Etiquetas

18 julio 2019

DORINDA RODRÍGUEZ

Dorinda Rodríguez era unha cantante triple nacida en Ourense e que durante os anos finais do século XIX e comezos do século XX comezaba a ter unha carreira recoñecida. Era filla de Dona Eustaquia Nóvoa Pérez que fallecería en decembro de 1898.
Casou co aristócrata portugués Luís de Sousa Maceda, conde de Mezquitella.
Dorinda daría concertos en La Habana, Lisboa, Oporto e tamén en Madrid no Centro Gallego, obtendo notables éxitos.
Dorinda tivo que pasar un duro trance cando se produciu un incendio no escenario do Teatro Baquet de Oporto onde estaba actuando. Despois dun desmaio comprobouse que resultara levemente ferida, aos pouco días restableceuse e foi actuar a Lisboa.
A prensa do momento desfacíase en grandes eloxios polo ben facer desta nosa ourensá.

Crónica de Pontevedra, 23 de marzo de 1888
El Correo Gallego, 14 de outubro de 1898.
La Correspondencia Gallega. Diario de Pontevedra, 29 de novembro de 1912.

Recorte de prensa foi extraído de: La España Artística, (Madrid 1888); 15-11-1891.

28 junio 2019

MARTA MÍGUEZ TELLE

As referencias das amigas son como un agasallo. Marosa Salgado Madriñán ponme no meu coñecemento a esta muller, Marta Míguez que ten un amplo palmarés. Naceu en Cortegada, no ano 1973 É lincenciada en INEF e foi a Secretaria Xeral para o Deporte Galego. Tamén realizou un Máster en Dirección e Xestión de entidades deportivas.
Marta Míguez foi atleta profesional e participou nos xogos olímpicos de Sídney no ano 2000 na especialidade de lanzamento de xabalina. Ademais ten cinco títulos de campiona de España.

21 junio 2019

MARÍA LAMEIRAS

Outra referencia facilitada por Celina Ramos Álvarez e Pilar Fernández Conde é a de María Lameiras, muller de gran traxectoria docente, investigadora e divulgadora.
María Lameiras é natural de Ourense e é Doutora en Psicoloxía e profesora de Psicoloxía da sexualidade na Universidade de Vigo onde plantea temáticas moi interesantes sobre a sexualidade, lesbianismo, transexualidade, problemas na adolescencia...etc.
É a primeira Catedrática de España da área da Personalidade, Avaliación e Tratamentos Psicolóxicos co perfil da Sexualidade con Perspectiva de Xénero.
Pero ademais, María Lameiras desenvolveu un notable activismo en contra da violencia de xénero e sobre a situación da muller en desigualdade co home.
Ten feitas numerosas investigacións e publicacións.
Ver publicacións de María Lameiras en Dialnet

15 junio 2019

ADELA LEZÓN

Adela Lezón, filla do avogado celanovés Manuel Lezón,  foi unha artista ourensá que deu numerosos recitais e concertos  polos anos vinte cantando cancións galegas. Asistiu ao homenaxe a Manuel Murguía celebrado no Balnerario de Mondariz o día 1 de setembro de 1920. Así mesmo, formaba parte do grupo das Damas de Ourense en contra da tuberculose que organizaban eventos co fin de recadar cartos para os afectados pola enfermidade.


Diario de Pontevedra, 2 de setembro de 1920
Heraldo de Madrid, 17 de maio de 1922.
Vida Gallega, 1 de marzo de 1912

07 junio 2019

RAQUEL RODRIGO

Raquel Rodrigo naceu en Ourense e polos anos trinta triunfaba cantando e dando recitais. Tivos numerosas actuacións en España e América. O seu estilo era  moi depurado e de exquisita sensibilidade. Un dos lugares onde conseguiu moitos éxitos e actuou varias veces foi no Ateneo de Madrid.

Vid: Galicia en Madrid, Mayo de 1932, nº 17; páxina 14.

