, Muller e educación en Ourense, 1900-1930, Tese de Doutoramento.

17 marzo 2014

MARÍA TERESA AMOR OUTEIRIÑO

María Teresa naceu en Ourense, capital, no ano 1911. Accedeu aos estudos de Bacharelato no Instituto Provincial de Ourense no ano 1924, cando tiña 13 anos. Realizou tres cursos pola vía oficial e, posteriormente, accedeu aos Estudos da Escola Normal de Ourense. Algo moi habitual nestas alumnas que, iniciaban os estudos en bacharelato pero, posteriormente, accedían á Normal ou compaxinaban os dous estudos. Vid: Cid Galante, Rosa, Muller e educación en Ourense 1900-1930. Tese de Doutoramento.

10 marzo 2014

EDELMIRA O´FARRILL ÁLVAREZ

Dona Edelmira naceu no ano 1899 filla dun industrial afincado en Ourense. Matriculouse no Instituto Provincial no ano 1913 e realizou dous cursos para, posteriormente, trasladarse á Escola Normal de León.
Dona Edelmira casará en Vigo no ano 1921 con Don Jesús de Juan y Lago, oficial do Ministerio de Instrución Pública e Bellas Artes. Faleceu en Madrid o 14 de outubro de 1998.
Vid: Cid Galante, Rosa María, Muller e educación en Ourense (1900-1930), Tese de doutoramento publicada polo Servizo de Normalización Lingüística da Universidade de Vigo, Versión electrónica.

DOLORES ALONSO PEREIRA

Naceu no ano 1910 en Ourense. Aos 10 anos, no ano 1920,  matriculouse no Instituto Provincial de Ourense onde realizou os seus cursos por oficial e obtivo notables cualificacións. Titulouse e solicitou Certificado de Traslado á Universidade de Valladolid.

MARÍA JESÚS ALMOINA MATEO

María Jesús era natural de Lugo pero realizou estudos de Bacharelato no noso Instituto Provincial. Naceu en 1910 e no ano 1921, cando tiña 11 anos, aparece inscrita no primeiro curso de Bacharelato. Realiza os seis cursos por oficial tituándose en 1927. Posteriormente solicita traslado á Escola Normal de Ourense. Poderíamos estar falando da irmá do intelectual galego José Almoina?
Vid: Cid Galante, Rosa María (2007) Muller e educación en Ourense (1900-1930), Tese de doutoramento publicada en formato electrónico pola Universidade de Vigo.

25 febrero 2014

EMMA GONZÁLEZ BERMELLO

Naceu en Ourense no ano 1931. En agosto de 1978 Emma González Bermello asumiu a alcaldía de Vigo, cidade da que era filla adoptiva. Fíxoo durante pouco tempo. Despois foi deputada no Parlamento de Galicia.
Foi a primeira muller en acceder á alcaldía dunha cidade galega. Faleceu en Vigo en xaneiro de 2014 aos 82 anos.
Foto: Atlántico

HERMESINDA VIEYTES ALONSO



De Hermesinda fálanos o incansable investigador Rafael Salgado no seu marabilloso blog de Ourense no tempo da que di que tivo o gusto de coñecela. Cóntanos que Hermesinda Vieytes naceu en Medeiros (Monterrey-Verín) no ano 1909. Estudou a carreira de Maxisterio e tivo escola en Bande, Laza, Veigamuíños...Pero, a parte disto, Hermesinda destaca pola súa poesía. Escribiu poemarios, un titulado "Dende o Xardoal" e "A carón do Sil".
Remítolles á entrada de Ourense no tempo para achegarse a Hermesinda.
Vid: Ourense no Tempo

23 febrero 2014

NOE MARTÍNEZ FERREIRO

Nace en Ourense no ano 1975. É guionista e colaborou coa TVG pero na actualidade dedícase á súa paixón que é escribir. Noe, escritora, leva publicados varios libros: Nunca te fíes de un chico que no toma postre, (Ediciones Ézaro, 2011) es la sexta novela de Noe Martínez, fiel y dignísima continuadora de sus antecesoras Señálame un imbécil y me enamoro (Ézaro Ediciones, 2005), ¡Quiero un hombre magdalena! (Ediciones B, 2006), Él, mi último pelo de tonta (Ézaro Ediciones, 2007), A otra princesa con ese cuento (Ézaro Ediciones, 2008) y Cenicienta siempre quiso un Wonderbra (Vergara, 2009). 
Vid: Comparte libros

21 febrero 2014

OLGA NEGREIRA GONZÁLEZ

Olga Negreira naceu na Habana o 23 de agosto de 1920, filla de pai coruñés e nai ourensá, viviu en Ourense, Galicia, xunto á súa familia, desde o dez e até o dezasete anos de idade, data en que regresaron a Cuba con motivo da Guerra Civil. Desde moito antes da súa partida para España xa era socia do M.I Centro Galego da Habana, de Unión Ourensá e outras asociacións galegas e españolas, entidades coas que sempre colaborou de forma entusiasta.