01 junio 2019

MARÍA DEL CARMEN PUGA MONTERO

Dona María del Carmen Puga naceu en 1939, en Ourense, cidade que amaba e da que se sentía moi orgullosa. Era filla de Carmen Montero e Ramón Puga, fundador da Cadena Ser Ourense. Casaría con Don Demetrio Peña Santamaría.
A súa vida profesional desenvolveuse en Madrid, a onde marchou cando tiña 18 anos. Dona Carmen herdou do seu pai o amor pola Radio, fundador da radio Ourense en 1932, un fito histórico para a provincia.  Era unha apaixoada pola actualidade, a información e a radio.
No ano 1974 comezou a formar parte do Consello da Administración do grupo radiofónico, chegando a ocupara o posto de Presidenta no ano 2007.
Seguiu a senda do seu pai que desde 1932 decidiu dar un paso máis no seu negocio e comezar a emitir as primeiras ondas radiofónicas desde o estudo situado na Rúa das Tendas. Foi pois o pai de Carmen un pioneiro da radio en Ourense.
Carmen e a súa irmá Mercedes seguiron ligadas ao proxecto pola ilusión, o amor e o interese pola información ben feita.
Dona María del Carmen faleceu en febreiro de 2019 aos 79 anos.
Vid: Guía de la Radio
El Correo Gallego, 28 de junio de 1939
El Pueblo Gallego, 18 de julio de 1958.

24 mayo 2019

ARANCHA NOGUEIRA (ARANCHA RODRÍGUEZ FERNÁNDEZ)

Arancha Rodríguez Fernández, coñecida como Arancha Nogueira, naceu en Ourense en 1989.  É escritora galega. O do cambio ao apelido Nogueira é por unha homenaxe á súa avoa que para ela era unha muller moi especial e porque a familia do seu pai educouna no galego.
Licenciouse en Periodismo e fixo o Mestrado en Literatura Comparada e Crítica Cultural. Viviu en Madrid, Porto, Sevilla, Belfast, Santiago de Compostela...Actualmente compaxina a súa voación de escritora coa docencia. Dá clases na Facultade de Filoloxía e tamén en Formación do Profesorado.
Para ela a poesía é como ter voz. É un espazo de loita e resistencia.
Publicou en antoloxía como o Diario de Escalofríos; Caderno de Legados ou A Homenaxe a Manuel María. E en revistas como Incendios; o Fanzine As Lurpias (Día da Matria 2014), ou Boletín Galego de Literatura e en 2018 Ligeia.
En poesía destacamos os seguintes títulos:
Andar Descalza
A capacidade de descomposición da luz
O único lugar onde ficar inmóbil
Spleen en catro tempos.

Recibidu numerosos premios;
-Premio Poesía Francisco Añón en 2013 por Andar descalza.
-III Premio de Poesía Rosalía de Castro de Cornellá en 2013
-Premio de poesía da Universidade de Vigo en 2016 por (A) fogar.
-Premio de poesía do Concello de Ames en 2017 por Para ser de ti.
-Premio literario Mazarelos en 2017 por O Aniversario
-II Premio de poesía Xuventude Crea en 2017 por Romaría.
-Accésit do premio Francisco Añón en 2018 por spleen en catro tempos
-Finalista do premio Florencio Delgado Gurriarán en 2018 por Taxidermia.
-Premio literario Mazarelos en 2018 por mapa mudo

Vid: Wikipedia

18 mayo 2019

SABELA GAGO

Sabela naceu en Ourense no ano 1961. Licenciouse en Pedagoxía e Diplomouse en Maxisterio. Reside en Ourense e compaxina a súa profesión de actriz coa de docente na compañía teatral Sarabela. Traballou en varios centros como dinamizadora de lectura.
Formouse desde 1975 ata a actualidade con Vicente Fuentes, Garrido Guzmán, Els Comediants; Angel Facio, Isabel Úbeda, Fabio Magolini, Ernesto Caballero e Helena Pimenta.
Foi co-fundadora da agrupación teatral Sarabela onde desenvolveu numerosos labores de xestión, administración, produción...
Actualmente exerce a docencia no Campus Universitario de Ourense.
Interpretou numerosas obras coa agrupación Sarabela e tamén obtivo importantes premios.
Grazas a Celina Ramos Álvarez incorporamos a esta gran muller no blog.
Vid: Sarabela teatro
Asociación de autores

10 mayo 2019

REBECA BACEIREDO

Sempre é unha ledicia que este blog vaia medrando polas suxestións da xente. Neste caso debo agradecer a Celina Ramos Álvarez que me achegara a esta muller, a Rebeca Baceiredo.
Rebeca naceu en Ourense en 1979 e é filósofa e escritora. Licenciouse en Ciencias da Comunicación na Universidade de Santiago. Realizou a Tese de Doutoramento sobre Deleuze.
Recibiu o Premio Extraordinario de Doutoramento por Achegas onto-éticas para a liberación do suxeito. Unha aproximación a partir da filosofía de Gilles Deleuze.
Premio Ramón Piñeiro de Ensaio por O suxeito postmoderno.
Premio pola Asociación de Escritoras e Escritores en lingua galega ao mellor ensaio de 2013 por A revolución non vai ser televisada.
Obras:

Ensaios:
·         O suxeito posmoderno. Entre a estética e o consumo, 2006, Galaxia.
·         (repeat to fade)2011, Estaleiro editora.
·         A revolución non vai ser televisada2013, Euseino Editores.
·         E meterei a miña Lei no seu peito, 2014, Estaleiro Editora
·         Capitalismo e fascismo2015, Euseino Editores.
·         Oiko-nomía do xénero. Relato das clausuras2016, Axóuxere.
·         A verdade errada e a representación errante, 2018, Euseino Editores.
·         Animais de estimação e bestas de companhia2019Através.
Poesía
·         O canto da Sibila, 2016, Galaxia.
·         Libro de horas, 2019, Urutau.
Obras Colectivas
·          “A revolución como frecuencia e o comunismo como ontoética”, Bolcheviques, Xerais, 2016
·         “Sempre vou coas folerpas da túa nada”, Manuel María. Libro colectivo de homenaxe, Deputación de Lugo, 2017
Destacamos a obra Oiko-nomía de xénero onde repensa sobre a propiedade, a mercancía e o diñeiro vinculadas ao papel dos suxeitos subalternos como son as mulleres.
Rebeca é pois, unha muller moi comprometida coa sociedade, co devir da sociedade e sobre todo coa muller.
Vid: Numax
Wikipedia

04 mayo 2019

MARÍA JOSÉ LAGE GONZÁLEZ (JOSI LAGE)

Naceu en O Carballiño en 1971 e desde moi nena xa amosou unha forte vocación pola interpretación e tiña moi claro que quería ser actriz. Despois de rematar os estudos no Instituto foi a Xixón, á Escola de Arte Dramático e cando rematou voltou a Carballiño coa ansia de fundar unha escola de Teatro. Foi o nacemento de Nove-Dous. De aí viñeron máis e máis interpretacións e performances como a levada a cabo en Barcelona e que trataba sobre a situación das mulleres baseada no Guernica.
O currículo de Josi é amplo:

-Actriz de Teatro, Cine y Televisión
-Directora del FETEGA (Festival de Teatro Galego).
-Premio Fetega Mejor Actriz 2012.
-Docente teatral con 25 años de experiencia. (voz, expresión corporal, interpretación, método Stanislawsky, método William Layton, juegos enfocados al teatro, técnica de Labán. -Dirección de espectáculos.
-Producción de espectáculos.
-Distribuidora de espectáculos.
Vid: Josi Lage
La Voz de Galicia