Comezou a súa vida laboral en 1940 como traballadora dun laboratorio de produtos farmacéuticos. Posteriormente e unha vez graduada como estenógrafa, nas oficinas da Compañía General Electric de Cuba, e no Ministerio de Comercio Interior (MINCIN) a partir de 1959, onde se xubilou en 1978.  

A partir do ano 1992, data en que foi creada a Cátedra de Cultura Galega na Universidade da Habana -e até 1994- desempeñouse como colaboradora do primeiro profesor que tivo dita Cátedra. Polo seu completo dominio do idioma, foi a primeira profesora de lingua galega con que contaron durante aqueles anos os naturais e descendentes de galegos na Habana.

Realizou un meritorio labor como integrante da Comisión Xestora que refundó en 1995 o Centro Unión Ourensá da Habana xunto ao desaparecido enxeñeiro, José Manuel Docampo López, e outros ourensáns e os seus descendentes, que con gran sentido de pertenza colaboraron coas Federacións de Sociedades Galegas e Españolas en Cuba. 
Faleceu na Habana á idade de 94 anos.
Vid: Noticias Cibercuba

17 febrero 2014

PILAR GALLEGO DOMÍNGUEZ

Pilar Gallego nace en Ourense no ano 1926. Nace no seo dunha familia que vai ser notable na cidade de Ourense. Pilar será irmá de Olga, Luís e Manolo Gallego. E como ben di Rafael Salgado, bo coñecedor das xentes da nosa cidade:
"Poucas familias ao completo, son acredoras, do respecto e agarimo de toda unha cidade; pero este caso sen dúbidas é un deles. A familia Galego Domínguez, Olga, Pilar, Manuel e Luís, creo que son e foron, un exemplo a seguir, discreción, traballo, xenerosidade e intelixencia, son só algún dos seus valores"
Efectivamente, de Dona Olga xa temos unha entrada no noso blog de mulleres pero agora é meritorio incluír a Dona Pilar, muller modesta. Estudou farmacia, profesión á que se dedicou, sendo pioneira no seu tempo. Pero, tamén,  foi  fundadora da Sociedade de Filateria, actividade e afición pola que recibiu a Medalla de Ouro. Estamos, polo tanto ante unha muller culta e interesante que, xunto coa súa irmá Olga, enriquecen a cultura do noso Ourense.
Vid:Ourense no Tempo
Sociedade Miño
Foto: Dona Pilar recibindo a Medalla de Ouro da Sociedade de Filateria. Vid: Sociedad Filatélica

25 enero 2014

ESTHER SANTÁS

Esther Santás (Ourense, 1951) comezou a súa dedicación profesional á fotografía no ano 1990. Desde entón, a súa obra foi exposta en mostras individuais e colectivas de galerías e centros de arte de León, onde vive, e outras cidades españolas. Presidiu e pertence ao colectivo de fotógrafos leoneses Focus. O seu traballo, polo que recibiu numerosos premios, foi publicado en diversos catálogos e revistas.
Vid: Fundación Giner

19 enero 2014

ENRIQUETA IGLESIAS MEANA

Enriqueta "La Camarada" naceu en Maceda e aos 25 anos foi detida  nos anos corenta por non delatar ao seu home. Foi xulgada en Ourense e condeada a seis anos de prisión.  Cando o réxime establece unha política de redución de poboación penitenciaria, a Lei de 4 de xuño de 1940 vai permitir a aplicaciónd e liberdades condicionais para as presas con condeas inferiores a seis anos e un día, sempre que tivesen demostrado a súa corrección e contasen con informes favorables. Pero isto resultaba difícil de cumprir e, concretamente, o Comandante da Garda Civil de Maceda recomendou a denegación da solicitude de liberdade condicional para Enriqueta Iglesias por, segundo as súas palabras, "propagandista de ideología muy comunista cuya presencia sería muy peligrosa para el Movimiento". Tras este informe Enriqueta non foi liberada senón trasladada ao penal de Santurrarán.

Vid: Nomes e voces , tamén Foto de Nomes e Voces
Martíns Rodríguez, María Victoria, "A represión franquista sobre as mulleres" en Juana, Jesús e Prada, Julio, As mulleres en Galicia no século XX , Vigo, Ir Indo, p. 166.