20 abril 2019

OFELIA SOTO GARCÍA

Introducimos no blog unha achega importante e agradezo a información ofrecida por Nacho Rivero Madriñán e Marosa Salgado Madriñán netos desta grande muller.
Dona Ofelia Soto García naceu o 5 de xuño de 1908 en Nogueira de Ramuín. Era filla de Eulogio Soto Pombar,  que era irmán de Sara, e Mercedes, mulleres que tamén figuran neste blog.
Ofelia, cursou o Bacharelato no Instituto Provincial de Ourense. Casou en marzo de 1928 con Don Modesto Madriñán Neira, fillo do avogado e Oficial Maior da Deputación Provincial, don Luís Madriñán. Casaron na Igrexa de Santa Eufemia e tiveron 11 fillos. Dona Ofelia, xa con fillos, examinouse en Santiago de Matrona tras os seus estudos e prácticas co Doutor Peña Rey, obtendo o título. Logo exerceu como comadroa de Ourense e axudou a traer ao mundo a moitos nenos. Traballou  como matrona titular do Hospital Provincial (Deputación)  e do Concello e tamén foi a primeira comadroa da Seguridade Social en Ourense segundo se instalou. Traballou cos primeiros xinecólogos de Ourense, a moitos deles case os formou nos seus primeiros pasos despois de rematar na Universidade. Era a única comadroa que facía turnos de noite e tivo o primeiro teléfono da cidade que non estaba en lugar público. Exercería a profesión con grande vocación ata que se xubilou.
Non obstante, a vida de Ofelia non foi doada pois sufriu o proceso de depuración que se levou a cabo no Colexio de Médicos de Ourense durante o franquismo entre os anos 1939 e 1943. A orde do 6 de outubro de 1939,  publicada no Boletín do Estado o día 7 de outubro, ordenadaba a depuración de médicos pola súa conduta político-social en relación ao Glorioso Movemento Nacional. A partir de 1940 comezóuselles a abrir expediente a moitos médicos da provincia e nesa relación incluíuse á matrona Ofelia Soto García pois tamén era sospeitosa de conduta contra o GMN por estar a traballar con moitos deles, finalmente non foi sancionada.
Deste xeito, estamos ante unha grande muller, unha traballadora vocacional e profesional e moi querida pola xente xa que sempre axudou aos mais necesitados e conseguía canastillas para os pequenos. Por iso, non é de extrañar que fose madriña de multitude de nenos porque llo pedían os pais.



                                           La Región,  15 de xaneiro de 1936

Xa con case noventa anos estivo presente no parto dalgunhas das súas netas. Medio Ourense e os seus arredores lembran a Doña Ofelia.





Na ilustración que aparece a continuación pódese ler o marabilloso escrito na prensa que o Doutor Maritón escribiu sobre Ofelia Soto cando esta faleceu. Dedícalle a Ofelia Soto unhas fermosas palabras. Creo que moi ben merecidas. Dito recorte foi facilitado pola familia:



Información e fotografías facilitadas pola familia e tamén:
Vid:  David Simon: Médicos orensanos represaliados en la Guerra Civil y en la postguerra. Historias de "Longa Noite de Pedra", Fundación 10 de Marzo, Colección de Estudios Nº 8, Santiago de Compostela, 2010, páx. 113.
Heraldo Gallego, 29 de abril de 1928
Vida Gallega, 20 de abril de 1928
El Pueblo Gallego, 1 de abril de 1928
El Pueblo Gallego, 10 de setembro de 1958
El Pueblo Gallego, 21 de xuño de 1960
El Pueblo Gallego, 13 de agosto de 1961.

19 abril 2019

CARMEN NAVARRO FERNÁNDEZ-BALBUENA

Carmen Navarro naceu en Madrid pero é de ascendencia galega, concretamente, preto do río Avia, Ourense.
É unha honra traer ao noso blog a esta médica meritoria e grande investigadora. É biomédica e estudou mediciina e ciruxía na Universidade de Madrid e doutorouse en medicina e ciruxía na Universidade de Barcelona. Formouse en Neuroloxía na LSU School of Medicine, New Orleans, USA, e en neuropatoloxía na Born-Bunge Foundation, Amberes, Bélxica e na Wickford, U.K. Ademais obtivo bolsas de ampliación de estudos no Bunge Institute de Ameres e na Columbia University de Nova York.
A súa traxectoria comezou como adxunta de Neuropatoloxía no Hospital Vall de Hebrón de Barcelona, onde foi xefa de sección. No ano 1991, chega a Galicia como xefa do servizo de Anatomía Patolóxica e Neuropatoloxía do CHU de Vigo.
Directora científíca do Instituto de Investigación Biomédica de Vigo, tamén membro do Grupo de Traballo de Vixiancia Epidemiolóxica de EETH e do Comité de Enfermidades Raras. Tamén é profesora asociada na Universidade de Santiago de Compostela.
A súa investigación céntrase en enfermidades neuromusculares e lisosomiais de depósito.
Recibiu o Premio Josefa Wonwnburger por parte da Xunta de Galicia en 2010.
Foi unha das integrantes do equipo que diagnosticou o primeiro caso da enfermidade do SIDA en España.
Vid: La Voz de Galicia
Asturgalicia

14 abril 2019

EULALIA GONZÁLEZ VICENTE

Mestra ourensá que acada o título en 1930. Como mostra da súa personalidade decidida escribe unha instancia á Dirección Xeral Instrución Pública solicitando que a destinen a unha escola dunha cidade ou vila importante. En 1933 exerce na escola de Tui e no mes de marzo dese mesmo ano trasládana á escola de Escobeiro en Mondariz.

Tiña notoriedade social e era considerada unha muller moi culta que escribe na prensa artigos en defensa do voto da muller. Casou con Julián Pérez Martín, antigo viaxante da casa Abascal de Sevilla que falecería de forma inesperada o 28 de abril de 1934. Tiveron un fillo, Juliancito e con el pasaba certas tempadas vacacionais en Alicante. No ano 1953 exerceu na escola de Toubes en  A Peroxa.


Vid:

El Eco de Santiago : diario independiente: Año XXXIV Número 14758 - 1930 julio 18
El Pueblo gallego : rotativo de la mañana: Año VII Número 2008 - 1930 septiembre 10
El Progreso : semanario independiente: Año XXVIII Número 11137 - 1931 marzo 26
El Pueblo gallego : rotativo de la mañana: Año X Número 2797 - 1933 marzo 14
El Pueblo gallego : rotativo de la mañana: Año XI Número 3145 - 1934 abril 29 
El Pueblo gallego : rotativo de la mañana: Año XIII Número 3879 - 1936 febrero 14

07 abril 2019

JOAQUINA ALONSO BOENTE

Joaquina Alonso Boente naceu en Petín o 22 de setembro de 1888. Ingresou aos 39 anos, no ano 1927, na Facultade de Mediciña para realizar os estudos de Matrona. Acadou o título coas maiores cualificacións. Era a muller do farmacéutico de Salceda de Caselas e sobriña do que fora gobernador en Pontevedra, Don José Boente.
Vid: Cid Galante, Rosa María, Tese de Doutoramento.
El Pueblo Gallego, 11 de xullo de 1929.

06 abril 2019

IBIÑA SÁNCHEZ BÓVEDA

Doña Ibiña foi Miss Carballiño que sería candidata a a Miss Galicia.
Realmente traémolas ao blog polo encanto de como a prensa recollida a información e das ilustracións que nos brindan.

Vid: El Pueblo Gallego, 2 de febreiro de 1933.

05 abril 2019

CHELITO JUIZ

Tampouco faltaban en Ourense candidatas aos concursos de misses tanto nacionais como rexionais que se convocaban cada ano. Candidatas sempre houbo e hoxe no blog incoporamos algunha delas, como é o caso de Chelito Juiz. 
El Pueblo Gallego, 2 de Febreiro de 1933