03 enero 2014

MARÍA JESÚS GONZÁLEZ VÁZQUEZ

María Jesús González nace en Ourense onde vive na actualidade aínda que gran parte da súa vida transcorreu en Madrid.
Pedagoga, articulista e conferenciante, publicou temas de Educación, Opinión e Xénero en revistas como Cadernos para o Diálogo, Intento, Xénero e Educación (Revista Iberoamericana) e diversos medios convencionais e digitales, así como dous libros de Narrativa: Coincidimos un tempo(2003) e Praceres Recuperados(2006).colaborou como representante de Galicia no libro didáctico de Poesía Mapa infantil para un Xogo de Damas(2009).Algúns dos seus textos aparecen seleccionados en cadernos didácticos para o profesorado de Lingua Española(Recursos Oxford de Educación) e en tres ocasiones obtivo o premi ou ?8 de Marzo? de relatos de mulleres.
Profesora de Pedagogía, Directora dun centro cultural, a autora desenvolveu unha intensa actividade no Movemento Asociativo e foi Presidenta da Federación de Mulleres Progresistas de Madrid da que foi cofundadora.

Vid: Placeres recuperados

02 enero 2014

MARÍA DOLORES ALONSO REVERTER

Polo ano 1975 organizouse en Ourense o MDM (Movemento Democrático de Mujeres). Tal iniciativa veu da man de dúas mulleres enviadas polo PCE: Dona Charo Gutiérrez que era arquitecta e chegaba dende Madrid e Marta Marroquí, andaluza. Estas dúas mulleres tiveron o primeiro contacto con Dona María Dolores Alonso Reverter, que aínda que non pertencía ao Partido Comunista, coñecíana. Entre as tres organizaron un grupo inicial que se reunía no piso do edificio da Torre. Nesas reunións acordaban a maioría das súas accións nun momento e nunha conxuntura onde a represión era moi forte. Segundo contaba María Alonso Reverter:

"Es el Partido Comunista, pues entonces dijeron: una forma de allegarse a las mujeres, y entonces algunas mujeres del partido dijeron pues vais a trabajar con las mujeres y se fundó el Movimiento Democrático de Mujeres. Entonces aquí debió de ser sobre el 75...Fueron mujeres del partido que se lo encargaron: una Charo Gutiérrez, que era arquitecta que acababa de llegar de Madrid, muy joven, y después otra, Marta Marroquí, andaluza, que era compañera de Abuín, un histórico de Comisiones...Y bueno entonces, primero el primer contacto, yo entonces no pertenecía al partido, me conocían (...) y vinieron, hablaron conmigo...Ya venían varias y como además eran todas amigas pues les dije que sí"

Vid: Álvarez Gómez, Mº Concepción, "As mulleres no tardofranquismo e a transición democrática" en Prada, J e Juana, J., As mullers en Galicia no século XX, Vigo, Ir Indo, 2011, p. 245.

27 diciembre 2013

ALDONZA ALFONSO

Situámonos no século XIV e atopamos a Dona Aldonza Alfonso que, en certa medida, viuse inmiscuída na historia de Aldonza de Mendoza, duquesa de Arjona e señora de Cogolludo e filla de Diego Hurtado de Mendoza e irmanastra do Marqués de Santillana. O caso é que Aldonza de Mendoza estaba casada con don Don Fardique, conde de Trastámara pero este non tratou ben á súa muller e foille infidel. Entre as mulleres que formaron parte da vida de Don Fardique estaba Aldonza Alfonso que era natural de Ourense e foi a súa amante tendo tres fillos con Don Fardique.
Vid: A orixe dos Mendoza

26 diciembre 2013

CARMEN MARTÍNEZ BLANCO

As mulleres tiveron un papel fundamental na resistencia franquista. Houbo lugares en Galicia nos que chegaron a organizarse extensas redes de mulleres para garantir a seguridade dos homes fuxidos. Carmen Martínez foi unha desas mulleres que en Porqueira, lugar onde a presenza dos fuxidos que se refuxiaban en Portugal era ocasional para realizar labores agrícolas protexeu ao seu home polo que foi detida:
"(...) hallándose la fuerza instructora prestando servicios en las inmediaciones de la línea fronteriza con Portugal, adviritó la presencia de un home y dos mujeres, que se hallaban cargando un carro, huyendo el hombre al advertir la presencia de la fuertza, y siendo detenida una de las mujeres, que resultó llamarse Carmen Martínez Blanco, esposa del desertor perteneciente al reemplazo de 1933 Albino Dobaño Dafonte, presumiéndose que el hombre que estaba con ella sea su esposo, ya que se tiene noticias de que, desde Portugal solía pasar a España trabajando en las labores del campo"
Vid: Prada, Rodríguez, J., "As mulleres e a resistencia antifranquista (1936-1945)" en Juana, Jesús de y Prada Rodríguez, Julio, As mulleres en Galicia no século XX, Vigo, Ir Indo, pp. 179.