28 marzo 2019

MARÍA TERESA FERNÁNDEZ DOMÍNGUEZ

Grazas á referencia da miña ben querida amiga Marosa Salgado Madriñán coñecín esta marabillosa historia. Ademais, tiven ocasión de falar con Luis Rivera e a historia de Marité foi asombrándome máis e máis.
Marité Fernández naceu en Ourense o 7 de outubro de 1933 e a súa vida e dedicación ten moito mérito e é moi encomiable.
Era filla de David Fernández, empresario de éxito, falecido a comezos dos anos sesenta, e de Celsa Domínguez.
Foi, sempre, unha muller comprometida co seu tempo e de profundas convicións relixiosas que, impactada pola represión brutal acontecida en Ferrol no ano 1972, onde faleceron  dous traballadores, crea en Ourense unha plataforma para axudar ás viúvas. Pero, asemade, destaca por ser a fundadora do Comité Antisida en Ourense, creado en 1992.
O día 7 de marzo de 2019 saiu publicada na prensa local La Región unha carta ao Director moi emotiva e preciosa redactada por un dos fillos de Marité Fernández, Luís Rivera, e nela conta as fazañas e forza desta grande muller.
Seguindo o que conta a carta contamos que Marité foi unha das primeiras en sacar o carnet e conducir en coche. A súa vida foi dura, sufriu a persecución do seu padriño e despois a do seu pai, quedou orfa de nai sendo aínda moi nena e o seu pai falece cando ela tiña 25 anos. A esa idade casa e ten moitos fillos. Foi unha muller moi comprometida pois na Ditadura apoiaba as reunións clandestinas e nas primeiras eleccións do 77 foi de número tres polo Partido Popular Galego. Pero, sen dúbida, o máis doloroso para Teresa foi a morte de dous dos seus fillos polo VIH. A pesares diso, colleu forzas e fundou en Ourense un dos primeiros Comités Cidadáns Antisida de España.
Abriu a primeira casa de acollida en España, mentres seguia xestionando dous comercios en Ourense con trece traballadores en nómina.
Sempre loitou en favor dos máis débiles e incluso chegou a presentarse polo partido Por Un Mundo Más Justo.
Marité tamén se implicou, xunto co seu home, Julio, en numerosos actos culturais como As Mostras Arte e Sida aglutinando a importantes artistas ourensás como Buciños, Quesada, Acisclo Manzano, Oro Claro, Riomao, Iñaki Basallo...etc.

É unha vida sobrecolledora e encomiable. Moi merecente de estar no noso blog.


Foto: cedida polo seu fillo, Luís.
Imaxe: Carta ao Director de Luis Varela, publicada o 7 de marzo de 2019.



21 marzo 2019

SYRA PRADA

Syra Prada naceu en Ourense e foi unha afamada pintora que tivo proxección tanto dentro como fóra de Galiza. Realizou numerosas exposicións durante os anos sesenta do pasado século e alá a onde ía recibía un gran recoñecemento indicando dela que fora unha das mellores pintoras que dera Ourense. Consideraban as súas pinturas como arte moi emotivo reflectindo paisaxes diversos e temas galaicos empregando principalmente a técnica do óleo.




Vid: El Pueblo Gallego, 25 de novembro de 1960
La Noche, 22 de Febreiro de 1962.
Pueblo Gallego, 25 de febreiro de 1962.
La Noche, 5 de Novembro de 1963.

16 marzo 2019

MERCEDES GRACIA ÁLVAREZ

Mercedes Gracia naceu en Ourense no ano 1893 e cando tiña 16 matricúlase no Instituto Provincial de Ourense para cursar estudos de Bacharelato e Maxisterio. Incribirase no ano 1909 e rematará no ano 1914. Logo de rematar prepararase para os exames de reválida na Escola Modelo que dirixía Don Angel Ferrín quen acompañou ás súas alumnas a León para realizar os exames na Escola Normal Superior. Dona Mercedes Gracia superaría o exame como o resto das súas compañeiras e logo exercería como mestra en diferentes escolas da provincia. Destacamos, polo tanto, a vocación temperá destas mulleres que desexaron cursar estudos superiores, sendo difícil naqueles tempos, e posteriormente, exercer a súa profesión.


Vid: Cid Galante, Rosa María, Tese de Doutoramento.
La Correspondencia Gallega de Pontevedra, 9 de outubro de 1911.

15 marzo 2019

MARÍA DE LOS ÁNGELES PÉREZ LOSADA "MANXELA"

Artista nacida en Luíntra,  Ourense. Reside entre Ourense, Palma de Mallorca e Vigo. É diplomada en óptica e licenciada en Bellas Artes con Máster en Infografía mediática. Traballa como docente nun Instituto de Palma de Mallorca pero ademais é artista audiovisual destacando no eido da performance. Realizou numerosas exposicións. A súa pintura é movemento, gracilidade con pigmentos que saca da terra.
Achega moi interesante para o noso blog de mulleres.
La Región
Vid: Manxela