25 diciembre 2013

LUCÍA NESPEREIRA

Naceu en Pereiro de Aguiar no ano 1986. Comezou no mundo do atletismo da man de Germán González no equipo de Ben-Cho-Shey. Pero, na actualidade, está mergullada no mundo do fútbol sala onde está acadando méritos notorios tales como pertencer á Selección Feminina de Fútbol sala.

10 diciembre 2013

MARGARITA TABOADA

Cando unha persoa se pon a investigar atopa, entre outras cousas, a compañeiros, amigos e coñecidos que se entusiasman coma unha para indagar sobre algunha das nosas mulleres ourensás. E estamos nese caso. Cando eu atopei o nome de Margarita Taboada entre os rueiros de O Carballiño quixen saber de quen se trataba pois dedicarlle unha rúa a unha persoa é algo moi significativo. Na pescuda de información tiven unha grata compañía e colaboración por parte dos meus compañeiros de traballo na Laboral Asunción Pérez que contactou con Begoña que traballa no Concello de O Carballiño e  de José Pérez que me puxo en contacto con José Benito, párroco de O Carballiño. Pois ben, todos eles recompuxeron un pouco os trazos vitais de Margarita Taboada.
Margarita Taboada era natural de Lalín pero vivíu en O Carballiño. Esta tiña en propiedade un piso no que viviría Don Evaristo Bahamonde o encargado de obras do templo da Veracruz. Pois ben, Margarita Taboada acabou cedendo a casa parroquial e os terreos para a construción da igrexa. Ante tanta xenerosidade o Concello quixo honrala dedicándolle unha rúa, por iso no Carballiño hai unha rúa chamada Margarita Taboada.

09 diciembre 2013

DONOURO

Situémonos no Ourense do século XV, e máis concretamente entre os anos 1457-59. Donouro era unha muller xudea casada con David un prateiro que residiu na nosa cidade durante vintecinco anos, entre 1434 e 1459. O papel xogado pola súa dona foi interesante pois, como outras tantas mulleres, ao enviuvar tivo que estar ao fronte do negocio e da xestión dos bens económicos.  Donouro tivo que facer fronte a varios asuntos xudiciais, entre eles, a reclamación dun empezo que o seu home fixera con Lorenzo de Seoane. Concretamente Lorenzo de Seoane reclamaba que lle fose devolvta a peza de prata que empeñara a David. Como este falecera, as autoridades ourensás solicitaron que Donouro presentase nun prazo de tres días, a documentación que tiña o seu home pero esta non puido presentar ningunha documentación polo que condearon a Donouro a que nos seguinte nove días dese a Lorenzo Seoane unha cantidade de prata. Poucos días depois, Donouro enfrontouse a outra demanda da que saíu absolta. Todo isto pon de manifesto que as mulleres teñen que facer fronte aos negocios familiares adquirindo, deste xeito, notoriedade pública.
Vid: Antonio de Rubio, Mª Gloria, "La historia de las mujeres desde el IEGPS: proyectos y resultados. El caso de las mujeres judías" en García Fernández, M.; Gernadas Martínez, S.; Ballesteros Ferández, A. (eds) As mulleres na historia de Galicia, Santiago, Andavira, 2012, pp. 109-110.

17 noviembre 2013

LUCILA VALENTE

Reseñamos neste blog de mulleres a Lucila Valente.  Lucila foi a nai dun dos escritores máis renombrados de Ourense, José Angel Valente que naceu en 1929. Tivo cinco fillos e di José Angel que sempre lembra á súa nai embarazada. Ela casou moi noviña de tal xeito que para  José Angel ela parecía unha irmá. Debeu ser unha muller moi interesante pois , como mesmamente indica o escritor, foi educado en feminino.
José Angel Valente no libro "A modo de esperanza" alude ao oco e ausencia que lle supuxo a morte da súa nai. A ela dedícalle o seguinte poema.
Estuvo en pie, vivió
fue risa, lágrimas,
alegría, dolor,
pero amaba la vida.
Caminó entre nosotros.
La mañana era cosa
de sus manos alegres,
zurcidoras, abiertas.
Solía alimentarnos
de pétalos o besos
sin cesar desprendidos.
Dejó su nombre puro
solo frente a la noche:
Lucila o siempremadre.
Ahora yace aquí,
donde la lluvia canta
al pie de un montealegre.
Bajo la tierra el agua
acaricia sus huesos.
Ella amaba la vida.

14 noviembre 2013

YOLANDA MARTÍNEZ

Yolanda Martínez naceu en Ourense no ano 1968 e dedícase á pintura de estilo expresionista e de cores vivos impactando os seus retratos. Debuxa co pincel aplicando pinceladas intensas, grosas e pastosas. Esta pintora está afincada en O Saviñao.